యావదస్య పితా వృద్ధః పుత్రదర్శనవిహ్వలః ౩౯. ఆగత్య వసుధాపృష్ఠం తస్యైవాశ్రమసంనిధౌ ॥ ౬.౨౧.
ఇతని వృద్ధుడైన తండ్రి, కుమారుణ్ణి చూసే ఆశతో తపించుకుంటూ, తన ఆశ్రమానికి దగ్గరగా భూమిపైనికి వచ్చే వరకు—
అముంచన్నగ్నితీర్థే తం సమాభాష్య తతః పరమ్
ఆయనతో మాట్లాడిన తరువాత, అగ్నితీర్థంలో అతడిని విడిచిపెట్టండి.
ఏతస్మిన్నంతరే విప్రో మృకండః సుతవత్సలః
ఇంతలో, తన కుమారుడిని ఎంతో ప్రేమించే మృకండుడు బ్రాహ్మణుడు—
అహో మే తనయోఽభీష్టః కథమద్య న దృశ్యతే
అయ్యో! నా ప్రియమైన కుమారుడు! ఈ రోజు ఎందుకు కనిపించడంలేదు?
కృత్వా మాం దుఃఖసంతప్తం మాతరం చాపి పుత్రకః
నా కుమారుడు, నన్ను మరియు అతని తల్లిని దుఃఖంతో బాధపెట్టాడు.
పశ్య బ్రాహ్మణి పాపేన మయా దుష్కృతకారిణా
బ్రాహ్మణీ! చూడు, పాపం, నేను చెడు పని చేసినవాడిగా ఇలా అయ్యింది.
కథితం జ్ఞానినా తేన మమ పూర్వం మహాత్మ నా
ఓ మహాత్మా, ఆ జ్ఞానవంతుడు నాకు ఇదంతా ముందే వివరించాడు.
సోఽహం పుత్రస్య దుఃఖేన సాధయిష్యే హుతాశనమ్
ఇప్పుడు నా కుమారుని బాధతో బాధపడుతూ, నేను అగ్నికి హోమం చేయబోతున్నాను.
తత్కిం చిరయసి బ్రహ్మఞ్ఛీఘ్రం దారూణి చానయ
బ్రాహ్మణా, ఎందుకు ఆలస్యం చేస్తున్నావు? త్వరగా మట్టికట్టలు తీసుకురా.
యేనాఽహం భవతా సార్ధం ప్రవేక్ష్యామి హుతాశనమ్
నువ్వు నా తోడుగా ఉండగా, మనిద్దరం కలిసి అగ్నిలో ప్రవేశించేందుకు.
ఆజగామాఽథ సంహృష్టః స బాలః సన్నిధిం తయోః ॥ ౬.౨౧.
అప్పుడు ఆ బాలుడు ఆనందంతో వారి దగ్గరకు వచ్చాడు.
తం దృష్ట్వా బ్రాహ్మణో హృష్టో బ్రాహ్మణ్యా సహితస్తదా
ఆ బాలుడిని చూసి, బ్రాహ్మణుడు తన భార్యతో కలిసి ఎంతో ఆనందపడ్డాడు.
భూయోభూయః పరిష్వజ్య సభార్యః పృష్టవాంస్తదా
తన భార్యతో కలిసి మళ్లీ మళ్లీ అతన్ని ఆలింగనం చేసి, ఆ బాలుడిని అడిగాడు.
శోకార్ణవే పరిక్షిప్య మాం సభార్యం వయోఽధికమ్
మా ఇద్దరినీ, వృద్ధులైన మమ్మల్ని, నీవు దుఃఖసముద్రంలో ముంచేశావు.
క్రమేణ వినయాత్తాత స్మరమాణేన తే వచః ॥ ౫౪ దీర్ఘాయుర్భవ తైరుక్తః సర్వైరేవ ద్విజోత్తమైః
తండ్రి, నీ మాటలు గుర్తు చేసుకుంటూ, వినయంతో, ఆ బాలుడిని అందరూ ద్విజులు 'దీర్ఘాయుష్మాన్ కావాలి' అని ఆశీర్వదించారు.
అథ తాత సమాలోక్య తేషాం మధ్యగతో మునిః
తర్వాత, తండ్రి, ఆ ముని వారిలో నడుమ నిలబడి చుట్టూ చూశాడు.
తృతీయే దివసే సోఽయం బాలః పంచత్వమేష్యతి
మూడవ రోజున ఈ బాలుడు మరణాన్ని పొందుతాడు.
తతస్తే మునయో భీతా అసత్యాత్తాత తత్క్షణాత్
తదుపరి, తండ్రి, అబద్ధం తెలిసి మునులు భయపడిపోయారు.
నమస్కృతేన తేనాఽపి ప్రోక్తోఽహం పద్మయోనినా ॥ దీర్ఘాయుర్భవ పృష్టశ్చ కుతస్త్వమిహ చాగతః
ఆయనకు నమస్కరించి, పద్మయోని నన్ను 'దీర్ఘాయుష్మాన్ కావాలి' అని ఆశీర్వదించాడు. అలాగే, 'నువ్వు ఎక్కడి నుంచి ఇక్కడికి వచ్చావు?' అని అడిగాడు.
అథ తైర్మునిభిః సర్వైర్వృత్తాంతం తస్య కీర్తితమ్ ౬.౨౧.
తర్వాత ఆ మునులందరూ అతని కథను వివరంగా చెప్పారు.
యథాఽయం బాలకో దేవ త్వత్ప్రసాదాత్పితామహ
ఈ బాలుడు, దేవా, నీ అనుగ్రహంతో, పితామహా—
తతోఽహం బ్రహ్మణా తాత జరామరణవర్జితః
తర్వాత, తండ్రి, బ్రహ్మదేవుడు నాకు వృద్ధాప్యమూ మరణమూ రాకుండా చేశాడు.
తే తు మాం మునయోత్రైవ ప్రముచ్యాశ్రమసన్నిధౌ
ఆ మునులు నన్ను ఇక్కడే, ఆశ్రమం సమక్షంలో విడుదల చేశారు.
తచ్ఛ్రుత్వా వచనం తస్య మృకండో హర్షసంయుతః
అతని మాటలు విని, మృకండుడు ఆనందంతో నిండిపోయాడు.
ప్రణమ్య తాన్మునీన్సర్వాన్కృతాఞ్జలిపుటః స్థితః
అందరు మునులను నమస్కరించి, చేతులు జోడించి అక్కడ నిలబడ్డాడు.
సాధు ప్రోక్తమిదం కైశ్చిదాచార్యైర్మునిసత్తమాః
మహామునులారా, కొందరు ఆచార్యులు చెప్పినది నిజంగా మంచిదే.
సాధూనాం దర్శనం పుణ్యం తీర్థభూతా హి సాధవః
సద్గుణులు దర్శనం చేయడం పుణ్యమైంది, ఎందుకంటే వారు పవిత్రతీర్థాలవలె ఉంటారు.
తస్మాదతిథయః ప్రాప్తా యూయం సర్వేఽద్య మే గృహమ్
కాబట్టి, మీరు అందరూ నేడు నా ఇంటికి అతిథులుగా వచ్చారు.
అల్పాయురపి తే బాలో యజ్జాతో మృత్యువర్జితః
ఈ బాలుడికి ఆయుష్షు తక్కువైనా, మరణం అతడికి దగ్గరపడదు.
భవద్భిరద్య సంరక్ష్య కులం కృత్స్నం సముద్ధృతమ్ ॥ ౬.౨౧.
మీ వల్ల నేడు మా వంశమంతా కాపాడబడి, రక్షించబడింది.