అద్యాపి దృశ్యతే తత్ర గంగోదకసమం జలమ్
ఇప్పటికీ అక్కడ గంగాజలంతో సమానమైన నీరు కనిపిస్తుంది.
యస్తత్ర కురుతే స్నానం శ్రద్ధాపూతేన చేతసా
ఎవరైనా అక్కడ భక్తితో, పవిత్ర హృదయంతో స్నానం చేస్తే,
తతఃప్రభృతి తత్తీర్థం ఖ్యాతిం ప్రాప్తం మహీతలే
అప్పటినుంచి ఆ తీర్థం భూమిపై ప్రసిద్ధి పొందింది.
ఏతద్వః సర్వమాఖ్యాతం యత్పృష్టోఽస్మి ద్విజోత్తమాః ౬.౪౪.
మీరడిగినదంతా నేను వివరంగా చెప్పాను, ఓ ఉత్తమ ద్విజులారా.
ఇతి శ్రీస్కాందే మహాపురాణ ఏకాశీతిసాహస్ర్యాం సంహితాయాం షష్ఠే నాగరఖండే శ్రీహాటకేవరక్షేత్రమాహాత్మ్యే విశ్వామిత్రకుణ్డోత్పత్తి విశ్వామిత్రేశ్వరమాహాత్మ్యవర్ణనంనామ చతుశ్చత్వారింశత్తమోఽధ్యాయః
ఇంతటితో ఎనభై ఒకటి వేల శ్లోకాల శ్రీ స్కాంద మహాపురాణంలో ఆరో భాగమైన నాగరకండలో, శ్రీ హాటకేశ్వర క్షేత్ర మహిమ వర్ణనలో, విశ్వామిత్ర కుండం ఉద్భవం, విశ్వామిత్రేశ్వర మహిమ వివరించే నలభై నాలుగవ అధ్యాయం పూర్తయింది.
యత్ర పూర్వం తపస్తప్తమానర్తాధిపభూభుజా
ఇక్కడ పురాతన కాలంలో ఆనర్త దేశాధిపతి తపస్సు ఆచరించాడు.
యస్తత్ర కార్తికే మాసి కృత్తికాస్థే నిశాకరే
ఎవరైనా కార్తీక మాసంలో, చంద్రుడు కృత్తికా నక్షత్రంలో ఉన్నప్పుడు, ఇక్కడ వ్రతాలు ఆచరిస్తే—
కస్మిన్స్థానే చ విజ్ఞేయం కైశ్చిహ్నైర్వద సూతజ
ఏ ప్రదేశంలో, ఎలాంటి లక్షణాలతో అది గుర్తించవచ్చు? దయచేసి చెప్పు, సూతపుత్ర.
ప్రాగ్దృష్టం మునినా తత్ర విశ్వామిత్రేణ ధీమతా
అది ముందుగా ధ్యానశీలుడైన మహర్షి విశ్వామిత్రుడు చూశాడు.
పురా నివసతస్తస్య విశ్వామిత్రస్య సన్మునేః
పూర్వం విశ్వామిత్ర మహర్షి అక్కడ నివసిస్తున్నప్పుడు—
సర్వతీర్థమయం క్షేత్రం తద్విజ్ఞాయ తపోనిధిః
తపస్సులో నిపుణుడైన ఆయన, ఆ స్థలం అన్ని తీర్థాల సమాహారమని గ్రహించాడు.
అద్యేయం కార్తికీ పుణ్యా కృత్తికాయోగసంయుతా ఆద్యం తు పుష్కరం దూరే న గన్తుం శక్యతేఽధునా
ఈ రోజు పవిత్రమైన కార్తికీ, కృత్తికా యోగంతో కూడినది; కానీ ప్రథమమైన పుష్కరం చాలా దూరంగా ఉంది, ఇప్పుడు అక్కడికి వెళ్లడం సాధ్యం కాదు.
తస్మాదత్ర స్థితం యచ్చ తస్మిన్స్నానం కరోమ్యహమ్
కాబట్టి నేను ఇక్కడే ఉన్నందున, అక్కడ చేసే స్నానం ఇక్కడే చేస్తాను.
తతశ్చాన్వేషయామాస పుష్కరాణి సమంతతః
అతడు చుట్టూ ఉన్న పుష్కరాలను వెతకడం ప్రారంభించాడు.
దృష్ట్వాదృష్ట్వా జలస్థానం స్నానం చక్రే తతః పరమ్ ౬.౪౫.
నీరు ఉన్న ప్రదేశాన్ని చూసి, చూడకపోయినా, తగినట్లుగా స్నానం చేశాడు.
వృక్షమూలం సమాశ్రిత్య నివిష్టశ్చ క్షితౌ తతః మధ్యమాద్యోజనం స్వర్గః కనిష్ఠాదర్ధ యోజనమ్
ఒక చెట్టు వేరుల దగ్గర ఆశ్రయం తీసుకుని, అక్కడ నేలపై కూర్చున్నాడు; మధ్యభాగం నుంచి ఒక యోజన దూరంలో స్వర్గం ఉంది, కనిష్ఠ స్థానం నుంచి అర యోజనం దూరంలో ఉంది.
పావయంతి హి తీర్థాని స్నానదానాదసంశయమ్
తీర్థాలు స్నానం చేయడం, దానం చేయడం వల్ల నిస్సందేహంగా పవిత్రతను ఇస్తాయి.
పుష్కరారణ్యమాశ్రిత్య శాకమూలఫలైరపి
పుష్కర అరణ్యంలో నివసిస్తూ, కూరగాయలు, మూలికలు, పండ్లతో జీవించవచ్చు.
పుష్కరే దుష్కరం స్నానం పుష్కరే దుష్కరం తపః
పుష్కరంలో స్నానం చేయడం చాలా కష్టం; అక్కడ తపస్సు చేయడమూ కష్టమే.
కార్తిక్యాం కృత్తికాయోగే పుష్కరే స్నాతి యో నరః
కార్తీక మాసంలో, కృత్తికా యోగంలో, పుష్కరంలో ఎవరైనా స్నానం చేస్తే—
జ్యేష్ఠే ప్రాతశ్చ మధ్యాహ్నే మధ్యమే స్నాతి యో నరః
లేదా జ్యేష్ఠ మాసంలో ఉదయాన్నే, మధ్యాహ్నం మధ్యకాలంలో పుష్కరంలో స్నానం చేసినవారు—
తావత్తిష్ఠతి దేహేషు పాతకం సర్వదేహినామ్
ఎంతకాలం పాపం అన్ని జీవుల శరీరాల్లో ఉంటుందో, అంతకాలం అది వారి దేహాల్లోనే ఉంటుంది.
దివాకరకరైః స్పృష్టం తమో యద్వత్ప్రణశ్యతి
ఎలాగైతే సూర్యుని కిరణాలు తగిలినప్పుడు చీకటి పోతుందో,
బ్రహ్మహత్యాదికం పాపం కృత్వాపి పురుషో భువి ౬.౪౫.
అలాగే, భూమిపై బ్రాహ్మణ హత్య వంటి పాపాలు చేసినవాడైనా,
కిం దానైః కిం వ్రతైర్హోమైః కిం యజ్ఞైర్వహువిస్తరైః
దానం చేసినా, వ్రతాలు పాటించినా, హోమాలు చేసినా, elaborately యజ్ఞాలు చేసినా ఏమి ప్రయోజనం?
యద్యేషా భారతీ సత్యా మయా సమ్యముదీరితా
ఓ భారత వంశజా! నేను నియమంతో చెప్పిన ఈ మాట నిజమైతే,
ఏవం తస్య బ్రువాణస్య విశ్వామిత్రస్య ధీమతః
అలా, జ్ఞానవంతుడు అయిన విశ్వామిత్రుడు మాట్లాడుతుండగా,
విశ్వామిత్ర మునిశ్రేష్ఠ సదా మే గగనే స్థితిః
ఓ మునిశ్రేష్ఠుడైన విశ్వామిత్రా! నా స్థానం ఎప్పుడూ ఆకాశంలోనే ఉంటుంది.
తదత్ర దివసే వాసో మమ భూమితలే ధ్రువమ్
అందువల్ల ఈ రోజు నాకు భూమిపై నివాసం ఉండటం ఖచ్చితంగా జరుగుతుంది.
తత్కథం వేద్మి తీర్థేశ త్వామత్రైవ వ్యవస్థితమ్
ఓ తీర్థాధిపతీ! నీవు ఇక్కడే ఉన్నావని నేను ఎలా తెలుసుకోగలను?