యంయం పశ్యామి తత్రాహం భ్రమమాణో మహావనే
పెద్ద అడవిలో తిరుగుతూ నేను ఏది చూసినా—
త్వద్దంతముసలప్రఖ్యం యస్యా ఊరుయుగం గజ ౭౪ త్వయా జంబూక చేద్దృష్టా బింబాఫలనిభాధరా
ఓ ఏనుగూ, ఆమె తొడలు మొసలి లాంటి దండాలవంటివి, ఓ నక్కా, ఆమె పెదాలు బింబపండు లాంటివి— మీరు ఆమెను ఎక్కడైనా చూసారా?
అథవా బిల్వ శంస త్వం యది బిల్వోపమస్తనీ
లేదా, బిల్వవృక్షమా, నీ ఫలాలు ఆమె వక్షోజాల్లా ఉంటే, నీవు చెప్పు.
త్వత్పుష్పసదృశాంగీ సా మమ భార్యా మనస్వినీ
నీ పువ్వుల్లా అందమైన అవయవాలు కలిగిన ఆ మానసికంగా ఉన్నతురాలు నా భార్య.
మధూక తవ పుష్పేణ దయితాయాః సమౌ శుభౌ
ఓ మధూకవృక్షమా, నీ పువ్వులతో పోలిస్తే, నా ప్రియురాలి రెండు చెంపలు సమానంగా అందంగా ఉన్నాయి.
కదలీస్తంభ సువ్యక్తం ప్రియాయాశ్చ సుకోమలౌ
ఓ అరటికాండమా, నా ప్రియురాలి తొడలు నీవంటి మృదువుగా స్పష్టంగా కనిపిస్తున్నాయి.
భోభో మృగ న మే భార్యా త్వయా దృష్టాఽత్ర కాననే ౬.౨౯.
ఓ జింకా, ఈ అరణ్యంలో నా భార్యను నువ్వు చూడలేదు.
కాంతాయాః పురతో నిత్యం విధత్తేంఽగం కలాపకృత్
నా ప్రియమయి ముందుగా నీవు ఎప్పుడూ అందంతో అలంకరించిన నీ రూపాన్ని చూపిస్తావు.
యోఽయం సందృశ్యతే హంసో హంసీమనుస్మరత్యసౌ
ఇక్కడ కనిపిస్తున్న ఈ హంస తన జత హంసిని గుర్తు చేసుకుంటోంది.
ఏక ఏవ సుధన్యోఽయం చక్రవాకో విహంగమః
ఈ ఒక్కటే నిజంగా అదృష్టవంతమైన చక్రవాకపక్షి.
య ఏష శ్రూయతే రావో విభ్రమం జనయన్మమ
ఇప్పుడు వినిపిస్తున్న ఈ ధ్వని నా మనసులో ఆకాంక్షను కలిగిస్తోంది.
మాం దృష్ట్వాఽయం మృగో యాతి తం మృగీ యాతి పృష్ఠతః
నన్ను చూసి ఈ జింక వెళ్తుంది, ఆ జింక ఆడదాని వెనక వెళ్తోంది.
వారణోఽయం ప్రియాం కాంతామనురాగానుయాయినీమ్
ఈ ఏనుగు తన ప్రియమైన జతను ప్రేమతో అనుసరిస్తోంది.
హా ప్రియే మృగశావాక్షి తప్తకాంచనసంనిభే
హాయ్ ప్రియమైనవాడా, జింక పిల్ల కన్నులతో, కరిగిన బంగారం వలె మెరిసే వాడా!
క్వ సా భక్తిః క్వ సా ప్రీతిః క్వ సా తుష్టిః క్వ సా దయా
ఆ భక్తి ఎక్కడ, ఆ ప్రేమ ఎక్కడ, ఆ సంతృప్తి ఎక్కడ, ఆ దయ ఎక్కడ?
ఏవం ప్రలపమానస్య మమ ప్రాప్తాః సుహృజ్జనాః ౬.౨౯.
ఇలా నేను వేదనతో మాట్లాడుతుండగా, నా స్నేహితులు వచ్చారు.
తతస్తైః కోపరక్తాక్షైః ప్రోక్తోఽహం సూతనందన
ఆ తర్వాత వారు కోపంతో ఎర్రబడిన కళ్లతో నన్ను ఇలా అడిగారు, ఓ సూతపుత్రుడా.
త్వం కిం శోచసి మూఢాత్మన్నశోచ్యం జీవితం నృణామ్
నీవు ఎందుకు బాధపడుతున్నావు, మూర్ఖుడా? మనుషుల జీవితం శోకించదగినది కాదు.
యూయం వయం తథా చాన్యే సంజాతాః ప్రాణినో భువి
నువ్వు, మేము, ఇంకా ఇతరులు — అందరూ ఈ భూమిపై ప్రాణులు గా పుట్టాము.
అదర్శనాత్ప్రియా ప్రాప్తా పునశ్చాదర్శనం గతా
దూరంగా ఉన్న ప్రియురాలు కలిసింది, మళ్లీ కనిపించకుండా పోయింది.
నాయమత్యంతసంవాసః కస్యచిత్కేనచిత్సహ
ఎవరితోనైనా ఎప్పటికీ కలసి ఉండే బంధం ఎవరికీ ఉండదు.
మృతం వా యది వా నష్టం యోతీతమనుశోచతి
ఎవరైనా మరణించినా లేదా కనబడక పోయినా, మిగిలినవారు వారిని తలచి దుఃఖిస్తారు.
ఏవం సంబోధయిత్వా మాం గృహీత్వా తే ముహుర్జనైః
ఇలా నన్ను ఓదార్చి, నువ్వు నన్ను మళ్లీ మళ్లీ జనాల మధ్యకు తీసుకెళ్లావు.
తతో మమ గృహస్థస్య స్మరమాణస్య తాం ప్రియామ్
అప్పటినుంచి గృహస్థుడిగా, నా ప్రియమైనవారిని తలుచుకుంటూ ఉండేవాడిని.
తతః కోపపరీతేన ప్రతిజ్ఞాతం మయా స్ఫుటమ్
ఆ కోపంతో నేను స్పష్టంగా ఒక ప్రతిజ్ఞ చేసుకున్నాను.
అద్యప్రభృతి చేన్నాహం సర్పం దృష్టివశం గతమ్ ౬.౨౯.
ఈ రోజు నుండి నేను నా కంట్రోల్లో ఉన్న పాము కనబడకపోతే,
యచ్చ నిక్షేపహర్తౄణాం యచ్చ విశ్వాసఘాతినామ్
అమ్మానాన్నలు పెట్టిన వస్తువులు దొంగిలించేవారికి, నమ్మకాన్ని మోసం చేసేవారికి కలిగే పాపం,
యత్పాపం సాధునిందాయాం మాతాపితృవధే చ యత్
మంచివారిని నిందించేవారికి, తల్లిదండ్రులను చంపేవారికి కలిగే పాపం,
పరదారరతానాం చ యత్పాపం జీవఘాతినామ్
ఇతరుల భార్యలను ఆశించే వారికి, ప్రాణులను హత్య చేసే వారికి కలిగే పాపం,
ఉక్తౌ చాభిరతానాం చ యత్పాపం గరదాయినామ్
విషం మాటలాడేవారికి, విషం ఇచ్చే వారికి కలిగే పాపం,