దృష్ట్వా విముచ్యుతే పాపాత్స్థాపితం నలభూభుజా
దాన్ని చూసినవారు పాపాల నుండి విముక్తి పొందుతారు; దాన్ని నలుడు స్థాపించాడు.
యస్తం పశ్యేన్నరో భక్త్యా మాఘే షష్ఠ్యాం సితే ద్విజాః
ద్విజులారా! మాఘ మాసంలో శుక్లపక్షంలో ఆరో రోజున, భక్తితో దాన్ని ఎవరు దర్శిస్తారో,
కణ్డూః పామాథ దద్రూణి మండలాని విచర్చికా
కండ్లు, పామా, దద్దుర్లు, చర్మవ్యాధులు —
అస్తి తస్యాగ్రతః కుణ్డం స్వచ్ఛోదకసుపూరితమ్
దాని ముందుగా ఒక కుండ ఉంది, అది స్వచ్ఛమైన నీటితో నిండిపోయి ఉంటుంది.
యస్తత్ర కురుతే స్నానం ప్రత్యూషే సోమవాసరే
అక్కడ సోమవారం ఉదయాన్నే ఎవరు స్నానం చేస్తారో,
యదా సంస్థాపితః శంభుర్నలేన పృథివీభుజా
అక్కడ శంభుని నలుడు, భూమిని పాలించే రాజు, ప్రతిష్ఠించాడు.
నల ఉవాచ అత్ర స్థేయం త్వయా దేవ సదా సన్నిహితేన చ
నలుడు ఇలా అన్నాడు: దేవా! నీవు ఇక్కడ ఎప్పుడూ ఉండాలి, సన్నిహితంగా ఉండాలి.
ప్రత్యూషే చ నివత్స్యామి ప్రాసాదే నాత్ర సంశయః
ప్రత్యూష సమయంలో నేను ఆలయంలోనే ఉంటాను — ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
మాఘాష్టమ్యామహోరాత్రం సకలం చ మహీపతే
మాఘ మాసంలో అష్టమి రోజున, మొత్తం పగలు రాత్రి, ఓ రాజా,
ప్రాణినాం రోగనాశాయ శుక్లపక్షే విశేషతః
ప్రాణులకు వ్యాధులు పోవడానికి, ముఖ్యంగా శుక్లపక్షంలో,
యో మామత్ర స్థితం తత్ర దివసే వీక్షయిష్యతి తస్య నాశం ప్రయాస్యంతి వ్యాధయో గాత్రసంభవాః ॥ ౬.౫౫.
ఆ రోజున అక్కడ నేను ఉన్నదాన్ని ఎవరు దర్శిస్తారో, వారి శరీరంలో ఉన్న వ్యాధులు తప్పక పోతాయి.
యోఽస్య కుండస్య సంభూతాం మృత్తికామపి మానవః సోఽపి రోగైర్వినిర్ముక్తః సంభవిష్యతి పుష్టిమాన్
ఆ కుండలో ఏర్పడిన మట్టిని ఎవరు తీసుకున్నా, వారు కూడా వ్యాధుల నుండి విముక్తి పొంది, బలవంతులవుతారు.
నిష్కామస్తు పునర్యో మాం తస్మిన్కాలే నృపోత్తమ సర్వపాపవినిర్ముక్తో మమ లోకం స యాస్యతి
ఓ రాజులలో శ్రేష్ఠుడా, ఎవడు ఏమీ ఆశించకుండా ఉంటాడో, అతడు ఆ సమయంలో అన్ని పాపాలనుండి విముక్తుడై నా లోకాన్ని చేరుతాడు.
అన్తర్ధానం గతో విప్రా యథా దీపోఽత్ర తత్క్షణాత్
ఆ మహర్షి ఆ క్షణంలోనే, దీపం ఆర్పినట్లు, కనబడకుండా పోయాడు.
ఏష సంస్థాపితః శంభుర్మయా యుష్మత్పురోంతికే
మీ ముందే నేను ఈ శంభును ప్రతిష్ఠించాను.
అధునాహం గమిష్యామి స్వరాజ్యాయ కృతే ద్విజాః
ఇప్పుడు నేను నా స్వర్గలోకానికి వెళ్ళిపోతాను, ఓ ద్విజులారా.
తవ దేవకృతే యత్నం యాత్రాద్యాసు క్రియాసు చ
దేవుని కోసం మీరు చేసిన యాత్రలు, ఇతర క్రతువులు, అన్నిటిలోనూ మీరు చూపిన శ్రమ—
తథా పూజాం కరిష్యామః శ్రద్ధయా పరయా యుతాః వంశజాస్తే కరిష్యంతి పూజామస్య సుభక్తితః
మేమందరం గొప్ప భక్తితో, పరమ విశ్వాసంతో పూజ చేస్తాము. మీ సంతానమంతా కూడా అతనికి భక్తితో పూజ చేస్తారు.
ప్రతస్థే తాన్ప్రణమ్యోచ్చైః సర్వైస్తైశ్చాభినందితః
అతడు వారందరికీ నమస్కరించి, అందరి సత్కారాన్ని పొందుతూ ప్రయాణమయ్యాడు.
ఏవం స భగవాఞ్ఛంభుస్తస్మిన్స్థానే వ్యవస్థితః ౬.౫౫.
అలా ఆ భగవంతుడు శంభు అక్కడే స్థిరంగా నిలిచాడు.
తస్మాత్సర్వప్రయత్నేన వీక్షణీయః సదా హి సః
అందువల్ల, ఆయనను ఎప్పుడూ అన్ని విధాలా శ్రద్ధతో దర్శించాలి.
ఇతి శ్రీస్కాందే మహాపురాణ ఏకాశీతిసాహస్ర్యాం సంహితాయాం షష్ఠే నాగరఖణ్డే హాటకేశ్వర క్షేత్రమాహాత్మ్యే నలేశ్వరమాహాత్మ్యవర్ణనంనామ పఞ్చపఞ్చాశత్తమోఽధ్యాయః
ఇలా, ఎనభై వేలు ఒక్కవేలు శ్లోకాలతో కూడిన శ్రీ స్కాంద మహాపురాణంలో, ఆరో భాగంలో, నాగరఖండంలో, హాటకేశ్వర క్షేత్ర మహాత్మ్యంలో, నలేశ్వర మహాత్మ్యవర్ణన అనే యాభై ఐదవ అధ్యాయం పూర్తయింది.
దృష్ట్వా కామానవాప్నోతి సర్వాన్మర్త్యో హృది స్థితాన్
ఎవరైనా ఆయనను దర్శిస్తే, మనసులో ఉన్న అన్ని కోరికలు తీరిపోతాయి.
యస్తు మాఘస్య శుక్లాయాం సప్తమ్యాం రవివాసరే
కాని మాఘ మాసంలో శుక్లపక్షంలో ఏడవ తారీఖు, ఆదివారం వచ్చినప్పుడు—
ఆసీత్పూర్వం ద్విజో నామ గాలవః స మహామునిః
పూర్వకాలంలో గాలవుడు అనే మహర్షి ఉన్నాడు.
శుచివ్రతపరః శాంతో దేవద్విజపరాయణః
అతడు శుద్ధి, వ్రతాలలో నిబద్ధుడై, శాంతంగా, దేవతలు, బ్రాహ్మణులు పట్ల భక్తితో ఉండేవాడు.
తస్యైవం వర్తమానస్య సంప్రాప్తం పశ్చిమం వయః
అతడు ఇలా జీవించుచూ ఉండగా, వృద్ధాప్యం అతనిని చేరింది.
తతః సర్వం పరిత్యజ్య గృహకృత్యం స భక్తిమాన్
అప్పుడు అతడు అన్ని గృహకర్తవ్యాలను వదిలిపెట్టి, భక్తితో ఉండేవాడు.
వటవృక్షం సమాశ్రిత్య శ్రద్ధయా పరయా యుతః
అతడు పరమ విశ్వాసంతో ఒక వటవృక్షం క్రింద ఆశ్రయం తీసుకున్నాడు.
వర్షాస్వాకాశశాయీ చ హేమంతే జలసంశ్రయః
వర్షాకాలంలో ఆకాశం క్రింద నిద్రించేవాడు, హేమంతంలో నీటి దగ్గర ఆశ్రయం పొందేవాడు.