యోర్థేన సాధ్యతే ధర్మః క్షయిష్ణుః స ప్రకీర్తితః
ధనంతో సాధించిన ధర్మం నిలకడగా ఉండదు, అది నశించిపోతుంది.
చక్షుః శ్రోత్రే తథా పుంసస్తృష్ణైకా తరుణాయతే
మనిషిలో కళ్లకూ చెవులకూ యవ్వనాన్ని కలిగించేది తృష్ణ ఒక్కటే.
సూచ్యా సూత్రం యథా వస్త్రం సంచారయతి సూచికా
సూచి దారాన్ని వస్త్రంలోకి లాగినట్లు, తృష్ణ మనిషిని ముందుకు లాగుతుంది.
యథా శృంగం హి కాయేన వర్ద్ధమానేన వర్ధతే। తద్వత్తృష్ణాపి విత్తేన వర్ద్ధమానేన వర్ద్ధతే
శరీరం పెరిగిన కొద్దీ కొమ్ము పెరిగినట్లు, ధనం పెరిగిన కొద్దీ తృష్ణ కూడా పెరుగుతుంది.
అనంతపారా దుష్పూరా తృష్ణా దుఃఖశతావహా
తృష్ణ అంతులేని, అంచు లేని, తీరని, వందలు బాధలు తెచ్చేది.
గౌతమ ఉవాచ సర్వోపీన్ద్రియలౌల్యేన సంకటే భ్రమతి ద్విజాః
గౌతముడు ఇలా అన్నాడు: ద్విజులారా! అన్ని ఇంద్రియాల లోభంతో మనిషి కష్టాల్లో తిరుగుతాడు.
సర్వత్ర సంపదస్తస్య సంతుష్టం యస్య మానసమ్
ఎవరి మనసు సంతృప్తిగా ఉంటుందో, అతనికి ఎక్కడైనా సంపదే.
సంతోషామృతతృప్తానాం యత్సుఖం శాంతచేతసామ్
సంతృప్తి అమృతంతో తృప్తి చెందిన, ప్రశాంతమైన మనసున్నవాళ్ల ఆనందం—
అసంతోషః పరం దుఃఖం సంతోషః పరమం సుఖమ్ ౬.౩౨.
అసంతృప్తి గొప్ప బాధ, సంతృప్తి పరమానందం.
తథాన్యో జాయతే పుంసస్తత్క్షణాదేవ కల్పితః
అలాగే, మనిషిలో ఇంకో కోరిక వెంటనే పుడుతుంది.
న జాతు కామీ కామానాం సహస్రైరపి తుష్యతి
కోరికలు ఉన్నవాడు, వేలు కోరికలు తీరినా ఎప్పుడూ తృప్తిపడడు.
కామానభిలషన్మోహాన్న నరః సుఖమాప్నుయాత్
మనిషి మోహంతో కోరికలు కోరుకుంటూ ఉంటే, నిజమైన ఆనందం పొందడు.
నిత్యం సాగరపర్యన్తాం యో భుఙ్క్తే పృథివీమిమామ్
ఎవరైతే ఎప్పుడూ సముద్రంతో చుట్టబడిన ఈ భూమిని అనుభవిస్తారో,
న చ పశ్యతి మన్దాత్మా నరకం చా కుతోభయః
అయినా, మూర్ఖుడై, నరకాన్ని చూడకపోతే—అతడు ఏదైనా భయపడతాడా?
ప్రతిగ్రహసమర్థానాం నివృత్తానాం ప్రతిగ్రహాత్
దానం తీసుకునే శక్తి ఉన్నవారు దానిని వదిలిపెట్టినప్పుడు,
అరున్ధత్యువాచ తృష్ణా చైవమనాద్యన్తా స్థితా దేహే శరీరిణామ్
అరుంధతి చెప్పింది: ఆశ అనేది మొదలు లేకుండా, అంతం లేకుండా, ప్రతి జీవి శరీరంలోనే ఉంటుంది.
యా దుస్త్యజా దుర్మతిభిర్యా న జీర్యతి జీర్యతః
దుర్బుద్ధి ఉన్నవారికి ఆ ఆశను వదిలిపెట్టడం చాలా కష్టం; శరీరం వృద్ధాప్యంలోకి వెళ్లినా, ఆశ మాత్రం వృద్ధాప్యం చెందదు.
యదాచరన్తి విద్వాంసః సదా ధర్మపరాయణాః।. తదేవ విదుషా కార్యమాత్మనో హితమిచ్ఛతా॥౬.౩౨.
పండితులు ఎప్పుడూ ధర్మాన్ని పాటిస్తూ ఏది చేస్తారో, తన మేలుకోరే వాడు కూడా అదే చేయాలి.
చమత్కారపురేక్షేత్రే వివిశుస్తే తతః పరమ్
చమత్కారపురంలోకి ప్రవేశించిన తరువాత, ఆ తర్వాత,
తేనైవ సహితాస్తత్ర గత్వా కిఞ్చిద్వనాన్తరమ్
అతనితో కలిసి, వారు ఒక అడవి ప్రాంతానికి వెళ్లారు.
తతో బుభుక్షయావిష్టా బిసాన్యాదాయ భూరిశః
తర్వాత, ఆకలితో బాధపడుతూ, వారు ఎన్నో తామర కండలను తీసుకున్నారు.
అథోత్తీర్యజలాత్సర్వే తే సమేత్య పరస్పరమ్
అందరూ నీటిని దాటి, ఒకచోట కలిసి చేరారు.
మృణాలాని సమస్తాని స్థానాదస్మాద్ధృతాని చ
ఆ ప్రదేశం నుండి అన్ని తామర ముద్దలు తీసుకున్నారు.
తే శంకమానా అన్యోన్యమృషయః శంసితవ్రతాః
వ్రతాన్ని పాటించే ఆ ఋషులు ఒకరినొకరు అనుమానించారు.
కూటసాక్షిత్వమభ్యే తు బిసస్తైన్యం కరోతి యః
తామర కండలను దొంగిలించేవాడు, అబద్ధ సాక్ష్యాన్ని కూడా చెప్పగలడు.
ధర్మం కరోతు దంభేన రాజానం చోపసేవతామ్
అతడు మాయతో ధర్మాన్ని ఆచరిస్తూ, రాజును సేవించాలి.
వసిష్ఠ ఉవాచ అనృతౌ మైథునం యాతు దివా వాప్యథ పర్వణి ౬.౩౨.
వశిష్ఠుడు చెప్పాడు: అతడు అనుచిత సమయంలో, పగలు లేదా పర్వదినాల్లో సంయోగంలో పాల్గొనాలి.
భరద్వాజ ఉవాచ యోధిగమ్య గురోః శాస్త్రం నిష్క్రయం న ప్రయచ్ఛతి
భరద్వాజుడు చెప్పాడు: గురువు దగ్గర నేర్చుకున్న శాస్త్రానికి దక్షిణా ఇవ్వకూడదు.
నృశంసోఽస్తు స సర్వత్ర సమృద్ధ్యా చాప్యహంకృతః
అతడు ఎక్కడైనా క్రూరంగా ఉండాలి, సంపద వచ్చినప్పుడు గర్వంతో ఉండాలి.
వేదవిక్రయకర్తాస్తు బిసస్తైన్యం కరోతి యః
వేదాన్ని అమ్మేవాడు, తామర కండలను దొంగిలించేవాడే.