యత్ర పూర్వం తపస్తప్తం విశ్వామిత్రేణ ధీమతా ౬.౨౮.
అక్కడే ప్రాచీనకాలంలో జ్ఞానవంతుడైన విశ్వామిత్రుడు తపస్సు చేశాడు.
యత్ర స్థిత్వా సభూపాలస్త్రిశంకుః పాపవర్జితః
అక్కడే రాజులతో కలిసి త్రిశంకుడు పాపరహితుడిగా ఉన్నాడు.
యత్ర శక్రసమాదేశాత్పూరితం పాంసుభిః పురా
అక్కడ ఇంద్రుని ఆజ్ఞతో ఒకప్పుడు ఆ స్థలాన్ని మట్టితో నింపారు.
యత్ర రక్షత్యధస్తాచ్చ స స్వయం హాటకేశ్వరః
అక్కడ, కింద, హాటకేశ్వరుడు తానే స్వయంగా ఆ స్థలాన్ని కాపాడుతున్నాడు.
హాటకేశ్వరమాహాత్మ్యాదస్పృష్టం కలినా హి తత్
హాటకేశ్వరుని మహిమ వల్ల ఆ స్థలం కలియుగం తాకకుండా ఉంది.
తస్మాస్వాంశేన గచ్ఛంతు తత్ర తీర్థాన్యశేషతః
అందుకే, అన్ని తీర్థాలు అక్కడ కొంత భాగంగా చేరాలని చెప్పారు.
తచ్ఛ్రుత్వా వచనం తస్య సర్వతీర్థాని తత్క్షణాత్
ఆయన మాటలు విని, అన్ని తీర్థాలు వెంటనే అక్కడికి వచ్చాయి.
యజ్ఞోపవీతమాత్రాణి కృత్వా స్థానాని చాత్మనః
తాము ఉండేందుకు యజ్ఞోపవీతం పరిమాణంలోనే స్థలాలు ఏర్పరచుకున్నాయి.
ఏతస్మాత్కారణాజాత క్షేత్రం పుణ్యతమం హి తత్
ఈ కారణంతో ఆ క్షేత్రం అత్యంత పవిత్రమైనదిగా మారింది.
సంగమం సర్వతీర్థానాం క్షేత్రే తత్ర ప్రకీర్తితమ్
అక్కడ ఆ క్షేత్రంలో అన్ని తీర్థాల సంగమం ఉన్నదని ప్రసిద్ధి.
తావన్మాత్రప్రభావాణి తత్స్థాని ప్రభవంతి కిమ్ ౬.౨౮.
అక్కడ ఉన్న వాటి ప్రభావం అంత గొప్పది — ఇంకా ఏమి చెప్పాలి?
నామతః స్థానతశ్చైవ తథా చైవ ప్రభావతః
పేరు ద్వారా, స్థలం ద్వారా, అలాగే ప్రభావం ద్వారా,
హాటకేశ్వరజం క్షేత్రం వ్యాప్య సర్వం వ్యవస్థితాః
హాటకేశ్వరుని క్షేత్రాన్ని అంతటా వ్యాపించి, అన్నీ అక్కడ స్థిరంగా ఉన్నాయి.
న తేషాం కీర్తనం శక్యం కర్తుం వర్షశతైరపి
వాటి మహిమను వంద సంవత్సరాలు చెప్పినా పూర్తిగా వివరించలేరు.
కృతః సమాశ్రయస్తత్ర క్షేత్రే తీర్థైః శుభావహే
అక్కడ ఆ క్షేత్రంలో పవిత్రమైన తీర్థాలతో ఆశ్రయం ఏర్పడింది.
ఉచ్ఛేదం సంప్రయాతాని తీర్థాన్యాయతనాని చ తాని వః కీర్తయిష్యామి శృణుధ్వం సుసమాహితాః
అక్కడ చేరిన తీర్థాలు, ఆలయాలు — ఇవన్నీ మీకు వివరంగా చెబుతాను; మీరు శ్రద్ధగా వినండి.
యేషాం సంశ్రవణాదేవ నరః పాపాత్ప్రముచ్యతే ధ్యానాత్స్నానాత్తథా దానాత్స్పర్శనాద్విజసత్తమాః
వాటిని వినడమే వల్ల మనిషి పాపాల నుంచి విముక్తి పొందుతాడు — ధ్యానం, స్నానం, దానం, స్పర్శ వల్ల కూడా అలాగే, ద్విజశ్రేష్ఠులారా.
ఇతి శ్రీస్కాందే మహాపురాణ ఏకాశీతిసాహస్ర్యాం సంహితాయాం షష్ఠే నాగరఖణ్డే హాటకేశ్వరక్షేత్రమాహాత్మ్యే హాటకేశ్వరక్షేత్రే సర్వతీర్థసమాశ్రయవర్ణనంనామాష్టావింశోఽధ్యాయః
ఇలా హాటకేశ్వర క్షేత్ర మహిమలో, హాటకేశ్వర క్షేత్రంలో అన్ని తీర్థాల సంగమ వర్ణన అనే ఇరవై ఎనిమిదవ అధ్యాయం, స్కాంద మహాపురాణంలో, నాగరఖండంలో, ఆరో భాగంలో ముగిసింది.
తత్క్షేత్రం ఖ్యాతిమాపన్నం సమస్తే ధరణీతలే
ఆ క్షేత్రం భూమి మీద అంతటా ప్రఖ్యాతి పొందింది.
సమస్తేభ్యస్తతోఽదూరాన్మునయః శంసితవ్రతాః
అన్ని దిశల నుంచి దూరంగా కాకుండా, వ్రత నిష్ఠతో ఉన్న మునులు అక్కడికి వచ్చారు.
తథా తే లింగినో దాన్తాః సిద్ధికామాః సమంతతః
ఇలా లింగాన్ని ధరించిన, మనస్సు నియంత్రణ కలిగి, సిద్ధి కోరే వారు ఎక్కడ చూసినా కనిపిస్తారు.
తత్ర సిద్ధేశ్వరంనామ లింగమస్తి ద్విజోత్తమాః
అక్కడ, ద్విజశ్రేష్ఠులారా, సిద్ధేశ్వరమనే లింగం ఉంది.
నిర్విద్య భూతలే శర్వః సర్వవ్యాపీ సదా శివః
ఈ భూమిపై ఎప్పుడూ మంగళకరుడైన, అన్నింటినీ వ్యాపించిన శర్వుడు ప్రత్యక్షమయ్యాడు.
లింగరూపేణ భగవాన్ప్రాదుర్భూతః స్వయం హరః
భగవంతుడు హరుడు లింగరూపంలో స్వయంగా ప్రత్యక్షమయ్యాడు.
సిద్ధేనారాధితో యస్మాత్తస్మాత్సిద్ధేశ్వరః స్మృతః
ఒక సిద్ధుడు ఆ లింగాన్ని పూజించినందువల్ల, దాన్ని సిద్ధేశ్వరమని పిలుస్తారు.
యస్తం పశ్యతి సద్భక్త్యా శుచిః స్పృశతి వా నరః
ఎవరైనా శుద్ధిగా, నిజమైన భక్తితో ఆ లింగాన్ని దర్శించినా, తాకినా,
తత్ర సిద్ధిం గతాః పూర్వం శతశః పురుషా భువి
అక్కడ, పూర్వకాలంలో వందలాది మంది భూమిపై సిద్ధిని పొందారు.
దక్షిణామూర్తిమాసాద్య మన్త్రం తస్య షడక్షరమ్ ౬.౨౯.
దక్షిణామూర్తిని చేరుకుని, ఆరు అక్షరాల మంత్రాన్ని జపించాలి.
యావత్సంఖ్యం జపేన్మత్రం తావత్సంఖ్యాన్యహాని సః
ఎన్ని రోజులు చేయాలో, అంతసార్లు ఆ మంత్రాన్ని జపించాలి.
ఆయుషోఽప్యధికం మర్త్యో జీవతే యది మానవః
ఒక మానవుడు అయితే, తన ఆయుష్కాలాన్ని మించి కూడా బతకగలడు.