ఖ్యాతః కువలయాశ్వేతి ధంధుమారస్తథైవ సః
అతడు 'కువలయాశ్వుడు'గా, అలాగే 'ధుంధుమారుడు'గా కూడా ప్రసిద్ధి చెందాడు.
తేన ధున్ధుర్మహాదైత్యో నిహతో మరుజాంగలే
అతని చేతిలో మహాదైత్యుడు ధుంధు, మరుజాంగలంలో సంహరించబడ్డాడు.
చమత్కారపురం క్షేత్రం స గత్వా పావనం మహత్
అతడు చమత్కారపురం అనే పవిత్రమైన మహా క్షేత్రానికి వెళ్లాడు.
సంస్థాప్య సుమహల్లింగం ప్రాసాదే రత్నమండితే
అక్కడ రత్నాలతో అలంకరించబడిన గుడిలో ఒక మహా లింగాన్ని ప్రతిష్ఠించాడు.
తతస్తస్య మహాదేవః స్వయమేవ మహేశ్వరః ౬.౩౮.
ఆ తరువాత అక్కడ మహాదేవుడు స్వయంగా ప్రత్యక్షమయ్యాడు.
ఉవాచ వరదోఽస్మీతి ప్రార్థయస్వ యథేప్సితమ్
అతడు, 'నేను వరాలిచ్చేవాడిని; నీవు కోరినదాన్ని అడుగు,' అని అన్నాడు.
సంనిధానం ప్రకర్తవ్యం లింగేఽస్మిన్వృషభధ్వజ
'వృషభధ్వజుడా, ఈ లింగంలో శాశ్వతంగా నీ ఉనికిని స్థాపించాలి.'
అహం సదా కరిష్యామి గౌర్యా సార్ధం న సంశయః
'నేను ఎప్పుడూ పార్వతితో కలిసి ఇక్కడ ఉండటాన్ని నిరంతరం చేస్తాను—ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.'
తత్ర వాప్యాం నరః స్నాత్వా యో మాం సంపూజయిష్యతి
అక్కడ ఆ చెరువులో స్నానం చేసి, నన్ను భక్తితో పూజించే ఏ మనిషైనా—
సోఽపి రాజా ప్రహృష్టా త్మా స్థితస్తత్రైవ ముక్తిభాక్
అతడూ ఆనందంతో అక్కడే ఉండి, రాజులా ముక్తిని పొందుతాడు.
ఇతి శ్రీస్కాందే మహాపురాణ ఏకాశీతిసాహస్ర్యాం సంహితాయాం షష్ఠే నాగరఖణ్డే హాటకేశ్వరక్షేత్రమాహాత్మ్యే ధున్ధుమారేశ్వరమాహాత్మ్యవర్ణనంనామాష్టాత్రింశో అధ్యాయః
ఇలా, శ్రీ స్కాంద మహాపురాణంలో ఎనభై ఒకటి వేల శ్లోకాల సమాహితమైన ఆరో భాగమైన నాగరఖండంలో, హాటకేశ్వరక్షేత్ర మహాత్మ్యంలో, ధుంధుమారేశ్వర మహిమను వివరించే ముప్పై ఎనిమిదవ అధ్యాయం ముగిసింది.
యయాతినా నరేంద్రేణ స్థాపితం లింగముత్తమమ్
నరేంద్రుడైన యయాతి అక్కడ పరమ శివలింగాన్ని ప్రతిష్ఠించాడు.
దేవయాన్యా తథాన్యచ్చ తథా శర్మిష్ఠయా ద్విజాః
దేవయానీ కూడా ఒకటి, శర్మిష్ఠ కూడా మరొకటి ప్రతిష్ఠించిందని, ద్విజులారా.
స యదా సర్వభోగానాం తృప్తిం ప్రాప్తో ద్విజోత్తమాః
అతడు, ద్విజోత్థములారా, అన్ని భోగాల్లో తృప్తిని పొందినప్పుడు—
జరామాదాయ తద్గాత్రాద్భార్యాభ్యాం సహితస్తదా
అప్పుడు వృద్ధాప్యాన్ని తన శరీరంలో ధరించి, భార్యలిద్దరితో కలిసి ఉన్నాడు.
భగవన్సర్వతీర్థానాం క్షేత్రాణాం చ వదస్వ మే
భగవంతుడా, అన్ని తీర్థాలూ, పవిత్రక్షేత్రాలూ గురించి నాకు చెప్పు.
శ్రీమార్కండేయ ఉవాచ క్షేత్రాణామిహ సర్వేషాం తీర్థైః సర్వైరలంకృతమ్
శ్రీమార్కండేయుడు ఇలా అన్నాడు: ఇక్కడ ఉన్న అన్ని పవిత్రక్షేత్రాలు తీర్థాలతో అలంకరించబడ్డాయి.
యత్ర విష్ణుపదీ గంగా జంతూనాం పాపనాశినీ
అక్కడ విష్ణుపదీ గంగా ప్రవహిస్తూ, జీవుల పాపాలను హరిస్తుంది.
తథాన్యాని చ తీర్థాని యాని సంతి ధరాతలే
అలాగే భూమిపై ఉన్న ఇతర పవిత్ర తీర్థాలన్నీ కూడా అక్కడే ఉన్నాయి.
శిలా యత్ర ద్విపఞ్చాశద్ధస్తానాం పరిసంఖ్యయా
అక్కడ యాభై రెండు హస్తాల పొడవైన శిల ఉంది.
యదన్యత్ర శుభం కర్మ వర్షేణైకేన సిధ్యతి ౬.౩౯.
ఇతర చోట్ల ఏదైనా శుభకార్యం ఒక సంవత్సరంలో ఫలించేదైతే—
తస్మాత్తత్ర ద్రుతం గత్వా తపః కురు మహీపతే
కాబట్టి, రాజా, నీవు వెంటనే అక్కడికి వెళ్లి తపస్సు చేయు.
తస్య తద్వచనం శ్రుత్వా స రాజా నహుషాత్మజః
ఆ మాటలు విని, నహుషుని కుమారుడైన ఆ రాజు—
తతః సంస్థాప్య తల్లింగం దేవదేవస్య శూలినః
తర్వాత, దేవదేవుడైన శూలధారి శివుని ఆ లింగాన్ని ప్రతిష్ఠించాడు.
తతస్తస్య ప్రభావేన భార్యాభ్యాం సహితో నృపః
అతని ప్రభావంతో, ఆ రాజు భార్యలిద్దరితో కలిసి—
కిన్నరైర్గీయమానశ్చ స్తూయమానశ్చ చారణైః
కిన్నరులు పాటలు పాడుతూ, చారణులు స్తుతిస్తూ అతడిని మహిమనందించారు.
ఇతి శ్రీస్కాందే మహాపురాణ ఏకాశీతిసాహస్ర్యాం సంహితాయాం షష్ఠే నాగరఖణ్డే హాటకేశ్వరక్షేత్రమాహాత్మ్యే యయాతీశ్వరమాహాత్మ్యవర్ణనంనామైకోనచత్వారింశోఽధ్యాయః
ఇలా హాటకేశ్వర క్షేత్ర మహిమను వివరించే ఆరో భాగంలో, యయాతీశ్వరుని గొప్పతనాన్ని చెప్పే నలభై ఒకటవ అధ్యాయం ముగిసింది.
మోక్షదా సర్వజంతూనాం తథా పాతకనాశినీ
అది అన్ని జీవులకు మోక్షాన్ని ప్రసాదించేది, పాపాలను నశింపజేసేది.
సా కథం స్థాపితా తత్ర కింప్రభావా చ సూతజ
ఆమె అక్కడ ఎలా స్థాపించబడింది? ఆమెకు ఎంత శక్తి ఉంది, సూతా?
పురాఽభూన్మహతీ చిన్తా తీర్థయాత్రాసముద్భవా
పూర్వం తీర్థయాత్రల గురించి ఒక పెద్ద ఆందోళన కలిగింది.