పితా తవ మయా దృష్టః సాక్షాద్దశరథః స్వయమ్ ౬.౨౦.
నీ తండ్రి దశరథుని నేనూ ప్రత్యక్షంగా చూసాను.
పితుః పితామహోఽన్యస్య తృతీయస్య రఘూత్తమ
నీ తండ్రి తాతను, ఇంకొకరిని, మూడవవారిని కూడా చూశాను, రఘువంశ శ్రేష్ఠుడా.
బ్రాహ్మణానాం మయా దృష్టాః శరీరస్థాః సుహర్షితాః
బ్రాహ్మణులను వారి శరీరాల్లో ఆనందంతో ఉన్నట్లుగా నేనూ చూశాను.
తతో ఽహం లజ్జయా నష్టా దృష్ట్వా శ్వశురసంగమాన్
అందువల్ల, నా మామల సమూహాన్ని చూసి నాకు చాలా సిగ్గు వేసింది.
తథా ఖాద్యాని లేహ్యాని చోష్యాణి చ విశేషతః భక్షయిష్యతి దత్తాని స్వహస్తేన మయా విభో
అలాగే, తినే పదార్థాలు, లేపే పదార్థాలు, ఊరుకునే పదార్థాలు — ఇవన్నీ నేను నా చేతులారా ఇచ్చాను ప్రభూ, అవి భుజించబడతాయి.
ఏతస్మాత్కారణాన్నష్టా త్వత్సమీపాదహం విభో
ఈ కారణంతోనే ప్రభూ, నేను నీ దగ్గర నుండి కనబడకుండా పోయాను.
తచ్ఛ్రుత్వా సంప్రహృష్టాత్మా రామో రాజీవలోచనః
అది విని, పద్మప్రమేయమైన కన్నులు కలిగిన రాముడు హర్షంతో మనసు నిండిపోయాడు.
తతో భుక్త్వా స్వయం రామో లక్ష్మణేన సమన్వితః
తర్వాత రాముడు, లక్ష్మణునితో కలిసి, తాను స్వయంగా భోజనం చేశాడు.
ప్రోవాచ లక్ష్మణం వత్స పర్ణాన్యాస్తీర్య భూతలే
ఆ తర్వాత రాముడు లక్ష్మణునితో, "బిడ్డా, నేలపై ఆకులు పరచు" అని చెప్పాడు.
తతః కోపపరీతాత్మా సౌమిత్రిః ప్రాహ రాఘవమ్
అప్పుడు కోపంతో మనసు నిండిన సౌమిత్రి రాఘవునితో మాట్లాడాడు.
తథాఽన్యదపి యత్కించిత్కర్మ స్వల్పమపి ప్రభో ॥ ౬.౨౦.
ప్రభూ, ఇంకా ఏ చిన్న పని ఉన్నా, అది కూడా చెప్పండి.
ప్రేష్యత్వేన రఘుశ్రేష్ఠ సత్యమేతన్మయోదితమ్ అపి స్వల్పతరం రామ మయా త్వం కిం కరిష్యసి
రఘువంశంలో ఉత్తముడవైన రామా, నన్ను సేవకుడిగా భావిస్తున్నావన్నది నిజమే; మరి చిన్న పని అయినా, నీవు నాకు చేయమంటావా?
తస్య తద్వచనం శ్రుత్వా వికృతం చాపి రాఘవః
లక్ష్మణుని ఆ మాటలు విని, రాఘవుని ముఖంలో మార్పు చూసి,
తతః స్వయం సముత్థాయ కృత్వా స్వా స్తరకం శుభమ్
తర్వాత రాముడు తానే లేచి, తన మంచును తానే సర్దుకున్నాడు.
లక్ష్మణోఽపి విదూరస్థః కోపసంరక్తలోచనః
లక్ష్మణుడు దూరంగా నిలబడి, కోపంతో కళ్లల్లో ఎరుపు మెరుపుతో ఉన్నాడు.
హత్వైనం రాఘవం సుప్తం సీతాం పత్నీం విధాయ చ
రాఘవుడు నిద్రలో ఉండగా అతన్ని చంపి, సీతను తన భార్యగా చేసుకోవాలని లక్ష్మణుడు ఆలోచించాడు.
ఏవం చింతయతస్తస్య బహుధా లక్ష్మణస్య సా
అలా అనేక విధాలుగా లక్ష్మణుడు ఆలోచిస్తూ ఉండగా,
న తస్య నిశ్చయో జజ్ఞే తస్మిన్కృత్యే కథంచన
ఆ పనిలో ఏ విధంగా చేయాలో అతనికి ఎలాంటి నిర్ణయం రాలేదు.
తతః ప్రభాతే విమలే కృతపూర్వాహ్ణికక్రియః
తర్వాత తెల్లవారినప్పుడు, ఉదయపు కర్మలు చేసి,
లక్ష్మణోఽపి ధనుః సజ్యం కృత్వా సంధాయ సాయకమ్
లక్ష్మణుడు కూడా తన విల్లు సిద్ధం చేసి, బాణాన్ని అమర్చాడు.
తతో గోకర్ణమాసాద్య ప్రణమ్య చ మహేశ్వరమ్ ౬.౨౦.
ఆ తర్వాత గోకర్ణం చేరుకుని, మహేశ్వరుడికి నమస్కరించాడు.
బాష్పపర్యాకులాక్షశ్చ వ్రీడయాఽధోముఖః స్థితః
అతని కన్నీళ్లు కళ్లను నింపగా, సిగ్గుతో తలదించుకుని నిలబడ్డాడు.
కురు మే నిగ్రహం నాథ స్వామిద్రోహసముద్భవమ్
స్వామీ, నా లోపల యజమానునికి వ్యతిరేకంగా భావాలు పుట్టాయి; దయచేసి నన్ను నియంత్రించు.
ఉత్తరాణి విరుద్ధాని తవ దత్తాని భూరిశః
ప్రభూ, నీకు అనేక విధంగా విరుద్ధమైన ఆదేశాలు ఇచ్చారు.
తతశ్చ తం పరిష్వజ్య రామోఽపి నిజబాంధవమ్
అప్పుడు రాముడు తన బంధువును హృదయంగా ఆలింగనం చేసుకున్నాడు.
న తే త్వన్యః ప్రియః కశ్చిన్మాం ముక్త్వా వేద్మ్యహం స్ఫుటమ్
నిజంగా, నిన్ను తప్ప నాకు మరొకరు ప్రియుడిగా లేరు అని నేను స్పష్టంగా తెలుసు.
ప్రాణత్యాగం కరిష్యామి వహ్నావాత్మవిశుద్ధయే
నా ఆత్మ పవిత్రత కోసం నేను అగ్నిలో ప్రాణాలు విడిచిపెడతాను.
రామలక్ష్మణయోరేవం వదతోస్తత్ర కాననే
అలా రాముడు, లక్ష్మణుడు ఆ అడవిలో మాట్లాడుతుండగా,
తతః ప్రణమ్య తం రామః సీతాలక్ష్మణసంయుతః
అప్పుడు సీత, లక్ష్మణులతో కలిసి రాముడు అతనికి నమస్కరించాడు.
మార్కండేయ ఉవాచ ప్రభాసాదహమాయాతః సాంప్రతం రఘునందన
మార్కండేయుడు ఇలా అన్నాడు: రఘువంశోత్పన్నుడా, నేను ఇప్పుడు ప్రభాసం నుండి వచ్చాను.