విదూరథో మహీపోఽహం మాహిష్మత్యాం కృతాస్పదః ౬.౧౮.
నేను విదూరథుడు, మాహిష్మతిలో స్థిరమైన రాజును.
తతో మే భ్రమమాణస్య ప్రణష్టాః సర్వసైనికాః
తరువాత నేను తిరుగుతున్నప్పుడు నా సైనికులంతా పోయారు.
ఆసీద్ధయో మమాఽధస్తాజ్జాత్యః సర్వగుణాన్వితః ॥ సోఽపి కర్మవిపాకేన పఞ్చత్వం సముపస్థితః ।ా
నా కంటే క్రింద నా అన్నయ్య ఉండేవాడు, అతడు అన్ని మంచి లక్షణాలతో ఉండేవాడు. కానీ అతడూ తన పూర్వ కర్మ ఫలితంగా మరణించాడు.
తతస్తే తాపసాః ప్రోచుర్విద్మహే న వయం పురీమ్
అప్పుడు ఆ తపస్వులు, 'మాకు పట్టణం తెలియదు' అని చెప్పారు.
నరేన్ద్రైర్నైవ నః కార్యం న దిశైర్న పురైర్నృప
రాజులతో, దిక్కులతో, పట్టణాలతో మాకు ఎలాంటి పని లేదు, రాజా.
సర్వే శీర్ణాని వృక్షాణాం పుష్పాణి చ ఫలాని చ
చెట్లపై ఉన్న పువ్వులు, పండ్లు అన్నీ వాడిపోయాయి.
మానుషైః సహ సంసర్గం సంభాషం చ నరాధిప
మానవులతో మేము కలవము, మాట్లాడము, నరాధిపా.
ఏకైకస్య తరోర్మూలే దివసం వా దినద్వయమ్
మేమందరం ఒక్కొక్క చెట్టు వేరుశాఖ వద్ద ఒకటి లేదా రెండు రోజులు ఉంటాము.
కారణాత్తవ రాజేంద్ర నిశామేతాం వనస్పతౌ
ఈ కారణంగా, రాజా, ఈ రాత్రి ఈ చెట్లను గమనించు.
ఏకాకినం పదాతిం చ విశస్త్రం శ్రమవిహ్వలమ్ ౬.౧౮. । ఏకాకీ పార్థివేన్ద్రోఽయం నేష్యతి చ కథం నిశామ్
ఒక్కడే, కాలినడకన, ఆయుధం లేకుండా, అలసిపోయిన ఈ రాజు రాత్రిని ఎలా గడుపుతాడు?
తస్మాదత్రైవ నేష్యామః సమేతాః శర్వరీమిమామ్॥ గంతవ్యం ప్రాతరుత్థాయ తతః సర్వైర్యదృచ్ఛయా
అందుకే, మనమందరం ఈ రాత్రి ఇక్కడే కలిసే ఉంటాం; ఉదయం ఎవరు కావాలంటే వారు వెళ్ళవచ్చు.
ఏవం సంవదతాం తేషాం భగవాంస్తీక్ష్ణదీధితిః
వారు ఇలా మాట్లాడుకుంటుండగా, తేజోమయుడైన భగవంతుడు ప్రత్యక్షమయ్యాడు.
అథ తాస్తాపసాన్రాజా ప్రోవాచ ప్రణతః స్థితః తస్మాత్సంధ్యావిధిః కార్యః సర్వైరేవ యథోచితః
అప్పుడు రాజు వినయంగా నిలబడి ఆ తపస్వులను ఉద్దేశించి, 'అందరూ సంధ్యావందనం యథావిధిగా చేయాలి' అన్నాడు.
అథ తే మునయః సర్వే స చ రాజా తథా ద్విజాః
తర్వాత ఆ మునులు, రాజు, ద్విజులు అందరూ అలాగే చేశారు.
కామిభిః కామినీలోకైః ప్రియోక్తైరభివాం ఛితా
కామంతో ఉన్నవారు, కామినీల లోకాలు, మధురంగా మాట్లాడే వారు ఆమెను గౌరవంగా పూజించేవారు.
పీయూషార్ణవవేలేవ విషవృక్షలతేవ చ
ఆమె అమృత సముద్రంలా, విషవృక్షపు లతలా ఉండేది.
ఉలూకా రాక్షసాశ్చౌరాః కామినః కులటాంఽగనాః
గుడ్లగూబలు, రాక్షసులు, దొంగలు, కామంతో ఉన్నవారు, దుర్మార్గమైన స్త్రీలు ఆమెతో ఉండేవారు.
కేచిచ్చ దైవయో గేన శ్వాపదైరర్ధభక్షితాః
కొంతమందిని విధి వల్ల అడవి జంతువులు అరగించి వదిలేశాయి.
క్షుత్పిపాసాతురా దీనా దుఃఖేన మహతాఽన్వితాః
వారు ఆకలి దాహాలతో బాధపడుతూ, దుఃఖంతో నలిగిపోయారు.
తే దృష్ట్వా పార్థివం తత్ర దిష్ట్యాదిష్ట్యేతి సాదరమ్
వారు అక్కడ రాజును చూసి, 'అదృష్టం, అదృష్టం!' అని గౌరవంగా పలికారు.
తతస్తస్య నరేన్ద్రస్య వ్యసనం సైన్యసంభవమ్
ఆ తరువాత ఆ రాజుకు తన సైన్యం వల్ల పెద్ద కష్టం వచ్చింది.
అథ తే తాపసాః సర్వే స చ రాజా ససేవకః
తర్వాత ఆ తపస్వులు అందరూ, రాజు తన సేవకులతో కలిసి ఉన్నారు.
తతస్తేషాం ప్రసుప్తానాం సర్వేషాం తత్ర కాననే
తర్వాత వారు అందరూ ఆ అడవిలో నిద్రపోయారు.
తతః స ప్రాతరుత్థాయ కృతపూర్వాహ్ణికక్రియః
తర్వాత ఆయన ఉదయం లేచి, స్నానం చేసి, పూజాది కర్మలు పూర్తి చేసుకున్నాడు.
నిజైస్తైః సేవకైః సార్ధం ప్రస్థితః స్వపురీం ప్రతి
తన సేవకులతో కలిసి తన నగరానికి బయలుదేరాడు.
తతో నిజగృహం ప్రాప్య కఞ్చి త్కాలం మహీపతిః
తరువాత తన ఇంటికి చేరిన రాజు కొంతకాలం అక్కడే ఉన్నాడు.
తచ్చ కాలేన సంప్రాప్య స్నాత్వా ధౌతాంబరః శుచిః ౬.౧౯.
అంతకుముందు కొంతకాలం గడిపి, స్నానం చేసి, శుభ్రమైన వస్త్రాలు ధరించి, పవిత్రుడయ్యాడు.
అథాఽసౌ పృథివీపాలః స్వప్నాంతే చ దదర్శ తమ్ విమానవరమారూఢం స్తూయమానం చ కింనరైః
తర్వాత భూమిపతి నిద్ర చివర్లో, అతడిని దివ్య విమానంపై కిన్నరులు స్తుతిస్తూ ఉన్నట్లు చూశాడు.
స్వస్తి తేఽస్తు గమిష్యామి సాంప్రతం త్రిదివా లయమ్
నీకు శుభం కలగాలి; ఇప్పుడు నేను దేవతల లోకానికి వెళ్తాను.
తతః స ప్రాతరుత్థాయ హర్షావిష్టో మహీపతిః ౧౩ సోఽపి తేనైవ రూపేణ తస్య సందర్శనం గతః
తర్వాత రాజు ఉదయం లేచి, ఆనందంతో నిండిపోయాడు; ఆ రూపంతోనే అతడిని దర్శించగలిగాడు.