తతః సంచింతయామాస స్వసుతాం చ సరస్వతీమ్
అప్పుడు తన కుమార్తె అయిన సరస్వతిని ఆలోచించాడు.
అథ భూమితలం భిత్త్వా ప్రాదుర్భూతా మహానదీ
ఆ తరువాత భూమిని చీల్చి ఒక గొప్ప నది బయటపడింది.
సంధ్యాత్రయేఽపి త్వత్తోయైర్యేన కృత్యం కరోమ్యహమ్
మూడు సంధ్యాకాలాల్లోను నీ నీటితోనే నేను కర్మలు చేస్తాను.
తథా యే మానవాః స్నానం కరిష్యంతి జలే తవ
అలాగే, నీ నీటిలో స్నానం చేసే మనుషులు—
జనస్పర్శభయాద్భీతా నాగచ్ఛామి మహీతలే ॥ ౬.౪౦.
జనులతో కలిసిపోవాలనే భయంతో నేను భూమిపైకి రావడం లేదు.
తవాదేశోఽన్యథా నైవ మయా కార్యః కథంచన
నీ ఆజ్ఞ వల్ల తప్ప మరొక విధంగా నేను ఏమి చేయను.
అగమ్యం సర్వమర్త్యానాం తత్ర త్వం స్థాతుమర్హసి
అది మానవులకు అందని స్థలం. అక్కడ నువ్వు ఉండటానికి అర్హుడవు.
ఏవముక్త్వా స దేవేశశ్చఖాన చ మహాహ్రదమ్
అలా చెప్పిన దేవతాధిపతి ఒక పెద్ద చెరువు తవ్వాడు.
తతో దృష్టివిషాన్సర్పానాదిదేశ పితామహః
తర్వాత బ్రహ్మదేవుడు విషదృష్టి ఉన్న పాములను ఆదేశించాడు.
యథా సరస్వతీం మర్త్యా న స్పృశంతి కథంచన
మానవులు సరస్వతిని ఎట్టి పరిస్థితుల్లోనూ తాకకుండా చూడండి అని చెప్పాడు.
తాం చ చిత్రశిలాం మధ్యే బ్రహ్మలోకం జగామ హ
ఆ రంగురంగుల రాళ్ల మధ్య ఆమె బ్రహ్మలోకానికి వెళ్లింది.
అథ మంకణకోనామ మహర్షిః సంశితవ్రతః
అప్పుడు మంకణుడు అనే మహర్షి, కఠినవ్రతంతో ఉన్నవాడు అక్కడికి వచ్చాడు.
సక్రమాద్భ్రమమాణస్తు తస్మిన్సర్పాభిరక్షితే
ఆ పాములు కాపాడుతున్న చోట అతడు సంచరించాడు.
సోఽపి విద్యాబలాత్సర్పాన్నిర్విషాంస్తాంశ్చకారహ నిష్క్రాంతః సలిలాత్తస్మాత్కృతకృత్యో ముదాన్వితః
తన విద్యాబలంతో ఆ పాములను విషరహితంగా మార్చాడు. ఆ తర్వాత నీటిలోనుంచి బయటకు వచ్చి, తన కార్యాన్ని పూర్తి చేసి ఆనందంతో నిండిపోయాడు.
తతశ్చక్రే మునిర్యావత్సమ్యక్కుశపరిగ్రహమ్ ౬.౪౦.
తర్వాత ఆ ముని కుశగ్రాసాన్ని సరిగ్గా స్వీకరించాడు.
అథ తస్మాత్క్షతాజ్జాతస్తస్య శాకరసో మహాన్
ఆ గాయం నుండి గొప్ప కమలరసం పుట్టుకొచ్చింది.
సిద్ధోఽహమితి విజ్ఞాయ నృత్యం చక్రే తతః పరమ్
తాను సిద్ధుడనని తెలుసుకొని, ఆ తర్వాత అతడు ఉల్లాసంగా నృత్యం చేయసాగాడు.
అథైవం నృత్యమానస్య మునేస్తస్య మహాత్మనః
అలా ఆ మహాత్ముడు ముని నృత్యం చేస్తుండగా,
చమత్కారపురం కృత్స్నం భగ్నం నష్టా ద్విజోత్తమాః
చమత్కారపురి అంతా పాడైపోయింది, ఓ ఉత్తమ ద్విజులారా!
]తతో దేవగణాః సర్వే తద్దృష్ట్వా తస్య చేష్టితమ్
తర్వాత దేవతలందరూ అతని కార్యాన్ని చూసి,
అనేన నృత్యమానేన జగత్స్థావరజంగమమ్
అతని నృత్యంతో స్థావరజంగమమయిన జగత్తంతా ప్రభావితమైంది.
నాన్యః శక్తః సురశ్రేష్ఠ మునిమేనం కథంచన
ఇంకెవరూ, ఓ ఉత్తమ దేవతా, ఈ మునిని సమానంగా చేయలేరు.
అథ తేషాం వచః శ్రుత్వా భగవాన్వృషభధ్వజః
అప్పుడు వారి మాటలు విన్న నంది వాహనుడైన పరమేశ్వరుడు—
అబ్రవీచ్చ మునే కస్మాత్త్వయైతన్నృత్యతేఽధునా
ఆయన ఇలా అడిగాడు: "మహర్షీ, నీవు ఇప్పుడు ఎందుకు నాట్యం చేస్తున్నావు?"
ఏవముక్తః స విప్రేంద్రః శంకరేణ ద్విజోత్తమాః ౬.౪౦.
శంకరుడు ఇలా అడిగినప్పుడు, ద్విజులలో శ్రేష్ఠుడైన ఆ బ్రాహ్మణుడు—
కిం నపశ్యసి మే బ్రహ్మన్కరాచ్ఛాకరసో మహాన్
"బ్రాహ్మణా, నా చేతి నుండి అమృతధారలు వెలువడుతున్నాయని నీకు కనిపించడంలేదా?" అని అన్నాడు.
ఏతస్మాత్కారణాద్విప్ర నృత్యమేతత్కరోమ్యహమ్
"ఈ కారణంతోనే బ్రాహ్మణా, నేను ఈ నాట్యం చేస్తున్నాను."
ఏవం తు వదతస్తస్య భగవాన్వృషభధ్వజః
అతడు ఇలా మాట్లాడుతుండగా, నంది వాహనుడైన పరమేశ్వరుడు—
నిశ్చక్రామ తతో భస్మ హిమస్ఫటికసంనిభమ్
అక్కడ నుండి మంచు స్ఫటికంలా మెరిసే బస్మం బయటకు వచ్చింది.
తతః ప్రోవాచ తం విప్రం స దేవో ద్విజసత్తమాః
అంతట ఆ దేవుడు ఆ బ్రాహ్మణునితో ఇలా అన్నాడు—