క్రీడంతి నకులాః సర్పైరూలూకా యత్ర వాయసైః। మూషకైర్వృషదంశాశ్చ ద్వీపినో వివిధైర్మృగైః॥౬.౪.
అక్కడ నక్కలు పాములతో, గుడ్లగూబలు కాకులతో, ఎలుకలు అడవి ఎద్దులతో, చిరుతలు ఇతర జంతువులతో ఆడుకుంటున్నాయి.
అథాపశ్యన్నదీతీరే స తపస్విగణావృతమ్। స్వాధ్యాయనిరతం దాంతం విశ్వామిత్రం తపోనిధినమ్॥౬.౪.
తర్వాత, ఆ నది ఒడ్డున తపస్సులో నిమగ్నమైన మునుల మధ్య, స్వాధ్యాయంలో, నియమంలో నిమగ్నమైన తపస్సులో ధనమైన విశ్వామిత్రుని చూశాడు.
తేజసా తపసాతీవ దీప్యమానమివానలమ్। చీరవల్కలసంవీతం శాలవృక్షం సమాశ్రితమ్॥౬.౪.
తపస్సు తేజంతో అగ్ని మాదిరిగా ప్రకాశిస్తూ, చెక్కబట్టలు ధరించి, శాల వృక్షం కింద ఆశ్రయంగా ఉన్న ఒక మహాత్ముడిని అతడు చూశాడు.
అథ గత్వా స రాజేన్ద్రో దూరస్థోఽపి ప్రణమ్య తమ్। అష్టాంగేన ప్రణామేన స్వనామ పరికీర్తయన్॥౬.౪.
అప్పుడా రాజు, దూరంలో నుంచే ఆ మహాత్మునికి అష్టాంగ నమస్కారం చేసి, తన పేరు వినిపించాడు.
తథాన్యానపి తచ్ఛిష్యాన్కృతాఞ్జలిపుటః స్థితః। యథాక్రమం యథాజ్యేష్ఠం శ్రద్ధయా పరయా యుతః॥౬.౪.
అలాగే, అక్కడ ఉన్న ఇతర శిష్యులను కూడా చేతులు జోడించి, వారి వయస్సు, క్రమాన్ని గౌరవిస్తూ, ఎంతో భక్తితో నమస్కరించాడు.
ధూలిధూసరితాంగం తం తే తు దృష్ట్వా మహీపతిమ్। చండాల ఇతి మన్వానాశ్చిహ్నైర్గాత్రసముద్భవైః॥౬.౪.
ఆ రాజుని శరీరం మట్టితో, దుమ్ముతో కప్పబడినదిగా చూసి, అతని అవయవాల్లో కనిపించే గుర్తుల వల్ల, వారు అతడిని చండాలుడు అనుకున్నారు.
భర్త్సయామాసురేవాథ వచనైః పరుషాక్షరైః। ధిక్ఛబ్దైశ్చ తథైవాన్యే యాహియాహీతి చాసకృత్॥౬.౪.
వెంటనే వారు కఠినమైన మాటలతో అతన్ని దూషించారు; మరికొందరు 'చీ!' అని పిలిచి, 'పో, పో!' అంటూ పునఃపునః తరిమేశారు.
కస్త్వం పాపేహ సంప్రాప్తో మునీనామాశ్రమోత్తమే। వేదధ్వనిసమాకీర్ణే సాధూనామపి దుర్లభే॥౬.౪.
ఏమిటి, నీవెవరు? పాపీ! మునుల ఆశ్రమంలోకి, వేదమంత్ర ధ్వనులు మారుమోగే, సద్గుణులు కూడా దుర్లభంగా చేరే ఈ పవిత్ర స్థలానికి ఎందుకు వచ్చావు?
తస్మాద్గచ్ఛ ద్రుతం యావన్న కశ్చిత్తాపసస్తవ। దత్త్వా శాపం కరోత్యాశు ప్రాణానామపి సంక్షయమ్॥౬.౪.
కాబట్టి, ఇక్కడ ఎవడైనా తపస్వి నిన్ను శపించకముందే, నీ ప్రాణాలకూ హాని కలిగించే శాపం పడకముందే, వెంటనే ఇక్కడినుండి వెళ్ళిపో.
త్రిశంకురువాచ। త్రిశంకుర్నామ భూపోఽహం సూర్యవంశసముద్భవః। శప్తో వసిష్ఠపుత్రైశ్చ చండాలత్వే నియోజితః॥౬.౪.
త్రిశంకువు ఇలా అన్నాడు: నేను త్రిశంకు అనే రాజును, సూర్యవంశంలో జన్మించాను. వశిష్ఠుని కుమారులు నన్ను శపించి, చండాల స్థితికి నెట్టారు.
సోఽహం శరణమాపన్నః శాపముక్త్యై ద్విజోత్తమాః। విశ్వామిత్రం జగన్మిత్రం నాన్యా మేఽస్తి గతిః పరా॥౬.౪.
అందుకే, మహర్షులారా! నేను శాప విముక్తి కోసం ఆశ్రయం కోరుతూ వచ్చాను. జగతికి మిత్రుడైన విశ్వామిత్రుడే నాకు చివరి ఆశ.
విశ్వామిత్ర ఉవాచ। వసిష్ఠస్య భవాన్యాజ్యస్తత్పుత్రాణాం విశేషతః। తత్కస్మాదీదృశే పాపే తైస్త్వమద్య నియోజితః॥౬.౪.
విశ్వామిత్రుడు ఇలా అన్నాడు: నువ్వు వశిష్ఠునికంటే తక్కువవాడు కాడు, ఆయన కుమారులకు అయితే మరీ కాదు. మరి వారు నిన్ను ఇంతటి పాపస్థితికి ఎందుకు నెట్టారు?
కోఽపరాధస్త్వయా తేషాం కృతః పార్థివసత్తమ। ప్రాణద్రోహః కృతః కిం వా దారధర్షణసంభవః॥౬.౪.
రాజులలో శ్రేష్ఠుడా! నువ్వు వారికి ఏ తప్పు చేశావు? ప్రాణహాని కలిగించావా? లేక మహిళల విషయంలో ఏదైనా అపచారం జరిగిందా?
త్రిశంకురువాచ। అనేనైవ శరీరేణ స్వర్గాయ గమనం ప్రతి। మయా సంప్రార్థితో యజ్ఞో వసిష్ఠాన్మునిసత్తమాత్॥౬.౪.
త్రిశంకువు ఇలా అన్నాడు: ఈ శరీరంతోనే స్వర్గానికి వెళ్లాలని నేను వశిష్ఠ మహర్షిని యజ్ఞం చేయమని కోరాను.
తేనోక్తం న స యజ్ఞోఽస్తి యేన స్వర్గే ప్రగమ్యతే। అనేనైవ శరీరేణ ముక్త్వా దేహాంతరం నృప॥౬.౪.
అప్పుడు ఆయన, 'ఈ శరీరంతోనే, మరొక దేహాన్ని విడిచిపెట్టకుండా, స్వర్గానికి వెళ్లే యజ్ఞం లేదు రాజా,' అని చెప్పారు.
తచ్ఛ్రుత్వా స మయా ప్రోక్తో యది మాం న నయిష్యతి। స్వర్గం చానేన కాయేన సద్యో యజ్ఞప్రభావతః॥౬.౪.
అది విని, నేను ఇలా అన్నాను: 'మీరు ఈ శరీరంతోనే యజ్ఞ శక్తితో నన్ను స్వర్గానికి పంపలేరు అంటే, నేను ఇంకొక గురువును వెతుకుతాను. ఇందులో సందేహం లేదు.'
తదన్యం గురుమేవాద్య కర్తాహం నాస్తి సంశయః। ఏతజ్జ్ఞాత్వా మునిః ప్రాహ యత్క్షేమం తత్సమాచర॥౬.౪.
అది తెలుసుకున్న ఆ మహర్షి, 'నీకు ఏది మేలో, అది చేయి,' అని చెప్పారు.
తతోఽహం తేన సంత్యక్తస్తత్పుత్రాన్ప్రాప్య నిష్ఠురాన్। ప్రోక్తవానథ తత్సర్వం యద్వసిష్ఠస్య కీర్తితమ్॥౬.౪.
అప్పుడా మహర్షి నన్ను వదిలేసి, నేను ఆయన కుమారుల దగ్గరకు వెళ్లి, వశిష్ఠుడు చెప్పినదంతా వారికి వివరంగా చెప్పాను.
తతస్తైః శోకసంతప్తైః శప్తోస్మి మునిసత్తమ। నీతశ్చేమాం దశాం పాపాం చండాలత్వే నియోజితః॥౬.౪.
దీనివల్ల, దుఃఖంతో బాధపడిన ఆ కుమారులు నన్ను శపించి, చండాల స్థితికి నెట్టారు, మహర్షులలో శ్రేష్ఠుడా!
సోఽహం త్వాం మనసా ధ్యాత్వా సుదూరాదిహరాగతః(?)। ఆశాం గరీయసీం కృత్వా కురుక్షేత్రే మునీశ్వర॥౬.౪.
కాబట్టి, మునీశ్వరా! నేను మనసులో నిన్ను ధ్యానిస్తూ, దూరం నుండి ఇక్కడ కురుక్షేత్రానికి వచ్చాను. నా గొప్ప ఆశ నీవే.
నాసాధ్యం విద్యతే కించిత్త్రిషు లోకేషు తే మునే। తస్మాత్కురు ప్రతీకారం దుఃఖితస్య మమాధునా॥౬.౪.
మహర్షీ, మూడు లోకాల్లో నీకు అసాధ్యమయినది ఏదీ లేదు. అందుకే, ఇప్పుడు నా బాధకు ఉపశమనం చూపించు.
సూత ఉవాచ। తస్య తద్వచనం శ్రుత్వా విశ్వామిత్రో మునీశ్వరః। వసిష్ఠస్పర్ధయోవాచ మునిమధ్యే వ్యవస్థితః॥౬.౪.
సూతుడు చెప్పాడు: అతని మాటలు విని, మునుల మధ్య నిలబడి, వసిష్ఠునితో పోటీగా ఉన్న మహర్షి విశ్వామిత్రుడు మాట్లాడాడు.
అహం త్వాం యాజయిష్యామి తేన యజ్ఞేన పార్థివ। గచ్ఛసి త్రిదివం యేన ఇష్టమాత్రేణ తత్క్షణాత్॥౬.౪.
రాజా, నీకోసం నేను ఒక యజ్ఞం నిర్వహిస్తాను. ఆ యజ్ఞఫలితంగా, కావలసిన బలితో నీవు వెంటనే స్వర్గానికి వెళ్ళగలవు.
త్వమేవం విహితో భూప వాసిష్ఠైరంత్యజస్తు తైః। మయా భూయోఽపి భూపాలః కర్తవ్యో నాత్ర సంశయః॥౬.౪.
రాజా, వసిష్ఠులు నిన్ను త్యజించినా, నేను మళ్ళీ నిన్ను రాజుగా చేయగలను. ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
తస్మాదాగచ్ఛ భూపాల తీర్థయాత్రాం మయా సహ। కురు తీర్థప్రభావేణ యేన త్వం స్యాః శుచిః పునః॥౬.౪.
అందువల్ల, రాజా, నాతో కలిసి తీర్థయాత్రకు రా. తీర్థాల మహిమతో నీవు మళ్ళీ పవిత్రుడవుతావు.
తథా యజ్ఞక్రియార్హశ్చ చండాలత్వవివర్జితః। నాస్తి తత్పాతకం యచ్చ తీర్థస్నానాన్న నశ్యతి॥౬.౪.
అలా నీవు యజ్ఞాలకు అర్హుడవవు, చండాలత్వం పోతుంది. తీర్థస్నానంతో పోకుండా ఉండే పాపం ఏదీ లేదు.
సూత ఉవాచ। ఏవం స నిశ్చయం కృత్వా గాధిపుత్రో మునీశ్వరః। త్రిశంకుం పృష్ఠతః కృత్వా తీర్థయాత్రామథావ్రజత్॥౬.౪.
సూతుడు చెప్పాడు: అలా నిర్ణయించుకుని, గాధిపుత్రుడైన మహర్షి, త్రిశంకును వెంటబెట్టుకుని తీర్థయాత్రకు బయలుదేరాడు.
కురుక్షేత్రం సరస్వత్యాం ప్రభాసే కురుజాంగలే। పృథూదకే గయాశీర్షే నైమిషే పుష్కరత్రయే॥౬.౪.
వారు కురుక్షేత్రం, సరస్వతి, ప్రభాసం, కురుజాంగలం, పృథూదకం, గయాశీర్షం, నైమిశం, మూడు పుష్కరాలకూ వెళ్లారు.
వారాణస్యాం ప్రయాగే చ కేదారే శ్రవణే నదే। చిత్రకూటే చ గోకర్ణే శాలిగ్రామేఽచలేశ్వరే॥౬.౪.
వారాణసి, ప్రయాగ, కేదారం, శ్రవణనది, చిత్రకూటం, గోకర్ణం, శాలిగ్రామం, అచలేశ్వరాన్ని దర్శించారు.
శుక్లతీర్థే సురాజ్యాఖ్యే దృషద్వతి నదే శుభే। అథాన్యేషు సుపుణ్యేషు తీర్థేష్వాయతనేషు చ॥౬.౪.
శుక్లతీర్థం (సురాజ్యమనే పేరుతో), శుభమైన దృశద్వతి నది, ఇంకా ఇతర పవిత్రమైన తీర్థాలు, ఆలయాలను సందర్శించారు.