పశ్చాత్తపశ్చరిష్యామో మహామాంససముద్భవమ్
తర్వాత, మాంసం తిన్న పాపానికి మనం పశ్చాత్తాపం చేస్తాము.
గ్రాహ్యో మత్తస్తతః సర్వైర్నాత్ర కార్యా విచారణా
అందరూ నన్నుంచి స్వీకరించండి; ఇక్కడ ఎలాంటి ఆలోచన అవసరం లేదు.
స దూరాద్బ్రాహ్మణైస్త్యాజ్యో విశేషాత్కృతిభిర్నృప
రాజా, ముఖ్యంగా పండిత బ్రాహ్మణులు, అతన్ని దూరంగా వదిలేయాలి.
దశసూనాసమశ్చక్రీ దశచక్రిసమో ధ్వజీ
చేసేవాడు పది కొడుకులకు సమానం; జెండా పట్టేవాడు పది రథాలకు సమానం.
దశసూనాసహస్రేణ తుల్యో రాజప్రతిగ్రహః
రాజు తీసుకున్న దానం పది వేల కొడుకులకు సమానం.
రౌరవాదిషు సర్వేషు నరకేషు స పచ్యతే
అతడు రౌరవాది నరకాల్లో అన్నిటిలోను వేయబడతాడు.
వయమన్యత్ర యాస్యామో గ్రహీష్యామో న తే ధనమ్
మేము ఇంకెక్కడికైనా వెళ్తాము; నీ ధనం తీసుకోము.
పరిత్యజ్య కుమారం తం మృతం తమపి భూమిపమ్
ఆ యువరాజును, ఆ మరణించిన రాజును కూడా వదిలిపెట్టారు.
సోఽపి రాజా తతస్తైస్తు భర్త్సితోఽతిరుషాన్వితః ౬.౩౨.
అప్పుడు వారు మందలించడంతో ఆ రాజు చాలా కోపంగా మారాడు.
తతః సువర్ణపూర్ణాని విధాయోదుమ్బరాణి చ
ఆయన బంగారం నిండిన ఉడుంబర పండ్లు సిద్ధం చేశాడు.
ఉదుమ్బరాణి సందృష్ట్వా జగృహుః క్షుధయార్దితాః
ఆ ఉడుంబర పండ్లు చూసి, ఆకలితో బాధపడుతూ, వారు వాటిని తీసుకున్నారు.
అథ తాని సమాలక్ష్య గురూణి మునిసత్తమాః
తర్వాత, ఆ బరువైన పండ్లను గమనించి, గొప్ప మునులు చూశారు.
అత్రిరువాచ నాస్మాకం మునయోఽజ్ఞానం నాస్మాకం గృహబుద్ధయః
అత్రి ఇలా అన్నాడు: 'మాకు అవగాహన లేదు అనుకోవద్దు, మేము గృహస్థులా ఆలోచించం.'
తస్మాదేతాని సంత్యజ్య హేమగర్భాణి దూరతః
కాబట్టి, ఈ బంగారం నిండిన పండ్లను దూరంగా వదిలిపెట్టాలి.
సార్వభౌమో మహీపాల ఏకోఽన్యశ్చ నిరీహకః
ఒకడు భూమండలానికి రాజైన సామ్రాట్, మరొకడు ఏదీ లేని బలహీనుడు.
ధర్మార్థమపి విప్రాణాం సంచయోఽర్థస్య గర్హితః
ధర్మం గానీ, సంపాదనకోసమో బ్రాహ్మణులు ధనం కూడబెట్టడం నిందించదగినది.
త్యజతః సంచయాన్సర్వాన్యాంతి హానిముపద్రవాః
ఎవరైనా సంపాదనలన్నీ వదిలేస్తే, నష్టాలు, కష్టాలు దూరమవుతాయి.
నిర్ధనత్వం తథా రాజ్యం తులాయాం ధారయేద్బుధః
తెలివైనవాడు పేదరికాన్ని, రాజ్యాన్ని సమానంగా తూకం వేయాలి.
అర్థైశ్వర్యవిమూఢాత్మా శ్రేయసా ముచ్యతే హి సః ॥ ౬.౩౨.
ధనం, అధికారంలో మునిగిపోయినవాడు నిజమైన మేలు కోల్పోతాడు.
అర్థసంపద్విమోహాయ విమోహో నరకాయ చ
ధనసంపద మాయకు దారి తీస్తుంది; ఆ మాయ నరకానికి చేరుస్తుంది.
యోర్థేన సాధ్యతే ధర్మః క్షయిష్ణుః స ప్రకీర్తితః
ధనంతో సాధించిన ధర్మం నిలకడగా ఉండదు, అది నశించిపోతుంది.
చక్షుః శ్రోత్రే తథా పుంసస్తృష్ణైకా తరుణాయతే
మనిషిలో కళ్లకూ చెవులకూ యవ్వనాన్ని కలిగించేది తృష్ణ ఒక్కటే.
సూచ్యా సూత్రం యథా వస్త్రం సంచారయతి సూచికా
సూచి దారాన్ని వస్త్రంలోకి లాగినట్లు, తృష్ణ మనిషిని ముందుకు లాగుతుంది.
యథా శృంగం హి కాయేన వర్ద్ధమానేన వర్ధతే। తద్వత్తృష్ణాపి విత్తేన వర్ద్ధమానేన వర్ద్ధతే
శరీరం పెరిగిన కొద్దీ కొమ్ము పెరిగినట్లు, ధనం పెరిగిన కొద్దీ తృష్ణ కూడా పెరుగుతుంది.
అనంతపారా దుష్పూరా తృష్ణా దుఃఖశతావహా
తృష్ణ అంతులేని, అంచు లేని, తీరని, వందలు బాధలు తెచ్చేది.
గౌతమ ఉవాచ సర్వోపీన్ద్రియలౌల్యేన సంకటే భ్రమతి ద్విజాః
గౌతముడు ఇలా అన్నాడు: ద్విజులారా! అన్ని ఇంద్రియాల లోభంతో మనిషి కష్టాల్లో తిరుగుతాడు.
సర్వత్ర సంపదస్తస్య సంతుష్టం యస్య మానసమ్
ఎవరి మనసు సంతృప్తిగా ఉంటుందో, అతనికి ఎక్కడైనా సంపదే.
సంతోషామృతతృప్తానాం యత్సుఖం శాంతచేతసామ్
సంతృప్తి అమృతంతో తృప్తి చెందిన, ప్రశాంతమైన మనసున్నవాళ్ల ఆనందం—
అసంతోషః పరం దుఃఖం సంతోషః పరమం సుఖమ్ ౬.౩౨.
అసంతృప్తి గొప్ప బాధ, సంతృప్తి పరమానందం.
తథాన్యో జాయతే పుంసస్తత్క్షణాదేవ కల్పితః
అలాగే, మనిషిలో ఇంకో కోరిక వెంటనే పుడుతుంది.