కస్మింశ్చిదథ సంప్రాప్తే కథాంతే తే మునీశ్వరాః
ఒక సందర్భంలో, కథ ముగిసిన తర్వాత, ఆ మహర్షులు—
వైశాఖీదివసే రాజంస్త్వం సదాభ్యేత్య దూరతః
వైశాఖ మాసపు రోజున, రాజా, నువ్వు ఎప్పుడూ దూరం నుంచి వచ్చి చేరుతావు—
ప్రకరోషి ప్రయత్నేన త్యక్త్వాన్యాః సకలాః క్రియాః
ఇతర పనులన్నీ వదిలిపెట్టి, నువ్వు శ్రద్ధగా ఆ కార్యాన్ని నిర్వహిస్తావు—
న తే యది రహస్యం స్యాత్తదాఽశేషం ప్రకీర్తయ ౬.౪౭.
నీకేమైనా రహస్యముంటే అది చెప్పు, లేకపోతే అన్నీ పూర్తిగా వివరించు.
యుష్మాభిః కీర్తయిష్యామి తథాప్యఖిలమేవ హి ॥ ౨౧౦ అహమాసం వణిగ్జాత్యా పురా వై వైదిశే పురే
మీకు కూడా అన్నీ వివరంగా చెబుతాను. పూర్వం నేను వణికుల వంశంలో, వైదిశ నగరంలో జన్మించాను.
కస్యచిత్త్వథ కాలస్య భగవాన్పాకశాసనః
ఒక సమయంలో, భగవంతుడు పాకశాసనుడు—
తతో వృష్టినిరోధేన సర్వే లోకాః క్షుధార్ద్దితాః
ఆ తర్వాత వర్షాలు పడకపోవడం వల్ల, ప్రజలందరూ ఆకలితో బాధపడ్డారు.
తతోఽహం స్వాం సమాదాయ పత్నీం క్షుత్క్షామగాత్రికామ్
ఆ తరువాత, నేను నా భార్యను, ఆకలితో క్షీణించిన దేహంతో, తీసుకుని—
సౌరాష్ట్రం మనసి ధ్యాత్వా ప్రస్థితస్తదనన్తరమ్
తర్వాత నా మనసులో సౌరాష్ట్రాన్ని నిలిపి, వెంటనే ప్రయాణం మొదలుపెట్టాను.
క్రమేణ గచ్ఛమానోఽథ భిక్షాన్నకృతభోజనః
అక్కడ నేను ఒక్కొక్క అడుగు వేసుకుంటూ, భిక్షగా వచ్చిన అన్నం తిని ముందుకు సాగాను.
తత్ర రమ్యం మయా దృష్టం పద్మినీఖణ్డమండితమ్
అక్కడ నేను కమలాలతో అలంకరించబడిన ఒక అందమైన ప్రదేశాన్ని చూశాను.
తతోఽహం తత్సమాసాద్య స్నాతః శీతేన వారిణా
ఆ ప్రదేశానికి చేరుకుని, చల్లని నీటిలో స్నానం చేశాను.
అథాహం భార్యయా ప్రోక్తో గృహాణేశ జలాశయాత్ ౬.౪౭.
అప్పుడు నా భార్య, 'ప్రభూ! ఈ చెరువులోంచి కొన్ని కమలాలు తీసుకోండి' అని చెప్పింది.
తతో మయా గృహీతాని పద్మాని ద్విజసత్తమాః
అందుకే నేను ఆ కమలాలను తీసుకున్నాను, ద్విజశ్రేష్ఠులారా!
చమత్కారపురం ప్రాప్య తతోఽహం ద్విజసత్తమాః
తర్వాత నేను చమత్కారపురానికి చేరుకున్నాను, ద్విజశ్రేష్ఠులారా!
న కశ్చిత్ప్రతిగృహ్ణాతి తాని పద్మాని మానవః
ఆ కమలాలను ఎవ్వరూ నన్ను చూసి తీసుకోలేదు.
అథ క్షుత్క్షామకణ్ఠస్య శ్రాంతస్య మమ భాస్కరః
ఆ సమయంలో నేను ఆకలితో గొంతు ఎండిపోయి, అలసిపోయి ఉండగా, సూర్యుడు...
తతో వైరాగ్యమాపన్నః సుప్తోఽహం భగ్నమందిరే ॥ తాని పద్మాని భూపృష్ఠే నిధాయ సహ భార్యయా
ఆ తర్వాత నాకు విరక్తి వచ్చి, భార్యతో కలిసి ఆ పాడుబడిన ఇంట్లో పడుకుని, ఆ కమలాలను నేలపై పెట్టాను.
అథార్ధరాత్రే సంప్రాప్తే శ్రుతో గీతధ్వనిర్మయా
అలా అర్ధరాత్రి వచ్చినప్పుడు, నాకు పాటలు వినిపించాయి.
తస్మాద్గచ్ఛామి చేత్కశ్చిత్పద్మాన్యేతాని మే నరః
అది విని, 'ఎవరైనా ఈ నా కమలాలను తీసుకుంటే బాగుంటుంది' అని అనుకున్నాను.
ఏవం వినిశ్చయం కృత్వా పద్మాన్యాదాయ సత్వరమ్
అలా నిర్ణయించుకుని, వెంటనే ఆ కమలాలను తీసుకుని బయలుదేరాను.
తతశ్చాయతనే తస్మిన్ప్రాప్తోఽహం మునిపుంగవాః అగ్రస్థితైర్ద్విజశ్రేష్ఠైర్జపగీతపరాయణైః ॥ ౬.౪౭.
తర్వాత ఆ ఆలయానికి చేరుకున్నాను, మునిశ్రేష్ఠులారా! అక్కడ ముందు భాగంలో ఉన్న ద్విజశ్రేష్ఠులు జపం, గానం చేస్తూ నిలబడి ఉన్నారు.
ఏకే నృత్యం ప్రకుర్వంతి గీతమన్యే జపం పరే
వారిలో కొందరు నాట్యం చేస్తున్నారు, మరికొందరు పాటలు పాడుతున్నారు, ఇంకొందరు జపంలో నిమగ్నంగా ఉన్నారు.
తతః కశ్చిన్మయా పృష్టః క్రియతే జాగరోఽత్ర కిమ్
అప్పుడు నేను ఒకరిని అడిగాను, 'ఇక్కడ ఎందుకు జాగరణ జరుగుతోంది?' అని.
తేనోక్తమేష దేవస్య మహాకాలస్య జాగరః
అతడు, 'ఇది మహాకాళ దేవునికి జాగరణ' అని చెప్పాడు.
అద్య పుణ్యతిథిర్నామ వైశాఖీ పుణ్యదా పరా మహాకాలస్య దేవస్య సౌఖ్యం ప్రాప్నోత్యసంశయమ్
ఈ రోజు వైశాఖి అనే పవిత్ర తిథి, ఇది గొప్ప పుణ్యదాయకం. మహాకాళ దేవుని అనుగ్రహంతో నిస్సందేహంగా సుఖం లభిస్తుంది.
సంతి పద్మాని మే యచ్ఛ మూల్యమాదాయ భద్రక
నాకు కమలాలు ఇవ్వు, నేను ధరను చెల్లిస్తాను, ఓ భాగ్యవంతుడా.
తతోఽవధారితం చిత్తే మయా బ్రాహ్మణసత్తమాః
అప్పుడే నా మనసులో ఇది పక్కాగా నిర్ణయమైంది, ఓ ఉత్తమ బ్రాహ్మణులారా.
న మయా సుకృతం కించిదన్యదేహాంతరే కృతమ్
ఇతర జన్మల్లో నేను ఏ మంచిపని చేయలేదు.
పరం క్షుత్క్షామకంఠేయం భార్యా మే ప్రియవాదినీ
నా భార్య మధురంగా మాట్లాడే ఆమె, ఆకలి దాహాలతో బాధపడుతోంది.