న తథా స్త్రీషు నో భోగే నాశ్వయానే న వారణే
స్త్రీలలో, భోగాలలో, గుర్రపు, ఏనుగు వాహనాలలో అంత ఆనందం ఉండదు.
స కదాచిన్నృపశ్రేష్ఠ మృగాసక్తోఽర్బుదం గతః
ఒకసారి, రాజులలో శ్రేష్ఠుడా, వేటలో మక్కువతో ఉన్న అతడు అర్భుదానికి వెళ్లాడు.
స్తనం ధయన్తీం సుస్నిగ్ధాం శిశోః క్షీరానురాగిణః
అతడు, తన పిల్లవాడికి పాలిచ్చే, మృదువైన జంతువును చూశాడు.
అథ సా పార్థివం దృష్ట్వా ప్రగృహీతశరాసనమ్
ఆమె, రాజును బాణాన్ని సిద్ధం చేసుకుని ఉన్నట్టు చూసింది.
తతః సా కోపసన్తప్తా భూపాలం ప్రత్యభాషత
ఆమె కోపంతో మండిపడి, రాజుతో మాట్లాడింది.
శయానో మైథునాసక్తః స్తనపో వ్యాధిపీడితః
పడి ఉండగా, సంయోగంలో ఉండగా, పాలిచ్చే వేళ, లేదా వ్యాధితో బాధపడుతూ ఉండగా—
తదద్య మరణం జాతం మమ సర్వం నృపాధమ
రాజా, నీవు చేసిన వల్ల నేడు నాకు అన్ని విధాలా మరణం సంభవించింది.
యస్మాదహమధర్మేణ హతా భూమిపతే త్వయా 7.3.29.
భూమిపతీ, నీవు ధర్మానికి విరుద్ధంగా నన్ను హత్య చేశావు కనుక.
తాం వై ప్రసాదయామాస ప్రాణశేషాం తదా మృగీమ్
ఆమె ప్రాణం మిగిలి ఉండగా, రాజు ఆమెను శాంతింపజేయడానికి ప్రయత్నించాడు.
అవివేకాన్మయా భద్రే హతా త్వం నిర్ఘృణేన చ
అజ్ఞానంతో, క్రూరతతో, సౌమ్యా, నేను నిన్ను హత్య చేశాను.
ధేనుం తయా సమాలాపాత్ప్రకృతిం యాస్యసే పునః
ఆమెతో మాట్లాడిన తర్వాత, నీవు మళ్లీ ఆవుగా మారిపోతావు.
ఏవముక్త్వా మృగీ రాజాగ్రతః ప్రాణైర్వ్యయుజ్యత
అలా చెప్పి, ఆ మృగం రాజు ముందే ప్రాణాలు విడిచింది.
అథాఽసౌ పార్థివః సద్యో రౌద్రాస్యః సమజాయత భక్షయామాస తాం సేనామాత్మీయాం క్రోధమూర్చ్ఛితః
ఆ వెంటనే ఆ రాజు ముఖం క్రూరంగా మారింది; కోపంతో తన సైన్యాన్నే తినిపెట్టుకున్నాడు.
తతస్తే సైనికా రాజన్హతశేషాః సుదుఃఖితాః
తర్వాత, రాజా, మిగిలిన సైనికులు చనిపోయినవారి మధ్య బాగా బాధపడుతూ,
నివేదయన్తో వృత్తాంతం చత్వరేషు త్రికేషు చ
ఆ సంఘటనను చౌరస్తాల్లో, మూడు మార్గాల కూడళ్లలో అందరికీ చెప్పారు.
తచ్ఛ్రుత్వా వచనం తస్య పుత్రం భూరిపరాక్రమమ్
ఆ మాటలు విని, అతని కుమారుడు, గొప్ప పరాక్రమంతో,
కస్యచిత్త్వథ కాలస్య తస్మిన్సానౌ నృపోత్తమ
కొంతకాలం తర్వాత, ఓ ఉత్తమ రాజా, ఆ వంశంలో,
తత్రైకా గౌః పరిభ్రష్టా స్వయూథాత్తృణతృష్ణయా ॥ 7.3.29.
అక్కడ, ఒక ఆవు తన గుంపు నుంచి గడ్డి తినాలనే తపనతో విడిపోయింది.
అచ్ఛిన్నాగ్రతృణం యా తు సదా భక్షయతే నృప
రాజా, ఎప్పుడూ ముల్లులు లేని తాజా గడ్డి తినే ఆవు,
తత్రాససాద తాం వ్యాఘ్రో దంష్ట్రోత్కటముఖావహః
అక్కడ, పెద్ద పళ్లతో భయంకరమైన నోరు కలిగిన పులి ఆవు దగ్గరకు వచ్చింది.
స్మరంతీ గోకులే బద్ధం స్వసుతం క్షీరపాయినమ్
ఆ ఆవు, గోశాలలో కట్టేసి ఉన్న పాలుతాగే తన పిల్లను గుర్తు చేసుకుంది.
విద్యతే కస్యచిన్మూర్ఖే స్మరేష్టాం దేవతాం తతః
మూఢుల్లో, కొందరు తమకు ఇష్టమైన దేవతను జ్ఞాపకంగా ఆరాధిస్తారు.
కపిలోవాచ స్వజీవితభయాద్వ్యాఘ్ర న రోదిమి కథంచన
కపిలుడు ఇలా అన్నాడు: నా ప్రాణభయంతో, పులీ, నేను ఏమాత్రం ఏడవడం లేదు.
నాద్యాపి స తృణా న్యత్తి తేనాహం శోకవిక్లవా
అతడు ఇంకా గడ్డిని తినలేదు; అందుకే నేను దుఃఖంతో ఉన్నాను.
పాయయిత్వా సుతం బాలం దృష్ట్వా పృష్ట్వా జనం స్వకమ్
నా చిన్న కుమారుడికి పాలు తాగించి, నా వారిని చూసి, వారిని అడిగి,
పునరాగమనం యత్తే న చ తచ్ఛ్రద్దధామ్యహమ్
నీవు తిరిగి వస్తాడని చెప్పినా, నేను దానిని నమ్మను.
భయాన్మాం భాషసే చైవం నాస్తి ప్రాణసమం భయమ్
నీవు భయంతో నాకు ఇలా మాట్లాడుతున్నావు; ప్రాణానికి సమానం అయిన భయం మరొకటి లేదు.
ప్రత్యయో యది తే భూయాన్మాం ముఞ్చ త్వం మృగాధిప ॥ 7.3.29.
నీవు నమ్మకంగా ఉంటే, మృగాధిపతీ, నన్ను విడిచిపెట్టు.
తతోఽహం ప్రత్యయం గత్వా మోచయిష్యామి వా న వా
ఆ తర్వాత నాకు నమ్మకం కలిగినప్పుడు, వదిలిపెడతానేమో లేదా వదిలిపెట్టకపోవచ్చేమో.
తేన పాపేన లిప్యామి యద్యహం నాగమే పునః
నేను మళ్లీ రాకపోతే, ఆ పాపం వల్ల నేను మచ్చ పడతాను.