దృశ్యతే చైవ యత్రైవ సస్యం వాపి కథంచన
ఎక్కడైనా కొంత పంట కనబడితే, అది ఆశ్చర్యంగా మారింది.
ఏవమన్నక్షయే జాతే పీడితే ధరణీతలే
అలా అన్నదాన్యం క్షీణించి, భూమి దుఃఖంతో నిండిపోయింది.
అత్రిశ్చైవ వసిష్ఠశ్చ కశ్యపః సుమహాతపాః కౌశికో జమదగ్నిశ్చ తథైవారుంధతీ సతీ
అత్రి, వశిష్ఠుడు, గొప్ప తపస్సు గల కశ్యపుడు, కౌశికుడు, జమదగ్ని, మంచితనంతో ఉన్న అరుంధతి అక్కడ ఉన్నారు.
అథ తేషాం సమస్తానాం చండాభూత్పరిచారికా
అప్పుడు వారందరిలో ఒక ఉగ్ర స్వభావం గల సేవకురాలు ఉండేది.
తతస్తే విషయం ప్రాప్తా వృషాదర్భిమహీపతేః
తర్వాత వారు వృషాదర్భి మహారాజు రాజ్యంలోకి చేరుకున్నారు.
తతస్తైః పతితో భూమౌ దృష్టో మృతకుమారకః
అక్కడ వారు నేలపై పడివున్న మృత శిశువును చూశారు.
అపచన్యావదగ్నౌ తం క్షుధయా పరిపీడితాః
ఆయనను అవమానమంటూ, ఆకలితో బాధపడుతూ, అగ్నిలో వేసారు.
రాక్షసానామయం ధర్మో మహామాంసస్య భక్షణమ్
రాక్షసులకు మాంసం తినడం ఒక సహజమైన అలవాటు.
సోఽహం సస్యం ప్రదాస్యామి గ్రామాన్వ్రీహీన్యవానపి ౬.౩౨.
అందుకే, నేను ధాన్యం, గ్రామాలు, వరిచేలులు కూడా ఇస్తాను.
ప్రతిగ్రహస్య భూపాలా దాపత్కాలేఽపి నో నృప
రాజా, ఎంత అవసరమైనా, పాలకులు దానం తీసుకోకూడదు.
పశ్చాత్తపశ్చరిష్యామో మహామాంససముద్భవమ్
తర్వాత, మాంసం తిన్న పాపానికి మనం పశ్చాత్తాపం చేస్తాము.
గ్రాహ్యో మత్తస్తతః సర్వైర్నాత్ర కార్యా విచారణా
అందరూ నన్నుంచి స్వీకరించండి; ఇక్కడ ఎలాంటి ఆలోచన అవసరం లేదు.
స దూరాద్బ్రాహ్మణైస్త్యాజ్యో విశేషాత్కృతిభిర్నృప
రాజా, ముఖ్యంగా పండిత బ్రాహ్మణులు, అతన్ని దూరంగా వదిలేయాలి.
దశసూనాసమశ్చక్రీ దశచక్రిసమో ధ్వజీ
చేసేవాడు పది కొడుకులకు సమానం; జెండా పట్టేవాడు పది రథాలకు సమానం.
దశసూనాసహస్రేణ తుల్యో రాజప్రతిగ్రహః
రాజు తీసుకున్న దానం పది వేల కొడుకులకు సమానం.
రౌరవాదిషు సర్వేషు నరకేషు స పచ్యతే
అతడు రౌరవాది నరకాల్లో అన్నిటిలోను వేయబడతాడు.
వయమన్యత్ర యాస్యామో గ్రహీష్యామో న తే ధనమ్
మేము ఇంకెక్కడికైనా వెళ్తాము; నీ ధనం తీసుకోము.
పరిత్యజ్య కుమారం తం మృతం తమపి భూమిపమ్
ఆ యువరాజును, ఆ మరణించిన రాజును కూడా వదిలిపెట్టారు.
సోఽపి రాజా తతస్తైస్తు భర్త్సితోఽతిరుషాన్వితః ౬.౩౨.
అప్పుడు వారు మందలించడంతో ఆ రాజు చాలా కోపంగా మారాడు.
తతః సువర్ణపూర్ణాని విధాయోదుమ్బరాణి చ
ఆయన బంగారం నిండిన ఉడుంబర పండ్లు సిద్ధం చేశాడు.
ఉదుమ్బరాణి సందృష్ట్వా జగృహుః క్షుధయార్దితాః
ఆ ఉడుంబర పండ్లు చూసి, ఆకలితో బాధపడుతూ, వారు వాటిని తీసుకున్నారు.
అథ తాని సమాలక్ష్య గురూణి మునిసత్తమాః
తర్వాత, ఆ బరువైన పండ్లను గమనించి, గొప్ప మునులు చూశారు.
అత్రిరువాచ నాస్మాకం మునయోఽజ్ఞానం నాస్మాకం గృహబుద్ధయః
అత్రి ఇలా అన్నాడు: 'మాకు అవగాహన లేదు అనుకోవద్దు, మేము గృహస్థులా ఆలోచించం.'
తస్మాదేతాని సంత్యజ్య హేమగర్భాణి దూరతః
కాబట్టి, ఈ బంగారం నిండిన పండ్లను దూరంగా వదిలిపెట్టాలి.
సార్వభౌమో మహీపాల ఏకోఽన్యశ్చ నిరీహకః
ఒకడు భూమండలానికి రాజైన సామ్రాట్, మరొకడు ఏదీ లేని బలహీనుడు.
ధర్మార్థమపి విప్రాణాం సంచయోఽర్థస్య గర్హితః
ధర్మం గానీ, సంపాదనకోసమో బ్రాహ్మణులు ధనం కూడబెట్టడం నిందించదగినది.
త్యజతః సంచయాన్సర్వాన్యాంతి హానిముపద్రవాః
ఎవరైనా సంపాదనలన్నీ వదిలేస్తే, నష్టాలు, కష్టాలు దూరమవుతాయి.
నిర్ధనత్వం తథా రాజ్యం తులాయాం ధారయేద్బుధః
తెలివైనవాడు పేదరికాన్ని, రాజ్యాన్ని సమానంగా తూకం వేయాలి.
అర్థైశ్వర్యవిమూఢాత్మా శ్రేయసా ముచ్యతే హి సః ॥ ౬.౩౨.
ధనం, అధికారంలో మునిగిపోయినవాడు నిజమైన మేలు కోల్పోతాడు.
అర్థసంపద్విమోహాయ విమోహో నరకాయ చ
ధనసంపద మాయకు దారి తీస్తుంది; ఆ మాయ నరకానికి చేరుస్తుంది.