ఆపద్ధర్మం న వేత్సి త్వం నూనం యేన ప్రగచ్ఛసి
నీవు కష్టకాలంలో ఏం చేయాలో తెలియదు కనుకనే ఇలా వెళ్తున్నావు.
న నర్మయుక్తం వచనం హినస్తి న స్త్రీషు జాతిర్న వివాహకాలే ౬.౫౧.
వినోదంగా చెప్పిన మాటలు హాని చేయవు; మహిళల్లోనూ, పెళ్లి సమయంలోనూ తప్పు ఉండదు.
తస్మాత్తత్ర న గంతవ్యం దోషో నాస్త్యత్ర తే శుభే
అందుచేత, నువ్వు అక్కడికి పోకూడదు; ఇందులో నీకు ఎలాంటి తప్పు లేదు, శుభలక్షణా.
ఆత్మప్రాణహితార్థాయ న సాధూనాం ప్రశస్యతే
తన ప్రాణ రక్షణ కోసం చేసే పనులు మంచివారిలో ప్రశంసించబడవు.
సత్యే ప్రతిష్ఠితో లోకో ధర్మః సత్యే ప్రతిష్ఠితః
ఈ లోకం సత్యంపై ఆధారపడి ఉంది; ధర్మమూ సత్యంపైనే నిలబడింది.
విష్ణవే పృథివీం దత్త్వా బలిః పాతాలమాశ్రితః
విష్ణువుకు భూమిని ఇచ్చిన తరువాత, బలి పాతాళంలో ఆశ్రయం పొందాడు.
యః స్వం వాక్యం ప్రతిజ్ఞాయ న కరోతి యథోదితమ్
ఎవరైనా ఒకరు మాట ఇచ్చి, చెప్పినట్లు చేయకపోతే,
యా త్వం సత్యప్రతిష్ఠార్థం ప్రాణాంస్త్యజసి దుస్త్యజాన్
నీవు సత్యాన్ని నిలబెట్టేందుకు, విడిచిపెట్టడం కష్టమైన ప్రాణాలను త్యజిస్తున్నావు.
కిం త్వాం కల్యాణి వక్ష్యామః స్వయం ధర్మార్థవాదినీమ్
ధర్మాన్ని, న్యాయాన్ని నీవే చెప్పినప్పుడు, నీకు మేమేమి చెప్పగలం, కల్యాణి?
తస్మాద్గచ్ఛ మహాభాగే న శోచ్యః పుత్రకస్తవ
అందుచేత, మహాభాగే! నువ్వు వెళ్లిపో. నీ కుమారుడిని దుఃఖించాల్సిన అవసరం లేదు.
ఏతత్పునర్వయం విద్మః సదా సత్యవతాం నృణామ్
సత్యాన్ని పాటించే మనుషుల గురించి మేము ఎప్పుడూ ఇదే తెలుసుకుంటూ ఉంటాము.
ప్రస్థితా వ్యాఘ్రముద్దిశ్య పుత్రశోకేన పీడితా ॥ ౬.౫౧.
తన కుమారుడి కోసం బాధతో, ఆ పులిని ఎదుర్కొనడానికి ఆమె బయలుదేరింది.
శోకాగ్నినాపి సంతప్తా నిరాశా పుత్రదర్శనే
కుమారుడిని చూడలేనన్న ఆశ లేక, శోకాగ్నిలో కాలుతూ ఉంది.
అంధేవ దృష్టినిర్ముక్తా ప్రస్ఖలంతీ పదేపదే
కళ్లెదురుగా కనిపించని దివ్యురాలిలా, ప్రతి అడుగులో తడబడుతూ పోయింది.
ప్రసుప్తం భ్రమమాణం వా మమ పుత్రం సుబాలకమ్
నా కుమారుడు, నిద్రపోతున్నాడో, తిరుగుతున్నాడో, ఇంకా చిన్నవాడే.
ఏవం ప్రలప్య మనసా సంప్రాప్తా తత్ర యత్ర సః
ఇలా మనసులో ఆలోచిస్తూ, అతడు ఉన్న చోటికి ఆమె చేరుకుంది.
వ్యాఘ్రః క్షుత్క్షామకణ్ఠశ్చ తస్యా మార్గావలోకకః
ఆమె దారిని ఒక పులి, ఆకలితో గొంతు ఎండిపోయి, దూరం నుంచి గమనిస్తూ ఉండింది.
కురు తృప్తిం యథాకామం మమ మాంసేన సాంప్రతమ్
ఇప్పుడు నీవు నా మాంసంతో నీ ఆకలిని తీర్చుకో, నీకు ఇష్టం వచ్చినట్లు తిను.
తాం దృష్ట్వా సోఽపి దుష్టాత్మా వైరాగ్యం పరమం గతః
ఆమెను చూసిన ఆ దుష్టహృదయుడు కూడా పరమ విరక్తిని పొందాడు.
న హి సత్యవతాం కించిదశుభం విద్యతే క్వచిత్
నిజాయితీగా ఉండేవారికి ఎప్పుడూ ఎలాంటి అశుభం సంభవించదు.
త్వయోక్తం శపథైర్భద్రే ఆగమిష్యామ్యహం పునః
భద్రే! నీవు ప్రమాణాలతో 'మళ్ళీ వస్తాను' అని చెప్పావు.
సోఽహం భద్రే దురాచారో నృశంసో జీవఘాతకః ౬.౫౧.
కానీ భద్రే! నేను దుర్మార్గుడిని, క్రూరుడిని, ప్రాణహంతకుడిని.
తస్మాత్త్వం మే మహాభాగే పాపాస్యాతిదురాత్మనః
అందువల్ల, మహాభాగ్యవతీ! నాకు, ఈ పాపాత్ముడికి—
యేన మే స్యాత్పరం శ్రేయ ఇహ లోకే పరత్ర చ
ఈ లోకంలోను, పరలోకంలోను నాకు పరమ శ్రేయస్సు కలిగే మార్గం ఏది?
తస్మాత్త్వం ధర్మసర్వస్వం సంక్షేపాన్మమ కీర్తయ
అందుకే, ధర్మసారాన్ని సంక్షిప్తంగా నాకు వివరించు.
ద్వాపరే యజ్ఞయోగం చ దానమేకం కలౌ యుగే
ద్వాపరయుగంలో యజ్ఞం, యోగం; కలియుగంలో దానం ఒక్కటే ప్రధానమైనది.
చరాచరాణాం భూతానామభయం యః ప్రయచ్ఛతి
జీవజంతువులందరికీ, చలించేవారికీ, నిలిచేవారికీ భయం లేకుండా చేసే వాడెవడైనా—
అహింసయా భవేద్యేషాం ప్రాణయాత్రాన్నపూర్వకమ్
వారు హింస చేయకుండా జీవించగలిగితే, వారి జీవనం అహింస ద్వారానే సాగుతుంది.
న హింసయా వినాఽస్మాకం యతః స్యాత్ప్రాణధారణమ్ ఉపదేశం సుధర్మాయ హింసకస్యాపి దేహినామ్
మనకు హింస లేకుండా జీవించటం సాధ్యం కాదు; అయినా, హింస చేసే వారికి కూడా సద్గుణాలు నేర్పాలి.
గహనే యత్ప్రభావేన త్వయా ముక్తాస్మ్యహం ధ్రువమ్
అటవిలో ఆ ధర్మబలంతో నీవు నన్ను తప్పక విముక్తి చేయగలిగావు.