వాసోభిర్ముకుటైశ్చైవ కేయూరైః సమలంకృతాన్। కృత్వా కేశపరిత్యాగం దధత్కృష్ణాజినం తథా॥౬.౫.
వారిని వస్త్రాలు, ముకుటాలు, కేయూరాలతో అలంకరించి, జుట్టు తీసివేయించి, నల్ల మాన్పుల చర్మాలు ధరింపజేశాడు.
ఐణశృఙ్గసమాయుక్తః పయోవ్రతపరాయణః। దీర్ఘసత్రాయ తాన్సర్వాన్యోజయామాస వై తతః॥౬.౫.
మాన్పు కొమ్ములతో, పాలు మాత్రమే తీసుకునే వ్రతంలో స్థిరంగా ఉండి, వారందరినీ దీర్ఘకాల యజ్ఞంలో పాల్గొనింపజేశాడు.
ఏవం తస్మిన్ప్రవృత్తే చ దీర్ఘసత్రే యథోచితే। ఆజగ్ముర్బ్రాహ్మణా దివ్యా వేదవేదాంగపారగాః॥౬.౫.
అలా ఆ యజ్ఞం యథావిధిగా ప్రారంభమైనప్పుడు, వేదాలు, వేదాంగాలు బాగా తెలిసిన దివ్య బ్రాహ్మణులు అక్కడికి వచ్చారు.
తథాన్యే తార్కికాశ్చైవ గృహస్థాః కౌతుకాన్వితాః। దీనాంధకృపణాశ్చైవ యే చాన్యే నటనర్తకాః॥౬.౫.
అలాగే, ఇతర తార్కికులు, ఆసక్తితో ఉన్న గృహస్థులు, పేదలు, అంధులు, దయనీయులు, ఇంకా నటులు, నర్తకులు కూడా అక్కడికి వచ్చారు.
దీయతాం దీయతామాశు ఏతేషామేతదేవ హి। భుజ్యతాంభుజ్యతాం లోకాః ప్రసాదః క్రియతామితి॥౬.౫.
ఇది వెంటనే వీరికి ఇవ్వండి, ఇవ్వండి. ఈ లోకాలు వీరు అనుభవించాలి, అనుభవించాలి. వీరికి కృప చూపండి.
ఇత్యేష నినదస్తత్ర శ్రూయతే సతతం మహాన్। యజ్ఞవాటే సదా తస్మిన్నాన్యశ్చైవ కదాచన॥౬.౫.
అక్కడ యజ్ఞవాటికలో ఎప్పుడూ ఈ గొప్ప ప్రకటన మాత్రమే వినిపిస్తుంది, మరొకటి ఎప్పుడూ ఉండదు.
తత్ర సస్యమయాః శైలా దృశ్యంతే పరికల్పితాః। సువర్ణస్య చ రూప్యస్య రత్నానాం చ విశేషతః॥౬.౫.
అక్కడ ధాన్యంతో చేసిన కొండలు, బంగారం, వెండి, రత్నాలతో ప్రత్యేకంగా అలంకరించబడి కనిపిస్తాయి.
దానార్థం బ్రాహ్మణేంద్రాణామసంఖ్యాశ్చాపి ధేనవః। తథైవ వాజినో దాంతా మదోన్మత్తా మహాగజాః॥౬.౫.
బ్రాహ్మణులకోసం అనేక సంఖ్యల పశువులు, అలాగే బాగా శిక్షణ పొందిన గుర్రాలు, మదంతో ఉన్న గొప్ప ఏనుగులు కూడా ఉన్నాయి.
సమంతాత్కల్పితాస్తత్ర దృశ్యంతే పర్వతోపమాః। వర్తమానే మహాయజ్ఞే తస్మిన్నేవ సువిస్తరే॥౬.౫.
ఆ మహాయజ్ఞంలో చుట్టూ పర్వతాల్లాంటి ఏర్పాట్లు విస్తారంగా కనిపిస్తాయి.
ఆహూతా యజ్ఞభాగాయ నాభిగచ్ఛంతి దేవతాః। కేవలం వహ్నివక్త్రేణ తస్య గృహ్ణంతి తద్ధవిః॥౬.౫.
యజ్ఞభాగం కోసం ఆహ్వానించినా దేవతలు దగ్గరకు రారు; వారు ఆ హవిని అగ్నిముఖంగా మాత్రమే స్వీకరిస్తారు.
ఏవం ద్వాదశవర్షాణి యజతస్తస్య భూపతేః। వ్యతీతాని న సంప్రాప్తమభీష్టం మనసః ఫలమ్॥౬.౫.
అలా ఆ రాజు పన్నెండు సంవత్సరాలు యజ్ఞం చేసినా, తన మనసులో కోరుకున్న ఫలం అందలేదు.
తతశ్చావభృథస్నానం కృత్వా సత్రసమాప్తిజమ్। ఋత్విజస్తర్పయిత్వా తాన్దక్షిణాభిర్యథార్హతః॥౬.౫.
తర్వాత, యజ్ఞం పూర్తయిన తర్వాత అవభృథస్నానం చేసి, ఋత్వికులు వారికి యోగ్యమైన దక్షిణలు ఇచ్చి సంతృప్తిపర్చారు.
విససర్జ సమస్తాంశ్చ తథాన్యానపి సంగతాన్। సంబంధినో వయస్యాంశ్చ త్రిశంకుర్మునిసత్తమాః॥౬.౫.
తదనంతరం త్రిశంకు మహర్షి అక్కడ ఉన్న అందరినీ, తన బంధువులను, స్నేహితులను పంపించివేశాడు.
తతః ప్రోవాచ వినతో విశ్వామిత్రం మునీశ్వరమ్। స భూపో వ్రీడయా యుక్తః ప్రణిపాతపురః సరమ్॥౬.౫.
తర్వాత ఆ రాజు లజ్జతో వినయంగా నమస్కరించి, మునులలో శ్రేష్ఠుడైన విశ్వామిత్రునితో ఇలా అన్నాడు.
త్వత్ప్రసాదాన్మయా ప్రాప్తం దీర్ఘసత్రసముద్భవమ్। పరిపూర్ణఫలం బ్రహ్మన్దుర్లభం సర్వమానవైః॥౬.౫.
బ్రహ్మన్, మీ కృపతోనే నాకు దీర్ఘకాల యజ్ఞఫలం లభించింది. అది అందరికీ దుర్లభమైనది, పూర్తిగా సిద్ధించిందని తెలుసు.
తథా జాతిః పునర్లబ్ధా భూయో నష్టాపి సన్మునే। త్వత్ప్రసాదేన విప్రర్షే చండాలత్వం ప్రణాశితమ్॥౬.౫.
అలాగే, మహర్షీ, నా జన్మం పోయినదైనా మళ్లీ దక్కింది. మీ దయవల్ల, మునిశ్రేష్ఠా, నాకు చండాలత్వం పోయింది.
పరం మే దుఃఖమేవైకం హృది శల్యమివార్పితమ్। అనేనైవ శరీరేణ యన్న ప్రాప్తం త్రివిష్టపమ్॥౬.౫.
ఇంకా నా హృదయంలో ఒక పెద్ద బాధ మిగిలింది. ఈ శరీరంతోనే స్వర్గాన్ని పొందలేకపోయినందుకు అది ముల్లులా గుచ్చుకుంటోంది.
ఉపహాసం కరిష్యంతి వసిష్ఠస్య సుతా మునే। అద్య వ్యర్థ శ్రమం శ్రుత్వా మామప్రాప్తం త్రివిష్టపమ్॥౬.౫.
మహర్షీ, వశిష్ఠుని కుమారులు నేడు నా ప్రయత్నం వృథా అయిందని, నేను స్వర్గానికి చేరలేదని వినగానే నన్ను ఎగతాళి చేస్తారు.
తథా తద్వచనం సత్యం వసిష్ఠస్య వ్యవస్థితమ్। యత్తేనోక్తం న యజ్ఞేన సదేహైర్గమ్యతే దివి॥౬.౫.
అలాగే, వశిష్ఠుని మాట నిజమే. యజ్ఞంతో శరీరంతో సహా స్వర్గానికి వెళ్లడం సాధ్యం కాదని ఆయన అన్నది నిజమే.
సోఽహం తపః కరిష్యామి సాంప్రతం వనమాశ్రితః। న కరిష్యామి భూయోఽపి రాజ్యం పుత్రనివేదితమ్॥౬.౫.
అందువల్ల ఇప్పుడు నేను అడవిలోకి వెళ్లి తపస్సు చేస్తాను. ఇకపై నా కుమారుడు రాజ్యం ఇచ్చినా నేను స్వీకరించను.
సూత ఉవాచ। తచ్ఛ్రుత్వా వచనం తస్య త్రిశంకోర్మునిపుంగవః। విశ్వామిత్రోఽబ్రవీద్వాక్యం కించిల్లజ్జాసమన్వితః॥౬.౬.
సూతుడు చెప్పాడు: త్రిశంకువు మాటలు విని, మునులలో శ్రేష్ఠుడైన విశ్వామిత్రుడు కొంత లజ్జతో ఇలా అన్నాడు.
మా విషాదం మహీపాల విషయేఽత్ర కరిష్యసి। అనేనైవ శరీరేణ త్వాం నయిష్యామ్యహం దివమ్॥౬.౬.
రాజా, ఈ విషయంలో నీవు మనస్సు చింతించవద్దు. ఈ శరీరంతోనే నేను నిన్ను స్వర్గానికి తీసుకెళ్తాను.
తత్తత్కర్మ కరిష్యామి స్వర్గార్థే నృపసత్తమ। తవాభీష్టం కరిష్యామి కిం వా యాస్యామి సంక్షయమ్॥౬.౬.
స్వర్గానికి కావలసిన పనులు అన్నీ నేను చేస్తాను, రాజులలో శ్రేష్ఠుడా. నీకు ఇష్టం ఉన్నది ఏదైనా నేను చేయగలను, లేకపోతే నేను నశిస్తాను.
ఏవముక్త్వా పరం కోపం కృత్వోపరి దివౌకసామ్। ఉవాచ చ తతో రౌద్రం ప్రత్యక్షం తస్య భూపతేః॥౬.౬.
అలా చెప్పి, ఆ దేవతలపై అతడు తీవ్రమైన కోపంతో మండిపడ్డాడు. ఆ రాజు ఎదుటే భయంకరమైన మాటలు పలికాడు.
యథా మయా ద్విజత్వం హి స్వయమేవార్జితం బలాత్। తథా సృష్టిం కరిష్యామి స్వకీయాం నాత్ర సంశయః॥౬.౬.
నేను బలవంతంగా ద్విజత్వాన్ని పొందినట్టే, ఇప్పుడు నా సృష్టిని కూడా తానే సృష్టిస్తాను. ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
తతస్తం స సమాలోక్య శంకరం శశిశేఖరమ్। ప్రణమ్య విధివద్భక్త్యా స్తుతిం చక్రే మహామునిః॥౬.౬.
తర్వాత, చంద్రకిరీటుడైన శంకరుణ్ని చూసి, ఆ మహర్షి విధిగా భక్తితో నమస్కరించి స్తోత్రం చేశాడు.
విశ్వామిత్ర ఉవాచ। జయ దేవ జయాచింత్య జయ పార్వతివల్లభ। జయ కృష్ణ జగన్నాథ జయ కృష్ణ జగద్గురో॥౬.౬.
విశ్వామిత్రుడు ఇలా అన్నాడు: జయహో దేవా! జయహో, ఎవ్వరూ ఊహించలేని వాడా! జయహో, పార్వతీ ప్రియుడా! జయహో కృష్ణా, జగత్తు నాధా! జయహో కృష్ణా, జగద్గురూ!
జయాచింత్య జయామేయ జయానంత జయాచ్యుత। జయామర జయాజేయ జయావ్యయ సురేశ్వర॥౬.౬.
జయహో, ఎవ్వరూ ఊహించలేని వాడా! జయహో, కొలవలేని వాడా! జయహో, అనంతుడా! జయహో, మారని వాడా! జయహో, అమరుడా! జయహో, జయించలేని వాడా! జయహో, నశించని వాడా! దేవతల అధిపతీ!
జయ సర్వగ సర్వేశ జయ సర్వసురాశ్రయ। జయ సర్వజనధ్యేయ జయ సర్వాఘనాశన॥౬.౬.
జయహో, అన్నింటిలో వ్యాపించిన వాడా! జయహో, అన్నింటికి అధిపతీ! జయహో, అన్నీ దేవతలకు ఆశ్రయమైన వాడా! జయహో, అన్ని జనులు ధ్యానించే వాడా! జయహో, అన్ని పాపాలను నశింపజేసే వాడా!
త్వం ధాతా చ విధాతా చ త్వం కర్తా త్వం చ రక్షకః। చతుర్విధస్య దేవేశ భూతగ్రామస్య శంకర॥౬.౬.
నీవే సృష్టికర్త, నీవే నియమించేవాడు, నీవే చేయువాడు, నీవే రక్షించేవాడు, దేవతల అధిపతీ శంకరా! ఈ నలుగురు జీవుల సమూహానికి నీవే అధిపతి.