సూత ఉవాచ ఏవం తత్ర ద్విజశ్రేష్ఠా విశ్వామిత్రేణ ధీమతా
సూతుడు చెప్పాడు: అలా అక్కడ ద్విజశ్రేష్ఠులారా, ధీరుడైన విశ్వామిత్రునిచేత,
యస్తత్ర కార్తికే మాసే కార్త్తిక్యాం కృత్తికాసు చ
కార్తిక మాసంలో, కార్తిక నక్షత్రంలో, కృత్తికల్లో ఎవరు,
తథా యో భాస్కరం పశ్యేద్బృహద్వలప్రతిష్ఠితమ్ స ముచ్యతే నరో రోగైర్యది స్యాద్రోగసంయుతః
అలాగే, బృహద్బలుడు చేసినట్టు సూర్యుని దర్శిస్తే, వ్యాధులతో బాధపడే మనిషి వ్యాధుల నుంచి విముక్తి పొందుతాడు.
నీరోగో వా నరః సద్యో లభతే మనసేప్సితమ్ ౬.౪౫.
లేదా, వ్యాధిలేని వాడైతే, వెంటనే మనసులో కోరినది పొందుతాడు.
కార్త్తిక్యాం కృత్తికాయోగే వృషోత్సర్గం కరోతి యః
కార్తిక నక్షత్రంలో కృత్తికా యోగం వచ్చినప్పుడు, ఎవరైనా వృషభాన్ని విడిచిపెడితే,
ఏష్టవ్యా బహవః పుత్రా యద్యేకోపి గయాం వ్రజేత్
అనేక మంది కుమారులు కావాలని కోరాలి; ఒక్కవాడు అయినా గయకు వెళ్ళినా సరిపోతుంది.
ఏకతః సర్వతీర్థాని సర్వదానాని చైకతః
ఒకవైపు అన్ని పవిత్రతీర్థాలు, ఇంకొకవైపు అన్నిరకాల దానాలు ఉన్నాయి.
యశ్చైతచ్ఛుణుయాన్నిత్యం పఠేద్వా శ్రద్ధయాన్వితః
ఈ మాటలను ఎవరు ప్రతిరోజూ శ్రద్ధతో వినినా, లేక చదివినా,
తాని కీర్తయ సర్వాణి పరం కౌతూహలం హి నః
అవి అన్నింటినీ మాకు వివరంగా చెప్పండి; మాకు చాలా ఆసక్తి ఉంది.
యత్ర స్నాతోఽతిమూకోఽపి భవేద్వాక్యవిచక్షణః
అక్కడ స్నానం చేసినవాడు మౌనంగా ఉన్నా కూడా, మంచి మాటలు చెప్పగలవాడవుతాడు.
లభతే చేప్సితాన్కామాన్మానుషాన్దైవికానపి
అలాగే, మనిషికి కావాల్సిన కోరికలు, దేవతలకు సంబంధించిన కోరికలు కూడా అతడికి లభిస్తాయి.
పురాసీత్పార్థివో నా్నా విఖ్యాతో బలవర్ధనః
పూర్వం బలవర్ధనుడు అనే పేరుగాంచిన రాజు ఉండేవాడు.
తస్య పుత్రః సముత్పన్నః సర్వలక్షణసంయుతః అమ్బువీచిరితి స్పష్టం సమాహూయ ద్విజోత్తమాన్
ఆ రాజుకు అన్ని శుభలక్షణాలతో కూడిన కుమారుడు జన్మించాడు. అతడికి అంబువీచి అని, బ్రాహ్మణులను పిలిపించి పేరు పెట్టారు.
తతః స వవృధే బాలో లాలితస్తేన భూభుజా
ఆ బాలుడు ఆ రాజు ప్రేమతో పెరిగాడు.
తతోఽస్య సప్తమే వర్షే సంప్రాప్తే బలవర్ధనః
అతని ఏడవ ఏట వచ్చినప్పుడు, బలవర్ధనుడు—
తతో మూకోఽపి బాలోపి మంత్రిభిస్తస్య భూపతేః
అప్పుడు ఆ బాలుడు మౌనంగా ఉన్నా కూడా, ఆ రాజుకు మంత్రులు—
ఏవం తస్య మహీపస్య రాజ్యస్థస్య జడాత్మనః
అలా ఆ మూర్ఖుడైన రాజు సింహాసనంపై ఉండగా,
తతో జలచరన్యాయః సంప్రవృత్తో మహీతలే ౬.౪౬.
అప్పుడు భూమిపై నీటిలో ఉండే జంతువుల న్యాయం ప్రబలంగా మారింది.
తతస్తే మంత్రిణః ప్రోచుర్వసిష్ఠం స్వపురోహితమ్
ఆ తర్వాత మంత్రులు తమ కుటుంబపురోహితుడైన వసిష్ఠునితో ఇలా అన్నారు:
పశ్య కృత్స్నం ధరాపృష్ఠే శూన్యతాం సముపస్థితమ్
భూమి మీద ఎక్కడ చూసినా ఖాళీగా ఉంది అని చూడండి.
తతస్తు సుచిరం ధ్యాత్వా దీనాన్ప్రోవాచ మంత్రిణః
అతడు చాలా సేపు ధ్యానం చేసి, బాధపడుతున్న మంత్రులతో ఇలా చెప్పాడు:
అస్తి సారస్వతం తీర్థం సర్వకామప్రదం నృణామ్
సర్వకామాలను ప్రసాదించే సారస్వత తీర్థం ఉంది.
అథ తద్వచనాత్సద్యః స గత్వా తత్ర సత్వరమ్
ఆ మాట విన్న వెంటనే అతడు అక్కడికి త్వరగా వెళ్లాడు.
తత్ప్రభావం సరస్వత్యాః స విజ్ఞాయ మహీపతిః
సరస్వతీ దేవి మహిమ తెలుసుకున్న ఆ రాజు—
తతస్తూర్ణం సమాదాయ మృత్తికాం స నదీతటాత్
ఆ తరువాత, నది ఒడ్డున ఉన్న మట్టిని త్వరగా తీసుకున్నాడు.
దధతీం దక్షిణే హస్తే కమలం సుమనోహరమ్
అతని కుడి చేతిలో అతి అందమైన కమలాన్ని పట్టుకున్నాడు.
కమణ్డలుం తథాన్యస్మిన్దివ్యవారిప్రపూరితమ్
ఇంకొక చేతిలో దివ్యజలంతో నిండిన కమండలును ఉంచుకున్నాడు.
తతో మేధ్యే శిలాపృష్ఠే తాం నివేశ్య ప్రయత్నతః ౬.౪౬.
ఆ మట్టిని పవిత్ర ప్రదేశంలో ఉన్న రాయిమీద జాగ్రత్తగా ఉంచాడు.
చకార చ స్తుతిం పశ్చాచ్ఛ్రద్ధాపూతేన చేతసా
తర్వాత, భక్తితో పవిత్రమైన మనసుతో ఆమెను స్తుతించాడు.
సదసద్దేవి యత్కిఞ్చిద్బన్ధమోక్షాత్మకం పదమ్
అమ్మా! నిజమైనదైనా, అబద్ధమైనదైనా, బంధమూ మోక్షమూ కలిగించే ఏది ఉన్నా అది నీ స్వరూపమే.