ధిగ్ధిక్పాపసమాచార క్షత్రియాపసదాత్మక
పాపపు మార్గంలో నడిచే, క్షత్రియ వంశాన్ని దిగజార్చినవారికి సిగ్గు, సిగ్గు.
తస్మాద్గచ్ఛ ద్రుతం యావన్న కశ్చిచ్ఛపతే ద్విజః
కావున, ఎవ్వరైనా బ్రాహ్మణుడు హానిచెందకముందే నీవు త్వరగా వెళ్ళిపో.
చమత్కారపురాత్తస్మాద్వైలక్ష్యం పరమం గతః
ఈ ఆశ్చర్యకరమైన ఘటన వల్ల అతడు చాలా అపహాస్యం అనుభవించాడు.
చిన్తయామాస రాజేంద్ర స్మృత్వావస్థాం పితుశ్చ తామ్
రాజు తన తండ్రి పరిస్థితిని గుర్తు చేసుకుని ఆలోచించసాగాడు.
తతః స సచివాన్సర్వాన్ప్రేషయిత్వా గృహం ప్రతి ౬.౩౧.
అంతటితో తన మంత్రులందరినీ ఇళ్లకు పంపించాడు.
స జ్ఞాత్వా నగరే తత్ర బ్రాహ్మణం శంసితవ్రతమ్
ఆ నగరంలో ప్రసిద్ధ వ్రతాలు ఆచరించే ఒక బ్రాహ్మణుడు ఉన్నాడని అతడు తెలుసుకున్నాడు.
దేవశర్మాభిధానం తు శరణాగతవత్సలమ్
ఆ బ్రాహ్మణుడి పేరు దేవశర్మ, అతడు ఆశ్రయానికి వచ్చినవారిని ఎంతో ప్రేమగా చూసుకునేవాడు.
తతస్తు ప్రాతరుత్థాయ కృత్వాంత్యజమయం వపుః
తర్వాత, ఉదయం త్వరగా లేచి, అంత్యజుడి రూపాన్ని ధరించాడు.
అథ యః కురుతే కర్మ తత్ర విష్ఠాప్రశోధనమ్
అక్కడ ఎవరైనా మలాన్ని శుభ్రం చేసే పనిని చేస్తే,
కుతస్త్వమిహ సంప్రాప్తో మద్వృత్తేరుపఘాతకృత్
నీవు నా జీవన విధానానికి విరుద్ధంగా ప్రవర్తిస్తూ ఇక్కడికి ఎలా వచ్చావు?
తస్యైవం వదతోఽప్యాశు బలాత్స పృథివీపతిః
అతడు ఇలా మాట్లాడుతుండగానే, ఆ రాజును బలవంతంగా పట్టుకున్నారు.
తతః సంవత్సరస్యాంతే చండాలేన ద్విజోత్తమాః
ఓ ఉత్తమ బ్రాహ్మణులారా! ఏడాది ముగిసిన తరువాత, ఒక చండాలుడు...
స్వామింస్తవ కులేప్యేవం గూథాశోధనకర్మకృత్
స్వామీ, మీ వంశంలో మీరు ఇలా మలాన్ని శుభ్రం చేసే పనిని చేశారు.
అథ శ్రుత్వా చ తద్వాక్యం స ప్రాహ ద్విజసత్తమః అధికారస్త్వయాత్మీయస్తథా కార్యో యథా పురా
ఆ మాటలు విని, ఆ ద్విజశ్రేష్ఠుడు ఇలా అన్నాడు: 'నీ అధికారమంతా నీదే. మునుపు ఎలా చేస్తే అలా నీ పని కొనసాగించు.'
తదాన్యదివసే ప్రాప్తే సోంఽత్యజః కోపసంయుతః ౬.౩౧.
తర్వాత, మరొక రోజు వచ్చినప్పుడు, ఆ చండాలుడు కోపంతో నిండిపోయి ఉన్నాడు.
శస్త్రోద్యతకరం దృష్ట్వా ప్రహారేకృతనిశ్చయమ్
ఆయన చేతిలో ఆయుధాన్ని పైకి ఎత్తి, కొట్టాలని సంకల్పించడాన్ని చూసారు.
తతస్తస్య వినిష్క్రాంతే లోచనే తత్క్షణాద్ద్విజాః
ఆ సమయంలో, అతని కన్ను తగిలి బయటకు వచ్చేసింది, అదే క్షణంలో, ఓ ద్విజులారా—
తం శ్రుత్వా నిహతం తేన చండాలం నిజకింకరమ్
ఆ చండాలుడు, తన సేవకుడిని తానే చంపాడని విని—
తతః పుత్రైశ్చ పౌత్రైశ్చ సహితోఽన్యైశ్చ బన్ధుభిః
తర్వాత, తన కుమారులు, మనవళ్లు, ఇతర బంధువులతో కలిసి—
సోఽపి సంతాడ్యమానస్తు ప్రహారైర్జర్జరీకృతః
అతడూ కొట్టబడుతూ, దెబ్బలతో బాగా నొప్పిపోయాడు.
అథ తే విస్మితాః సర్వే దేవశర్మపురఃసరాః
అప్పుడు దేవశర్ముడు ముందుండగా అందరూ ఆశ్చర్యపోయారు.
పృష్టశ్చ కిమిదం కర్మ తవాంత్యజజనోచితమ్ తత్కిం శాపపరిభ్రష్టస్త్వం కశ్చిద్బ్రాహ్మణోత్తమః
వారు అడిగారు: 'ఈ పని ఏమిటి? ఇది చండాలులకు మాత్రమే తగినదే కదా? నీవేమైనా శాపగ్రస్తుడై పతించిపోయిన బ్రాహ్మణుడివా?'
యేనైవం కురుషే కర్మ గర్హితం చాంత్యజైరపి విష్ణుసేన ఇతి ఖ్యాతో హైహయాన్వయసంభవః
'ఎందుకు ఇలా చేస్తావు? ఇది చండాలులకే నిందించదగిన పని. నీవు హైహయ వంశంలో జన్మించిన విష్ణుసేనుడివని అందరికీ తెలుసు.'
సోహమారాధనార్థాయ త్వస్మిన్స్థాన ఉపాగతః
నేను ఇక్కడికి ఆరాధన కోసం వచ్చాను.
కృతాంజలిపుటో భూత్వా తమువాచ మహీపతిమ్॥౬.౩౧.
చేతులు జోడించి, ఆ మహారాజును ఉద్దేశించి ఇలా అన్నాడు.
నాస్తి మే కిఞ్చిదప్రాప్తం తథాఽసాధ్యం మహీపతే
రాజా, నాకు అందని దేనీ లేదు, సాధించలేనిది ఏమీలేదు.
సోఽత్ర నాగహ్రదే శ్రాద్ధే కృతే ముక్తిమవాప్నుయాత్
ఇక్కడ నాగహ్రదంలో శ్రాద్ధం చేసినవాడు మోక్షాన్ని పొందుతాడు.
తస్మాత్తత్తారణార్థాయ విప్రకృత్యం సమాచర
అందువల్ల, అతడిని రక్షించడానికి, బ్రాహ్మణుని తరఫున ఆ కర్మను చేయు.
దేవశర్మోవాచ ఏవం కురు నృపశ్రేష్ఠ శ్రాద్ధేఽహం తే పితుః స్వయమ్
దేవశర్ముడు అన్నాడు: 'అలా చేస్తాను మహారాజా; నీ తండ్రికోసం నేను స్వయంగా శ్రాద్ధం చేస్తాను.'
ప్రోచుర్నైతత్ప్రయుక్తం తే శ్రాద్ధం భోక్తుం విగర్హితమ్
వారు అన్నారు: 'మీరు చేసిన ఈ శ్రాద్ధాన్ని మేము స్వీకరించలేం; ఇది నిందించదగినది.'