ఏకోనవింశతిశ్చాయం ప్రఖ్యాతః కూటశాల్మలిః ॥ సుతీక్ష్ణకంటకాకీర్ణః సమంతాద్ద్విజసత్తమ ।ా
'కూటశాల్మలి' అనే పేరుతో ప్రసిద్ధమైన పదొమ్మిది నరకం ఇది, మేలు బ్రాహ్మణా, చుట్టూ ఎక్కడ చూసినా పదునైన ముల్లు ఉన్నాయి.
నాస్తికా భిన్నమర్యాదా యే చ విప్రస్య ఘాతకాః
నాస్తికులు, నియమాలు అతిక్రమించే వారు, బ్రాహ్మణ హంతకులు కూడా ఇక్కడికి వస్తారు.
ఏష వింశతిమో నామ నరకో ద్విజసత్తమ
ఇది ఇరవై నరకం, మేలు బ్రాహ్మణా.
అత్ర యాంతి నరా విప్ర పరరంధ్రనిరీక్షకాః
ఇక్కడ, పరస్త్రీపై కన్నేసే మనుషులు వస్తారు, బ్రాహ్మణా.
ఏకవింశతిమా చైషా నామ్నా వైతరణీ నదీ
ఇరవై ఒకటి నరకాన్ని 'వైతరణి' నది అని పిలుస్తారు.
మృత్యుకాలే సముత్పన్నే ధేనుం యచ్ఛంతి యే నరాః
మరణ సమయానికి, ఆవును దానం చేసే మనుషులు ఉన్నారు.
అదత్త్వా గాం చ యే మర్త్యా మ్రియంతే ద్విజసత్తమ ౬.౨౬.
బ్రాహ్మణా, ఆవును దానం చేయకుండా మరణించే మానవులు ఇక్కడికి వస్తారు.
ఏతత్తే సర్వమాఖ్యాతం యత్పృష్టోఽస్మి ద్విజోత్తమ
మీరు అడిగినదాన్ని అన్నీ చెప్పాను, మేలు బ్రాహ్మణా.
తస్మాద్గచ్ఛ గృహం శీఘ్రం యావద్గాత్రం న దహ్యతే
అందుచేత, నీ శరీరం కాలిపోకముందే, వెంటనే ఇంటికి వెళ్ళు.
బ్రాహ్మణ ఉవాచ యది దేవ మయా సమ్యగ్గంతవ్యం నిజమందిరమ్
బ్రాహ్మణుడు పలికెను: ప్రభూ! నిజంగా నా ఇంటికి సరిగ్గా తిరిగి వెళ్ళాలని మీరు అనుకుంటే,
తీర్థయాత్రాపరో నిత్యం దేవతాతిథిపూజకః
ప్రతిరోజూ తీర్థయాత్రలు చేస్తూ, దేవతలను, అతిథులను భక్తితో పూజిస్తూ,
పరోపకారసంయుక్తో నిత్యం జపపరాయణః
ఎప్పుడూ ఇతరులకు సహాయం చేస్తూ, జపంలో నిమగ్నమై ఉండి,
వాపీకూపతడాగాని దేవతాయతనాని చ
కొలను, బావి, చెరువు నిర్మించి, దేవతలకు ఆలయాలు కట్టించి,
హేమంతే వహ్నిదో యః స్యాత్తథా గ్రీష్మే జలప్రదః
శీతాకాలంలో అగ్ని ఇచ్చేవాడు, వేసవిలో నీరు పంచేవాడు,
వ్రతోపవాససంయుక్తః శాంతాత్మా విజితేంద్రియః
వ్రతాలు, ఉపవాసాలు ఆచరిస్తూ, మనస్సు నిశ్చలంగా, ఇంద్రియాలను జయించి ఉండేవాడు,
అన్నప్రదో నరో యః స్యాద్విశేషేణ తిలప్రదః
అన్నాన్ని దానం చేసే మనిషి, ముఖ్యంగా నువ్వుల దానం చేసే వాడు,
వేదాధ్యయనసంపన్నః శాస్త్రాసక్తః సుమృష్టవాక్ ౬.౨౬.
వేదపఠనంలో నిపుణుడు, శాస్త్రాలలో ఆసక్తి కలవాడు, మృదువుగా మాట్లాడేవాడు,
న యాతి నరకం స్వర్గే తథా పాపక్రియారతః
అటువంటి వాడు పాపకార్యాలలో ఆనందపడితే, నరకానికి గానీ, స్వర్గానికి గానీ వెళ్ళడు.
తస్మాదశుభకర్మాపి కర్మణా యేన పాతకమ్
అందువల్ల, ఎవడైనా చెడు పనులు చేసి, వాటివల్ల పాపం కలిగినా,
తన్మేబ్రూహి సురశ్రేష్ఠ వ్రతం నియమమేవ వా
దేవతలలో శ్రేష్ఠుడవైనవా! నాకు ఏదైనా వ్రతం లేదా నియమం చెప్పండి.
గోపనీయం ప్రయత్నేన వచనాన్మమ సర్వదా
అది నా మాట ప్రకారం ఎప్పుడూ ఎంతో జాగ్రత్తగా రహస్యంగా ఉంచాలి.
మహాపాతకయుక్తోఽపి పురుషో యేన కర్మణా
ఎంతటి మహాపాతకాలు చేసిన వాడైనా, ఆ కార్యం వల్ల,
ఆనర్తవిషయే రమ్యం సర్వతీర్థమయం శుభమ్
ఆ ఆనర్త దేశంలో, అన్ని తీర్థాలు కలిగి, పవిత్రంగా, అందంగా ఉండే చోట,
తత్రైకమపి మాసార్ధం యో భక్త్యా పూజయేద్ధరమ్
అక్కడ కనీసం అరమాసం భక్తితో ధర్మాన్ని పూజిస్తే,
తస్మాత్తత్ర ద్రుతం గత్వా త్వమారాధయ శంకరమ్
కాబట్టి, అక్కడికి త్వరగా వెళ్ళి శంకరుని ఆరాధించు.
ధర్మరాజస్య సంహష్టో మధురాం నగరీం ప్రతి
ధర్మరాజు నగరాన్ని 향ించి, ఆనందంతో బయలుదేరాడు.
తావద్ద్వితీయం గో కర్ణం దూత ఆదాయ సంగతః ౬.౨౬.
ఆ సమయంలో, దూత రెండవ ఆవు చెవిని తీసుకొని అక్కడికి వచ్చాడు.
తతః ప్రోవాచ తం దూతం ధర్మరాజః ప్రహర్షితః
తర్వాత, ధర్మరాజు ఆనందంతో ఆ దూతతో మాట్లాడాడు.
యస్మాత్కాలాత్యయం కృత్వాఽఽనీతోఽయం బ్రాహ్మణస్త్వయా
నీవు నిర్ణయించిన సమయం దాటి ఈ బ్రాహ్మణుడిని తీసుకొచ్చావు.
తతస్తౌ తత్క్షణాన్ముక్తౌ గోకర్ణౌ బ్రాహ్మణౌ సమమ్
అంతే కాదు, ఆ క్షణంలోనే గోకర్ణుడు మరియు అతని తోడుబ్రాహ్మణుడు ఇద్దరూ విడుదలయ్యారు.