ఋతుకాలేఽపి సంప్రాప్తే సుతా మమ సముద్భవాః
సరైన కాలంలోనూ నాకు పుట్టినవారు కుమార్తెలే.
ఋతు స్నాతాం తు యో భార్యాం సంనిధౌ నోపగచ్ఛతి
ఋతుస్నానం చేసిన భార్య దగ్గర ఉన్నా, భర్త ఆమెను సమీపించకపోతే,
తస్య తద్వచనం శ్రుత్వా సలజ్జో రాత్రినాయకః ప్రోవాచాధోముఖో దక్షం ప్రకరిష్యే వచస్తవ
ఆ మాటలు విని, రాత్రి అధిపతి సిగ్గుతో తలవంచి, 'నీ మాటను పాటిస్తాను' అని దక్షుణికి చెప్పాడు.
తతో హృష్టమనా దక్షః సుతాః సర్వా హిమద్యుతే ౬.౬౩.
అప్పుడూ దక్షుడు ఆనందంతో తన కుమార్తెలందరిని హిమద్యుతికి ఇచ్చాడు.
౩ చన్ద్రోఽపి పూర్వవత్సర్వాస్తాః పరిత్యజ్య దక్షజాః
కానీ చంద్రుడు మునుపటిలాగే దక్ష కుమార్తెలను వదిలేసాడు.
అథ తా దుఃఖితా భూయో జగ్ముర్యత్ర పితా స్థితః
అప్పుడు ఆ కుమార్తెలు బాధతో మళ్లీ తమ తండ్రి ఉన్న చోటికి వెళ్లారు.
ఏతత్తాత మహద్దుఃఖమస్మాకం వర్తతే హృది
'తండ్రి, ఈ గొప్ప దుఃఖం మా హృదయంలో ఉంది,'
యత్పునస్త్వం కృతస్తేన కాముకేన దురాత్మనా
'నీకు ఆ కాముకుడి వల్ల చేసిన పని కారణంగా.'
తద్దుఃఖం న వయం శక్తా హృది ధర్తుం కథంచన
'ఈ బాధను మనసులో మేము ఏ విధంగా సహించలేకపోతున్నాం.'
విశేషాత్తవ వాక్యేన నిషిద్ధో రాత్రినాయకః దౌర్భాగ్యదుఃఖసంతప్తాస్త్యజామో యేన జీవితమ్
'ప్రత్యేకంగా, నీ మాటల వల్ల రాత్రి అధిపతి మాకు దురదృష్ట బాధను కలిగించాడు. అందుకే మేము ప్రాణాలను విడిచిపెట్టాలని భావిస్తున్నాం.'
శశాప శర్వరీనాథం గత్వా తత్సంనిధౌ తతః
అంతటితో దక్షుడు చంద్రుని దగ్గరకు వెళ్లి అతనిని శపించాడు.
యస్మాత్పాప న మే వాక్యం త్వయా ధర్మసమన్వితమ్
'నీతి కలిగిన నా మాటను నువ్వు వినకపోయినందుకు, పాపీ!'
ఏవముక్త్వా యయౌ దక్షశ్చన్ద్రోఽపి ద్విజసత్తమాః
ఇలా చెప్పి దక్షుడు వెళ్లిపోయాడు, చంద్రుడూ అలాగే వెళ్ళాడు, ద్విజశ్రేష్ఠులారా.
తతోఽసౌ కృశతాం ప్రాప్తః సంపరిత్యజ్య రోహిణీమ్ ౬.౬౩.
ఆ తరువాత, రోహిణిని వదిలి చంద్రుడు క్షీణతకు లోనయ్యాడు.
క్షయవ్యాధిప్రణాశాయ పృచ్ఛ మానశ్చికిత్సకాన్
క్షయవ్యాధి నివారణ కోసం చంద్రుడు వైద్యులను సంప్రదించాడు.
తథాపి ముచ్యతే నైవ యక్ష్మణా స నిశాపతిః
అయినా కూడా, చంద్రుడు ఆ వ్యాధి నుండి విముక్తి పొందలేదు.
తతో వైరాగ్యమాపన్నస్తీర్థయాత్రాపరాయణః
అప్పుడతడు విరక్తుడై, తీర్థయాత్రలకు మునిగిపోయాడు.
అథాసౌ భ్రమమాణస్తు తీర్థాన్యాయతనాని చ
అలా చంద్రుడు తీర్థాలు, పుణ్యక్షేత్రాలు తిరుగుతూ ఉండిపోయాడు.
తత్ర స్నాత్వా శుచిర్భూత్వా ప్రభాసం వీక్ష్య రాత్రిపః
అక్కడ స్నానం చేసి పవిత్రుడై, రాత్రిపూట ప్రభాసాన్ని తిలకించాడు.
అపశ్యద్రోమకంనామ స ముని సంశితవ్రతమ్
అక్కడ అతడు రోమకుడు అనే మునిని, కఠినవ్రతంలో నిలబడినవాడిని చూశాడు.
తం దృష్ట్వా స ప్రణమ్యోచ్చై స్తతః ప్రోవాచ సాదరమ్
ఆ మునిని చూసి, అతడు గాఢంగా నమస్కరించి, ఆత్మీయంగా మాట్లాడాడు.
పరిక్షీణోఽస్మి విప్రేంద్ర క్షయవ్యాధిప్రభావతః
బ్రాహ్మణ శ్రేష్ఠా, క్షయ వ్యాధి ప్రభావంతో నేను బలహీనుడనయ్యాను.
మయా చికిత్సకాః పృష్టాస్తైరుక్తం భేషజం కృతమ్
నేను వైద్యులను అడిగాను; వారు చెప్పిన ఔషధాన్ని కూడా వాడాను.
యది నైవోపదేశం మే కఞ్చిత్త్వం సంప్రదాస్యసి ౬.౬౩.
ఇప్పుడు మీరు నాకు ఏదైనా ఉపదేశం చెప్పకపోతే—
శక్యతే కిం పునస్తస్య దక్షస్యామితతేజసః
అదిరిపోయే శక్తి గల దక్షుడికి మరే ఔషధం ప్రయోజనం చేయగలదు?
తస్మాదత్రోపదేశం తే ప్రయచ్ఛామి సుసంమతమ్
అందుకే, ఇక్కడ నేను నీకు మంచి ఉపదేశం ఇస్తాను.
నాదేయం కించిదస్తీహ దేవదేవస్య శూలినః
దేవతల దేవుడైన త్రిశూలధారికి ఇక్కడ అసాధ్యమైనది ఏమీలేదు.
అష్టషష్టిషు తీర్థేషు సత్యం వాసః సదా క్షితౌ
అష్టషష్టి తీర్థాలలో, భూమిపై ఎప్పుడూ నివసించడమే నిజమైనది.
ఆరాధయ తతో నిత్యం శ్రద్ధాపూతేన చేతసా
కాబట్టి, నిత్యం విశ్వాసపూరితమైన హృదయంతో ఆయనను ఆరాధించు.
తస్మిన్ప్రభాసకే క్షేత్రే దివ్యలింగాని శూలినః
ఆ ప్రభాసక్షేత్రంలో త్రిశూలధారి పరమేశ్వరుని దివ్య లింగాలు ఉన్నాయి.