శశాప శర్వరీనాథం గత్వా తత్సంనిధౌ తతః
అంతటితో దక్షుడు చంద్రుని దగ్గరకు వెళ్లి అతనిని శపించాడు.
యస్మాత్పాప న మే వాక్యం త్వయా ధర్మసమన్వితమ్
'నీతి కలిగిన నా మాటను నువ్వు వినకపోయినందుకు, పాపీ!'
ఏవముక్త్వా యయౌ దక్షశ్చన్ద్రోఽపి ద్విజసత్తమాః
ఇలా చెప్పి దక్షుడు వెళ్లిపోయాడు, చంద్రుడూ అలాగే వెళ్ళాడు, ద్విజశ్రేష్ఠులారా.
తతోఽసౌ కృశతాం ప్రాప్తః సంపరిత్యజ్య రోహిణీమ్ ౬.౬౩.
ఆ తరువాత, రోహిణిని వదిలి చంద్రుడు క్షీణతకు లోనయ్యాడు.
క్షయవ్యాధిప్రణాశాయ పృచ్ఛ మానశ్చికిత్సకాన్
క్షయవ్యాధి నివారణ కోసం చంద్రుడు వైద్యులను సంప్రదించాడు.
తథాపి ముచ్యతే నైవ యక్ష్మణా స నిశాపతిః
అయినా కూడా, చంద్రుడు ఆ వ్యాధి నుండి విముక్తి పొందలేదు.
తతో వైరాగ్యమాపన్నస్తీర్థయాత్రాపరాయణః
అప్పుడతడు విరక్తుడై, తీర్థయాత్రలకు మునిగిపోయాడు.
అథాసౌ భ్రమమాణస్తు తీర్థాన్యాయతనాని చ
అలా చంద్రుడు తీర్థాలు, పుణ్యక్షేత్రాలు తిరుగుతూ ఉండిపోయాడు.
తత్ర స్నాత్వా శుచిర్భూత్వా ప్రభాసం వీక్ష్య రాత్రిపః
అక్కడ స్నానం చేసి పవిత్రుడై, రాత్రిపూట ప్రభాసాన్ని తిలకించాడు.
అపశ్యద్రోమకంనామ స ముని సంశితవ్రతమ్
అక్కడ అతడు రోమకుడు అనే మునిని, కఠినవ్రతంలో నిలబడినవాడిని చూశాడు.
తం దృష్ట్వా స ప్రణమ్యోచ్చై స్తతః ప్రోవాచ సాదరమ్
ఆ మునిని చూసి, అతడు గాఢంగా నమస్కరించి, ఆత్మీయంగా మాట్లాడాడు.
పరిక్షీణోఽస్మి విప్రేంద్ర క్షయవ్యాధిప్రభావతః
బ్రాహ్మణ శ్రేష్ఠా, క్షయ వ్యాధి ప్రభావంతో నేను బలహీనుడనయ్యాను.
మయా చికిత్సకాః పృష్టాస్తైరుక్తం భేషజం కృతమ్
నేను వైద్యులను అడిగాను; వారు చెప్పిన ఔషధాన్ని కూడా వాడాను.
యది నైవోపదేశం మే కఞ్చిత్త్వం సంప్రదాస్యసి ౬.౬౩.
ఇప్పుడు మీరు నాకు ఏదైనా ఉపదేశం చెప్పకపోతే—
శక్యతే కిం పునస్తస్య దక్షస్యామితతేజసః
అదిరిపోయే శక్తి గల దక్షుడికి మరే ఔషధం ప్రయోజనం చేయగలదు?
తస్మాదత్రోపదేశం తే ప్రయచ్ఛామి సుసంమతమ్
అందుకే, ఇక్కడ నేను నీకు మంచి ఉపదేశం ఇస్తాను.
నాదేయం కించిదస్తీహ దేవదేవస్య శూలినః
దేవతల దేవుడైన త్రిశూలధారికి ఇక్కడ అసాధ్యమైనది ఏమీలేదు.
అష్టషష్టిషు తీర్థేషు సత్యం వాసః సదా క్షితౌ
అష్టషష్టి తీర్థాలలో, భూమిపై ఎప్పుడూ నివసించడమే నిజమైనది.
ఆరాధయ తతో నిత్యం శ్రద్ధాపూతేన చేతసా
కాబట్టి, నిత్యం విశ్వాసపూరితమైన హృదయంతో ఆయనను ఆరాధించు.
తస్మిన్ప్రభాసకే క్షేత్రే దివ్యలింగాని శూలినః
ఆ ప్రభాసక్షేత్రంలో త్రిశూలధారి పరమేశ్వరుని దివ్య లింగాలు ఉన్నాయి.
తతస్తుష్టో మహాదేవస్తస్య సందర్శనం గతః
అప్పుడు మహాదేవుడు సంతోషించి, అతని ఎదుట ప్రత్యక్షమయ్యాడు.
చన్ద్ర ఉవాచ పరం క్షీణోఽస్మి దేవేశ యక్ష్మణాహం పదాంతికమ్
చంద్రుడు ఇలా అన్నాడు: దేవతల అధిపతీ, నేను పూర్తిగా బలహీనమై, క్షయవ్యాధితో మరణదశకు చేరుకున్నాను.
తస్య తద్వచనం శ్రుత్వా భగవాన్వృషభధ్వజః
ఆ మాటలు విని, వృషభధ్వజుడు భగవంతుడు—
ఏష చంద్రస్త్వయా శప్తో జామాతా న కృతం శుభమ్ ౬.౬౩.
ఈ చంద్రుణ్ణి మీరు శపించారు; మీ అల్లుడు శుభకార్యాలు చేయలేదు.
నాకరోన్మే పురః ప్రోచ్య కరిష్యామీత్య సత్యవాక్
మీ ముందు 'చేస్తాను' అని చెప్పినా, నిజాయితీగా మాట్లాడినా, ఆయన చేయలేదు.
తేన శప్తస్తు కోపేన సుతార్థే వృషభధ్వజ
కూతురి కోసం కోపంతో వృషభధ్వజుడు ఆయనను శపించాడు.
సమాః సంవీక్షతే నిత్యం మమ వాక్యాదసంశయమ్
అతడు ఎప్పుడూ నా ఆజ్ఞ ప్రకారం నెలలను సందేహం లేకుండా గమనిస్తాడు.
తస్మాత్పక్షం క్షయం యాతు పక్షం వృద్ధిం ప్రగచ్ఛతు
అందువల్ల ఒక పక్షం తగ్గిపోవాలి, ఇంకొక పక్షం పెరిగిపోవాలి.
తతో దక్షస్తథేత్యుక్త్వా జగామ నిజమన్దిరమ్
అప్పుడు దక్షుడు 'అలా జరుగుగాక' అని చెప్పి తన ఇంటికి వెళ్లిపోయాడు.
భూయోఽపి ప్రార్థయాభీష్టం మత్తస్త్వం శశలాంఛన
ఓ శశిలాంఛన! నీవు మళ్ళీ నాకొక వరం కోరుకోవచ్చు.