యథా తిలస్థితం తైలం యథా దధిగతం ఘృతమ్। తథైవాధిష్ఠితం కృత్స్నం త్వయా గుప్తేన వై జగత్॥౬.౬.
ఎలా తిలల్లో నూనె, పెరుగులో నెయ్యి దాగి ఉంటాయో, అలాగే ఈ మొత్తం లోకాన్ని నీవు కనిపించకుండా కాపాడుతూ వ్యాపించి ఉన్నావు.
త్వం బ్రహ్మా త్వం హృషీకేశస్త్వం శక్రస్త్వం హుతాశనః। త్వం యజ్ఞస్త్వం వషట్కారస్త్వమిన్దుస్త్వం దివాకరః॥౬.౬.
నీవే బ్రహ్మా, నీవే హృషీకేశుడు, నీవే ఇంద్రుడు, నీవే అగ్ని దేవుడు, నీవే యజ్ఞం, నీవే వషట్కారము, నీవే చంద్రుడు, నీవే సూర్యుడు.
అథవా బహునోక్తేన కిం స్తవేన తవ ప్రభో। సమాసాదేవ వక్ష్యామి విభూతిం శ్రుతినోదితామ్॥౬.౬.
ప్రభూ! నీకు ఎన్నో స్తోత్రాలు చెప్పడం అవసరమా? వేదాలలో చెప్పినట్టు నీ మహిమను సంక్షిప్తంగా వివరించబోతున్నాను.
యత్కించిత్త్రిషు లోకేషు స్థావరం జంగమం విభో। తత్సర్వం భవతా వ్యాప్తం కాష్ఠం హవ్యభుజా యథా॥౬.౬.
ఈ మూడు లోకాలలో స్థిరమైనదైనా, చలించేదైనా ఏది ఉన్నా, ప్రభూ! అది అంతా నీవు వ్యాపించి ఉన్నావు. ఎలా కట్టలో అగ్ని దాగి ఉంటుందో అలాగే.
శ్రీభగవానువాచ। పరితుష్టోఽస్మి భద్రం తే వరం ప్రార్థయ సన్మునే। యత్తే హృది స్థితం నిత్యం సర్వం దాస్యామ్యసంశయమ్॥౬.౬.
శ్రీభగవంతుడు ఇలా అన్నాడు: నేను నిన్ను సంతృప్తిపరిచాను, నీకు మంగళం కలగాలి. ఓ మహర్షీ! నీవు మనసులో ఎప్పుడూ కోరుకున్నది ఏదైనా అడుగు, తప్పకుండా దానిని ఇస్తాను.
విశ్వామిత్ర ఉవాచ। యది తుష్టోసి దేవేశ యది దేయో వరో మమ। తన్మే స్యాత్సృష్టిమాహాత్మ్యం త్వత్ప్రసాదాన్మహేశ్వర॥౬.౬.
విశ్వామిత్రుడు ఇలా అన్నాడు: దేవతల అధిపతీ! మీరు సంతృప్తి చెందినట్లయితే, నాకు వరం ఇస్తానని అనుకుంటే, మీ అనుగ్రహంతో నాకు సృష్టి మహిమ లభించాలి, మహేశ్వరా!
ఏవమస్త్వితి తం చోక్త్వా భగవాన్వృషభధ్వజః। సర్వైర్గణైః సమాయుక్తస్తతశ్చాదర్శనం గతః॥౬.౬.
అలా జరుగనీ అని వృషభధ్వజుడు అన్నాడు. తనతో ఉన్న గణాలతో కలిసి అక్కడి నుంచే కనిపించకుండా పోయాడు.
విశ్వామిత్రోఽపి తత్రైవ స్థితో ధ్యానపరాయణః। చక్రే చతుర్విధాం సృష్టిం స్పర్ద్ధయా హంసగామినః॥౬.౬.
విశ్వామిత్రుడు అక్కడే ఉండి ధ్యానంలో లీనమై, హంసలతో సంచరించే వాడిని అనుకరించి నలువిధాలుగా సృష్టిని చేశాడు.
సృష్టం సంధ్యాద్వయం తచ్చ దృశ్యతేఽద్యాపి వై ద్విజాః
ఆయన రెండు సంధ్యలను సృష్టించాడు. అవి ఇప్పటికీ కనబడుతున్నాయి, ద్విజులారా!
తతో దేవగణాః సర్వే సృష్టాస్తేన మహాత్మనా
తరువాత ఆ మహాత్ముడైన ఆయన అన్ని దేవతా గణాలను సృష్టించాడు.
మనుష్యోరగరక్షాంసి వీరుధో వృక్షసంయుతాః
మనుష్యులలో, పాములు, రాక్షసులలో, చెట్లతో కలిసి పెరిగే ఔషధాలు ఉన్నాయి.
ఏవం హి భగవాన్సృష్ట్వా విశ్వామిత్రః స మన్యుమాన్
అలా భగవంతుడు, కోపంతో ఉన్న విశ్వామిత్రుడు, ఈ సృష్టిని చేశాడు.
ఏతస్మిన్నేవ కాలే తు ద్వౌ సూర్యో యుగపద్దివి ద్విగుణాని చ భాన్యేవ సహ సప్తర్షిభిర్ద్విజాః
అదే సమయంలో, ద్విజులారా, ఆకాశంలో రెండు సూర్యులు ఒకేసారి కనబడినవి, వారి కిరణాలు రెట్టింపు అయ్యాయి, సప్తర్షులతో కలిసి.
ఏవం వియతి తే సర్వే స్పర్ద్ధమానాః పరస్పరమ్
అలా వారు అందరూ ఆకాశంలో పరస్పరం పోటీగా ఉన్నారు.
ఏతస్మిన్నన్తరే శక్రః సహ సర్వేర్దివాలయైః ౭ ప్రోవాచాథ ప్రణమ్యోచ్చైః కృతాంజలిపుటః స్థితః
అంతలో ఇంద్రుడు, దేవలోక వాసులతో కలిసి వచ్చి, నమస్కరించి, చేతులు జోడించి, పెద్దగా ఇలా అన్నాడు.
సృష్టిః కృతా సురశ్రేష్ఠ విశ్వామిత్రేణ సాంప్రతమ్
దేవతలలో శ్రేష్ఠుడా, ఈ సృష్టిని ఇప్పుడు విశ్వామిత్రుడు చేశాడు.
తస్మాద్వారయ తం గత్వా స్వయమేవ పితామహ ౧౦ తస్య తద్వచనం శ్రుత్వా తేనైవ సహితో విధిః
అందుకే, పితామహా, నీవే వెళ్లి ఆయనను ఆపు. ఆ మాటలు విని, సృష్టికర్త ఆయనతో కలిసి వెళ్లాడు.
నివృత్తిం కురు విప్రర్షే సాంప్రతం వచనాన్మమ
మహర్షీ, నా ఆజ్ఞతో ఇప్పుడు నీ సృష్టిని ఆపు.
యది గచ్ఛతి తే లోకే తత్సృష్టిం న కరోమ్యహమ్
నీ సృష్టి లోకాల్లోకి వెళితే, నేను నా సృష్టిని చేయను.
అనేనైవ శరీరేణ త్వత్ప్రసాదాన్మునీశ్వర ॥ ౧౪ విరామం కురు సృష్టేస్త్వం నైతదన్యః కరిష్యతి
మహర్షులలో శ్రేష్ఠుడా, నీ కృపతో ఈ శరీరంతోనే నీ సృష్టిని నిలిపివేయు. ఇది మరెవ్వరూ చేయలేరు.
తథాఽక్షయాస్తు మే దేవ సృష్టిస్తవ ప్రసాదతః
దేవా, నీ అనుగ్రహంతో నా సృష్టి ఎప్పటికీ నిలిచిపోవాలి.
పరం సర్వేషు కృత్యేషు యజ్ఞార్హా న భవిష్యతి
అయితే, అన్ని కార్యాలలో ఏదీ యజ్ఞానికి యోగ్యంగా ఉండదు.
??? ఏవముక్త్వా సమాదాయ త్రిశంకుం ప్రపితామహః
ఇలా చెప్పి, పితామహుడు త్రిశంకును తీసుకున్నాడు.
ఇతి స్కాన్దే మహాపురాణ ఏకాశీతిసాహస్ర్యాం సంహితాయాం షష్ఠేనాగరఖండే హాటకేశ్వరక్షేత్రమాహాత్మ్యే త్రిశంకూపాఖ్యానే త్రిశంకుస్వర్గప్రాప్తివర్ణనంనామ సప్తమోఽధ్యాయః
ఇలా, స్కాంద మహాపురాణంలో, ఎనభై ఒక వేల శ్లోకాల సమాహితిలో, ఆరో భాగంలో, హాటకేశ్వర క్షేత్ర మహిమలో, త్రిశంకు ఉపాఖ్యానంలో, త్రిశంకు స్వర్గప్రాప్తి వర్ణన అనే ఏడవ అధ్యాయం ముగిసింది.
సశరీరే ద్విజశ్రేష్ఠా విశ్వామిత్రసముద్యమాత్ ॥ ౬.౮.
ద్విజులలో శ్రేష్ఠులారా, విశ్వామిత్రుని ప్రయత్నంతో త్రిశంకు తన శరీరంతో పైకి వెళ్లాడు.
తత్తీర్థం ఖ్యాతిమాయాతం సమస్తే భువనత్రయే
ఆ తీర్థం మూడు లోకాలందు ప్రసిద్ధి చెందింది.
అస్పృష్టం కలిదోషేణ తథాన్యైరుపపాతకైః
అది కలియుగ దోషం మరియు ఇతర పెద్ద పాపాలు తగలని పవిత్ర స్థలం.
యస్తత్ర త్యజతి ప్రాణాఞ్ఛ్రద్ధా యుక్తేన చేతసా
ఎవరైనా అక్కడ విశ్వాసంతో మనసుతో ప్రాణాలు విడిచినవారు—
కృమిపక్షిపతంగా యే పశవః పక్షిణో మృగాః
పురుగులు, పక్షులు, పురుగు జాతులు, జంతువులు, మృగాలు — ఇవన్నీ,
స్నానం యే తత్ర కుర్వంతి శ్రద్ధాపూతేన చేతసా
ఆ స్థలంలో విశ్వాసంతో పవిత్రమైన మనసుతో స్నానం చేసే వారు,