ఏవం ద్వాదశవర్షాణి యజతస్తస్య భూపతేః। వ్యతీతాని న సంప్రాప్తమభీష్టం మనసః ఫలమ్॥౬.౫.
అలా ఆ రాజు పన్నెండు సంవత్సరాలు యజ్ఞం చేసినా, తన మనసులో కోరుకున్న ఫలం అందలేదు.
తతశ్చావభృథస్నానం కృత్వా సత్రసమాప్తిజమ్। ఋత్విజస్తర్పయిత్వా తాన్దక్షిణాభిర్యథార్హతః॥౬.౫.
తర్వాత, యజ్ఞం పూర్తయిన తర్వాత అవభృథస్నానం చేసి, ఋత్వికులు వారికి యోగ్యమైన దక్షిణలు ఇచ్చి సంతృప్తిపర్చారు.
విససర్జ సమస్తాంశ్చ తథాన్యానపి సంగతాన్। సంబంధినో వయస్యాంశ్చ త్రిశంకుర్మునిసత్తమాః॥౬.౫.
తదనంతరం త్రిశంకు మహర్షి అక్కడ ఉన్న అందరినీ, తన బంధువులను, స్నేహితులను పంపించివేశాడు.
తతః ప్రోవాచ వినతో విశ్వామిత్రం మునీశ్వరమ్। స భూపో వ్రీడయా యుక్తః ప్రణిపాతపురః సరమ్॥౬.౫.
తర్వాత ఆ రాజు లజ్జతో వినయంగా నమస్కరించి, మునులలో శ్రేష్ఠుడైన విశ్వామిత్రునితో ఇలా అన్నాడు.
త్వత్ప్రసాదాన్మయా ప్రాప్తం దీర్ఘసత్రసముద్భవమ్। పరిపూర్ణఫలం బ్రహ్మన్దుర్లభం సర్వమానవైః॥౬.౫.
బ్రహ్మన్, మీ కృపతోనే నాకు దీర్ఘకాల యజ్ఞఫలం లభించింది. అది అందరికీ దుర్లభమైనది, పూర్తిగా సిద్ధించిందని తెలుసు.
తథా జాతిః పునర్లబ్ధా భూయో నష్టాపి సన్మునే। త్వత్ప్రసాదేన విప్రర్షే చండాలత్వం ప్రణాశితమ్॥౬.౫.
అలాగే, మహర్షీ, నా జన్మం పోయినదైనా మళ్లీ దక్కింది. మీ దయవల్ల, మునిశ్రేష్ఠా, నాకు చండాలత్వం పోయింది.
పరం మే దుఃఖమేవైకం హృది శల్యమివార్పితమ్। అనేనైవ శరీరేణ యన్న ప్రాప్తం త్రివిష్టపమ్॥౬.౫.
ఇంకా నా హృదయంలో ఒక పెద్ద బాధ మిగిలింది. ఈ శరీరంతోనే స్వర్గాన్ని పొందలేకపోయినందుకు అది ముల్లులా గుచ్చుకుంటోంది.
ఉపహాసం కరిష్యంతి వసిష్ఠస్య సుతా మునే। అద్య వ్యర్థ శ్రమం శ్రుత్వా మామప్రాప్తం త్రివిష్టపమ్॥౬.౫.
మహర్షీ, వశిష్ఠుని కుమారులు నేడు నా ప్రయత్నం వృథా అయిందని, నేను స్వర్గానికి చేరలేదని వినగానే నన్ను ఎగతాళి చేస్తారు.
తథా తద్వచనం సత్యం వసిష్ఠస్య వ్యవస్థితమ్। యత్తేనోక్తం న యజ్ఞేన సదేహైర్గమ్యతే దివి॥౬.౫.
అలాగే, వశిష్ఠుని మాట నిజమే. యజ్ఞంతో శరీరంతో సహా స్వర్గానికి వెళ్లడం సాధ్యం కాదని ఆయన అన్నది నిజమే.
సోఽహం తపః కరిష్యామి సాంప్రతం వనమాశ్రితః। న కరిష్యామి భూయోఽపి రాజ్యం పుత్రనివేదితమ్॥౬.౫.
అందువల్ల ఇప్పుడు నేను అడవిలోకి వెళ్లి తపస్సు చేస్తాను. ఇకపై నా కుమారుడు రాజ్యం ఇచ్చినా నేను స్వీకరించను.
సూత ఉవాచ। తచ్ఛ్రుత్వా వచనం తస్య త్రిశంకోర్మునిపుంగవః। విశ్వామిత్రోఽబ్రవీద్వాక్యం కించిల్లజ్జాసమన్వితః॥౬.౬.
సూతుడు చెప్పాడు: త్రిశంకువు మాటలు విని, మునులలో శ్రేష్ఠుడైన విశ్వామిత్రుడు కొంత లజ్జతో ఇలా అన్నాడు.
మా విషాదం మహీపాల విషయేఽత్ర కరిష్యసి। అనేనైవ శరీరేణ త్వాం నయిష్యామ్యహం దివమ్॥౬.౬.
రాజా, ఈ విషయంలో నీవు మనస్సు చింతించవద్దు. ఈ శరీరంతోనే నేను నిన్ను స్వర్గానికి తీసుకెళ్తాను.
తత్తత్కర్మ కరిష్యామి స్వర్గార్థే నృపసత్తమ। తవాభీష్టం కరిష్యామి కిం వా యాస్యామి సంక్షయమ్॥౬.౬.
స్వర్గానికి కావలసిన పనులు అన్నీ నేను చేస్తాను, రాజులలో శ్రేష్ఠుడా. నీకు ఇష్టం ఉన్నది ఏదైనా నేను చేయగలను, లేకపోతే నేను నశిస్తాను.
ఏవముక్త్వా పరం కోపం కృత్వోపరి దివౌకసామ్। ఉవాచ చ తతో రౌద్రం ప్రత్యక్షం తస్య భూపతేః॥౬.౬.
అలా చెప్పి, ఆ దేవతలపై అతడు తీవ్రమైన కోపంతో మండిపడ్డాడు. ఆ రాజు ఎదుటే భయంకరమైన మాటలు పలికాడు.
యథా మయా ద్విజత్వం హి స్వయమేవార్జితం బలాత్। తథా సృష్టిం కరిష్యామి స్వకీయాం నాత్ర సంశయః॥౬.౬.
నేను బలవంతంగా ద్విజత్వాన్ని పొందినట్టే, ఇప్పుడు నా సృష్టిని కూడా తానే సృష్టిస్తాను. ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
తతస్తం స సమాలోక్య శంకరం శశిశేఖరమ్। ప్రణమ్య విధివద్భక్త్యా స్తుతిం చక్రే మహామునిః॥౬.౬.
తర్వాత, చంద్రకిరీటుడైన శంకరుణ్ని చూసి, ఆ మహర్షి విధిగా భక్తితో నమస్కరించి స్తోత్రం చేశాడు.
విశ్వామిత్ర ఉవాచ। జయ దేవ జయాచింత్య జయ పార్వతివల్లభ। జయ కృష్ణ జగన్నాథ జయ కృష్ణ జగద్గురో॥౬.౬.
విశ్వామిత్రుడు ఇలా అన్నాడు: జయహో దేవా! జయహో, ఎవ్వరూ ఊహించలేని వాడా! జయహో, పార్వతీ ప్రియుడా! జయహో కృష్ణా, జగత్తు నాధా! జయహో కృష్ణా, జగద్గురూ!
జయాచింత్య జయామేయ జయానంత జయాచ్యుత। జయామర జయాజేయ జయావ్యయ సురేశ్వర॥౬.౬.
జయహో, ఎవ్వరూ ఊహించలేని వాడా! జయహో, కొలవలేని వాడా! జయహో, అనంతుడా! జయహో, మారని వాడా! జయహో, అమరుడా! జయహో, జయించలేని వాడా! జయహో, నశించని వాడా! దేవతల అధిపతీ!
జయ సర్వగ సర్వేశ జయ సర్వసురాశ్రయ। జయ సర్వజనధ్యేయ జయ సర్వాఘనాశన॥౬.౬.
జయహో, అన్నింటిలో వ్యాపించిన వాడా! జయహో, అన్నింటికి అధిపతీ! జయహో, అన్నీ దేవతలకు ఆశ్రయమైన వాడా! జయహో, అన్ని జనులు ధ్యానించే వాడా! జయహో, అన్ని పాపాలను నశింపజేసే వాడా!
త్వం ధాతా చ విధాతా చ త్వం కర్తా త్వం చ రక్షకః। చతుర్విధస్య దేవేశ భూతగ్రామస్య శంకర॥౬.౬.
నీవే సృష్టికర్త, నీవే నియమించేవాడు, నీవే చేయువాడు, నీవే రక్షించేవాడు, దేవతల అధిపతీ శంకరా! ఈ నలుగురు జీవుల సమూహానికి నీవే అధిపతి.
యథా తిలస్థితం తైలం యథా దధిగతం ఘృతమ్। తథైవాధిష్ఠితం కృత్స్నం త్వయా గుప్తేన వై జగత్॥౬.౬.
ఎలా తిలల్లో నూనె, పెరుగులో నెయ్యి దాగి ఉంటాయో, అలాగే ఈ మొత్తం లోకాన్ని నీవు కనిపించకుండా కాపాడుతూ వ్యాపించి ఉన్నావు.
త్వం బ్రహ్మా త్వం హృషీకేశస్త్వం శక్రస్త్వం హుతాశనః। త్వం యజ్ఞస్త్వం వషట్కారస్త్వమిన్దుస్త్వం దివాకరః॥౬.౬.
నీవే బ్రహ్మా, నీవే హృషీకేశుడు, నీవే ఇంద్రుడు, నీవే అగ్ని దేవుడు, నీవే యజ్ఞం, నీవే వషట్కారము, నీవే చంద్రుడు, నీవే సూర్యుడు.
అథవా బహునోక్తేన కిం స్తవేన తవ ప్రభో। సమాసాదేవ వక్ష్యామి విభూతిం శ్రుతినోదితామ్॥౬.౬.
ప్రభూ! నీకు ఎన్నో స్తోత్రాలు చెప్పడం అవసరమా? వేదాలలో చెప్పినట్టు నీ మహిమను సంక్షిప్తంగా వివరించబోతున్నాను.
యత్కించిత్త్రిషు లోకేషు స్థావరం జంగమం విభో। తత్సర్వం భవతా వ్యాప్తం కాష్ఠం హవ్యభుజా యథా॥౬.౬.
ఈ మూడు లోకాలలో స్థిరమైనదైనా, చలించేదైనా ఏది ఉన్నా, ప్రభూ! అది అంతా నీవు వ్యాపించి ఉన్నావు. ఎలా కట్టలో అగ్ని దాగి ఉంటుందో అలాగే.
శ్రీభగవానువాచ। పరితుష్టోఽస్మి భద్రం తే వరం ప్రార్థయ సన్మునే। యత్తే హృది స్థితం నిత్యం సర్వం దాస్యామ్యసంశయమ్॥౬.౬.
శ్రీభగవంతుడు ఇలా అన్నాడు: నేను నిన్ను సంతృప్తిపరిచాను, నీకు మంగళం కలగాలి. ఓ మహర్షీ! నీవు మనసులో ఎప్పుడూ కోరుకున్నది ఏదైనా అడుగు, తప్పకుండా దానిని ఇస్తాను.
విశ్వామిత్ర ఉవాచ। యది తుష్టోసి దేవేశ యది దేయో వరో మమ। తన్మే స్యాత్సృష్టిమాహాత్మ్యం త్వత్ప్రసాదాన్మహేశ్వర॥౬.౬.
విశ్వామిత్రుడు ఇలా అన్నాడు: దేవతల అధిపతీ! మీరు సంతృప్తి చెందినట్లయితే, నాకు వరం ఇస్తానని అనుకుంటే, మీ అనుగ్రహంతో నాకు సృష్టి మహిమ లభించాలి, మహేశ్వరా!
ఏవమస్త్వితి తం చోక్త్వా భగవాన్వృషభధ్వజః। సర్వైర్గణైః సమాయుక్తస్తతశ్చాదర్శనం గతః॥౬.౬.
అలా జరుగనీ అని వృషభధ్వజుడు అన్నాడు. తనతో ఉన్న గణాలతో కలిసి అక్కడి నుంచే కనిపించకుండా పోయాడు.
విశ్వామిత్రోఽపి తత్రైవ స్థితో ధ్యానపరాయణః। చక్రే చతుర్విధాం సృష్టిం స్పర్ద్ధయా హంసగామినః॥౬.౬.
విశ్వామిత్రుడు అక్కడే ఉండి ధ్యానంలో లీనమై, హంసలతో సంచరించే వాడిని అనుకరించి నలువిధాలుగా సృష్టిని చేశాడు.
సృష్టం సంధ్యాద్వయం తచ్చ దృశ్యతేఽద్యాపి వై ద్విజాః
ఆయన రెండు సంధ్యలను సృష్టించాడు. అవి ఇప్పటికీ కనబడుతున్నాయి, ద్విజులారా!
తతో దేవగణాః సర్వే సృష్టాస్తేన మహాత్మనా
తరువాత ఆ మహాత్ముడైన ఆయన అన్ని దేవతా గణాలను సృష్టించాడు.