ప్రాసాదస్యోత్తరే దేశే ప్రాచ్యే దేశే తథా ద్విజాః
ఆ ఆలయానికి ఉత్తర, తూర్పు ప్రాంతాల్లో, ఓ ద్విజులారా,
ఇష్ట్వా చ విబుధాః సర్వే దత్త్వా తేభ్యశ్చ దక్షిణామ్
దేవతలందరూ పూజ చేసి, వారికి దక్షిణలు ఇచ్చారు.
తతస్తు దేవయజనంనామ తస్య బభూవ హ తదత్రైకేన లభతే క్రతునా దక్షిణావతా ॥ ౬.౭౫.
అప్పటి నుండి అది దేవయజ్ఞభూమిగా ప్రసిద్ధి చెందింది. అక్కడ ఒక యజ్ఞం చేసినవాడికి దక్షిణలతో కూడిన యజ్ఞ ఫలం లభిస్తుంది.
ఇతి శ్రీస్కాందే మహాపురాణ ఏకాశీతిసాహస్ర్యాం సంహితాయాం షష్ఠే నాగరఖణ్డే హాటకేశ్వరక్షేత్రమాహాత్మ్యే యజ్ఞ భూమిమాహాత్మ్యవర్ణనంనామ పఞ్చసప్తతితమోఽధ్యాయః
ఇలా హాటకేశ్వరక్షేత్ర మహిమలో, యజ్ఞభూమి గొప్పతనాన్ని వివరించే డెబ్బై ఐదవ అధ్యాయం, మహాస్కాంద పురాణంలోని ఆరో నాగరఖండంలో ముగిసింది.
యైస్తుష్టైస్త్రిషు లోకేషు మానవో ముక్తిమాప్నుయాత్
ఈ మూడు లోకాలలో సంతృప్తి పొందినవారి ద్వారా మనిషి మోక్షాన్ని పొందుతాడు.
ముణ్డీరం ప్రథమం తత్ర కాలప్రియం తథాపరమ్
అందులో ముందుగా ముండీరము, తరువాత కాలప్రియము వస్తుంది.
తత్ర సంక్రమతే సూర్యో ముండీరే రజనీక్షయే
అక్కడ రాత్రి ముగిసినప్పుడు సూర్యుడు ముండీరంలోకి ప్రవేశిస్తాడు.
తస్మిన్కాలే నరో భక్త్యా పశ్యేదప్యేకమేవచ
ఆ సమయములో, భక్తితో ఉన్నవాడు కనీసం ఒక్కడినైనా దర్శించగలడు.
మధ్యే కాలప్రియో దేవో మూలస్థానం తదన్తరే
మధ్యలో కాలప్రియుడు దేవుడు నిలిచి ఉంటాడు, ఆయన మూలస్థానం లోపలే ఉంది.
తత్కథం తే త్రయస్తత్ర సంజాతాః సూత భాస్కరాః
అక్కడ ఆ ముగ్గురు భాస్కరులు ఎలా పుట్టారు, సూతా?
సముద్రవీచిసంసక్తప్రోచ్చప్రాకారమణ్డనమ్
అది సముద్రపు అలలతో కలిసిన ఎత్తయిన గోడలతో అలంకరించబడి ఉంది.
తత్రాభూద్బ్రాహ్మణః కశ్చిత్కుష్ఠవ్యాధిసమన్వితః
అక్కడ ఒక బ్రాహ్మణుడు కుష్టురోగంతో బాధపడుతూ ఉండేవాడు.
తస్య భార్యాఽభవత్సాధ్వీ కులీనా శీలమండనా
ఆయన భార్య సద్గుణాలుతో, మంచి కుటుంబంలో పుట్టినవారు, మంచి ప్రవర్తన కలిగి ఉండేవారు.
ఔషధాని విచిత్రాణి మహార్ఘ్యాణ్యపి చాదదే ౬.౭౬.
ఆమె ఎన్నో విలువైన ఔషధాలను తెచ్చేది.
తథా భిషగ్వరాన్నిత్యమానినాయ చ సాదరమ్
అలాగే, ఆమె ప్రతిరోజూ గౌరవంతో మంచి వైద్యులను తీసుకొచ్చేది.
యథాయథా స గృహ్ణాతి భేషజాని ద్విజోత్తమాః
ఆయన ఏ ఔషధాన్ని తీసుకుంటే, దానిని క్రమంగా స్వీకరించేవాడు, ద్విజోత్తమా.
అథైవం వర్తమానస్య తస్య విప్రవరస్య చ
అలా ఆ బ్రాహ్మణుడు జీవితం కొనసాగించేవాడు.
అథ విప్రం గృహం ప్రాప్తం దృష్ట్వా తస్య సతీ ప్రియా
అప్పుడు ఆ బ్రాహ్మణుడు ఇంటికి వచ్చినప్పుడు, అతని ప్రియమైన భార్య చూసింది.
అథ తం స్నాతమాచాంతం కృతాహారం ద్విజోత్తమమ్
తరువాత, స్నానం చేసి, శుద్ధి చేసి, భోజనం చేసిన ఆ ద్విజోత్తముడిని ఆమె చూశారు.
తేజోఽన్వితం యథా భానుం రూపౌదార్యగుణాన్వితమ్
ఆయన సూర్యునిలా తేజస్సుతో, అందంతో, మహాత్మ్య గుణాలతో ఉన్నాడు.
ఏవం లావణ్యయుక్తోఽపి కిమేకాకీ యథార్తిభాక్
ఇంత అందంతో ఉన్నప్పటికీ, ఎందుకు ఒంటరిగా బాధపడుతున్నట్టు కనిపిస్తున్నాడు?
సుస్థితైః సేవితా నిత్యం జనైర్ధర్మవ్రతాన్వితైః
ధర్మాన్ని పాటించే, వ్రతాలు చేసే మంచి జనులు ఎప్పుడూ ఆయన సేవలో ఉండేవారు.
తస్యామహం కృతావాసో గృహస్థాశ్రమమావహన్
ఆమె ఊరిలో నేను నివాసం ఏర్పరచుకొని, గృహస్థాశ్రమంలో ప్రవేశించాను.
తతః శ్రుతం మయా తావత్పురాణే స్కాన్దసంజ్ఞితే ౬.౭౬.
ఆ తర్వాత అక్కడ స్కాందపురాణం అనే పురాణాన్ని నేను వినాను.
తతో నిర్వేదమాపన్నో భేషజైః క్లేశితశ్చిరమ్
తరువాత, మందుల వల్ల చాలా కాలం బాధపడి, నాకు విరక్తి కలిగింది.
తతో వినిశ్చయం చిత్తే కృత్వా గృహ్య ధనం మహత్
అప్పుడే మనసులో నిశ్చయించుకొని, గొప్ప ధనం కూడబెట్టాను.
తతః ప్రాతః సముత్థాయ నిత్యం పశ్యామి తం విభుమ్
తరువాత ప్రతి ఉదయం లేచి, ఆ ప్రభువును నేను నిత్యం దర్శించేవాడిని.
సూర్యవారే విశేషేణ నిరాహారో యతేన్ద్రియః
ప్రత్యేకంగా ఆదివారాల్లో ఉపవాసంగా ఉండి, ఇంద్రియాలను నియంత్రించేవాడిని.
తతః సంవత్సరస్యాంతే తం ప్రణమ్య దినాధిపమ్
అలా ఏడాది ముగిసినప్పుడు, ఆ దినాధిపతికి నమస్కరించాను.
తేనైవ విధినా విప్ర తస్యాపి దివసేశితుః
బ్రాహ్మణా, ఆ రోజున కూడా అదే విధంగా ఆ దినాధిపతిని పూజించాను.