తే తథేతి ప్రతిజ్ఞాయ గత్వా శక్రస్య శాసనాత్
వారు 'అలా జరుగుతుంది' అని అంగీకరించి, ఇంద్రుని ఆజ్ఞతో బయలుదేరారు.
ఏతద్వః సర్వమాఖ్యాతమాఖ్యానం పాపనాశనమ్ ౬.౧౩.
పాపాలను నశింపజేసే ఈ కథను మీకు పూర్తిగా చెప్పాను.
తదహం కీర్తయిష్యామి రహస్యం హృది సంస్థితమ్
ఇప్పుడు నా హృదయంలో ఉన్న రహస్యాన్ని నేను మీకు వివరంగా చెబుతాను.
చమత్కారపురే కశ్చిద్వైశ్యజాతిసముద్భవః
చమత్కారపురిలో ఒకడు వైశ్యకులలో జన్మించాడు.
యో దౌఃస్థ్యాత్సర్వలోకానాం కరోతి పశురక్షణమ్
ఆయన దారిద్య్రంతో, అందరి పశువులను కాపాడే పనిని చేసేవాడు.
కదాచిద్రక్షతస్తస్య పశూంస్తాన్వనభూమిషు
ఒకసారి, అడవిలో ఆ పశువులను కాపాడుతున్నప్పుడు,
కృష్ణ పక్షే చతుర్దశ్యాం చైత్రమాసే ద్విజోత్తమాః
కృష్ణపక్షంలో, చైత్రమాసంలో, పద్నాలుగవ తిథినాడు, ఓ ఉత్తమ ద్విజులారా,
అథ యావద్గృహం ప్రాప్తః స మూకః పశుపాలకః
ఆ ముకుడు పశుపాలుడు ఇంటికి చేరుకున్నప్పుడు,
కిం పాప న సమాయాతః పశురేకోఽద్య నో యథా తస్మా దానయ మే క్షిప్రం నిరాహారోఽపి గాం త్వరాత్
ఈ రోజు పాపం ఏమిటో, మన పశువుల్లో ఒకటి కనిపించలేదు. అందుకే, నీవు ఉపవాసంలో ఉన్నా సరే, త్వరగా నాకు ఒక ఆవును ఇవ్వు.
తచ్ఛ్రుత్వా భయసంత్రస్తః స మూకః పశుపాలకః
అది విని, ఆ ముకుడు పశుపాలుడు భయంతో వణికిపోయాడు.
తతోఽరణ్యం సమాసాద్య వీక్షాంచక్రే సమంతతః ॥ సూక్ష్మదృష్ట్యా స దుర్గాణి గహనాని వనాని చ
తర్వాత అడవిలోకి వెళ్లి, అన్ని వైపులా జాగ్రత్తగా వెతికాడు; తన సూక్ష్మదృష్టితో దుర్గమయమైన, దట్టమైన అడవిని పరిశీలించాడు.
అథ తేన క్వచిద్దృష్టం పదం తస్య పశోః స్ఫుటమ్ ౬.౧౪.
ఆ తరువాత, ఎక్కడో ఆ పశువు యొక్క స్పష్టమైన అడుగుల జాడను చూశాడు.
తతశ్చ తత్పదాన్వేషీ స జగామ వనాద్వనమ్
అతరువాత, ఆ అడుగుల జాడ వెతుకుతూ, అతడు ఒక అడవి నుండి మరొక అడవికి వెళ్లాడు.
ఏవం ప్రదక్షిణా తస్య జాతా పశుదిదృక్షయా
అలా, ఆ జంతువును చూడాలనే కోరికతో అతడు చుట్టూ తిరిగాడు.
ప్రదక్షిణావసానే చ పశుర్లబ్ధో హి తేన సః
ఆ చుట్టూ తిరుగుడు పూర్తయ్యాక, అతడికి ఆ జంతువు దొరికింది.
చైత్రే పుణ్యతమే మాసి కృష్ణపక్షే చతుర్దశీమ్
చైత్రమాసంలో, అత్యంత పవిత్రమైన సమయంలో, కృష్ణపక్షంలో నలుగురో రోజు,
ఏవమజ్ఞానభావేన కృతా తాభ్యాం ప్రదక్షిణా
అలా, తెలియని విధంగా, ఆ ఇద్దరూ ఆ చుట్టూ తిరుగడాన్ని చేశారు.
నిరాహారస్య మూకస్య సాహారస్య పశోస్తథా
ఆయన ఉపవాసంగా, మౌనంగా ఉండగా, జంతువు మాత్రం తినుతూ ఉండింది.
వినా స్నానేన భక్షాచ్చ దైవాద్ద్విజవరోత్తమాః ఉభౌ పంచత్వమాపన్నౌ పృథక్త్వేనాయుషః క్షయే
స్నానం చేయకుండా, భోజనం చేయకుండా, దైవకృప వల్ల, ఇద్దరూ వేర్వేరుగా ఆయుష్షు ముగిసినప్పుడు మరణించారు.
తతశ్చ పశుపాలస్తు దశార్ణాధిపతేః సుతః
అతరువాత, దశార్ణాధిపతికి కుమారుడైన ఆ పశుపాలుడు,
అథాగత్య స రాజేంద్రస్తేనైవ సహ మంత్రిణా ౬.౧౪.
అప్పుడా రాజు, అదే మంత్రి తో కలిసి అక్కడికి వచ్చాడు.
చక్రే సంవత్సరస్యాంతే శ్రద్ధయా పరయా యుతః
ఒక సంవత్సరం ముగిసినప్పుడు, పరమ భక్తితో ఆ కార్యక్రమాన్ని నిర్వహించాడు.
ఏకదా తత్ర చాఽఽయాతా మునయః శంసితవ్రతాః
ఒకసారి, అక్కడకు వ్రత నిష్ఠతో ఉన్న మునులు వచ్చారు.
యాజ్ఞవల్క్యో భరద్వాజః శునఃశేపోఽథ గాలవః
యాజ్ఞవల్క్యుడు, భరద్వాజుడు, శునఃశేపుడు, గాలవుడు,
తథాన్యే శంసితాఽఽత్మానో బ్రహ్మచర్యపరాయణాః
అలాగే, ఇతరులు కూడా, ఆత్మ నియమంతో, బ్రహ్మచర్యంలో నిబద్ధులై ఉన్నారు.
తాన్దృష్ట్వా స మహీపాలః ప్రణిపత్య కృతాంజలిః
వారిని చూసి, ఆ రాజు చేతులు జోడించి నమస్కరించాడు.
తతస్తేషాం స మధ్యే చ సంనివిష్టో మహీపతిః
తర్వాత, వారందరి మధ్యలో ఆ రాజు కూర్చున్నాడు.
తతశ్చక్రుః కథా దివ్యా మునయస్తే మహీపతేః । పురతో మునిముఖ్యానాం చరితాని మహాత్మనామ్
అప్పుడు ఆ మునులు, రాజు ముందు, మహాత్ములైన మునుల గొప్ప కార్యాలను, దివ్య కథలను చెప్పారు.
రాజర్షీణాం పురాణానాం ధర్మశాస్త్రసముద్భవాః
పురాతన రాజర్షుల కథలు, ధర్మశాస్త్రాల నుండి ఉద్భవించినవిగా చెప్పబడ్డాయి.
అథ క్వాఽపి కథాంతే స పార్థివస్తైర్మహర్షిభిః
తర్వాత, ఆ కథ చివరలో, ఆ మహర్షులు ఆ రాజును ఉద్దేశించి మాట్లాడారు.