రహస్యం పరివిజ్ఞాయ క్షేత్రస్య శశిమౌలినః
శశిశేఖరుని క్షేత్ర రహస్యాన్ని పూర్తిగా తెలుసుకున్నవాడు,
ఆనందకాననస్యేహ మహిమానం మహత్తరమ్
ఇక్కడ ఆనందకాననానికి ఉన్న గొప్పతనం అత్యంతంగా వివరించబడింది.
యథా దేవ్యై సమాఖ్యాయి శివేన పరమాత్మనా
పరమాత్మ అయిన శివుడు దేవికి చెప్పినట్లుగా,
తవాగ్రే చ సమాఖ్యాతం శుకాదీనాం చ సత్తమ 4.2.99.
అదే విధంగా నీకు, శుకుడు మొదలైన ఉత్తములకు కూడా వివరించబడింది.
శ్రుత్వాధ్యాయమిమం పుణ్యం సర్వకల్మషనాశనమ్
ఈ పవిత్రమైన అధ్యాయాన్ని వినడం వల్ల అన్ని పాపాలు నశించిపోతాయి.
ఇతి శ్రీస్కాందే మహాపురాణ ఏకాశీతి సాహస్ర్యాం సంహితాయాం చతుర్థే కాశీఖండ ఉత్తరార్ధే విశ్వేశ్వరలింగమహిమాఖ్యో నామ నవనవతితమోఽధ్యాయః
ఇలా, ఎనభై ఒక్క వేల శ్లోకాలతో కూడిన శ్రీ స్కాంద మహాపురాణంలోని నాల్గవ కాశీ ఖండం ఉత్తరార్థంలో 'విశ్వేశ్వర లింగ మహిమ' అనే తొంభై తొమ్మిదవ అధ్యాయం ముగిసింది.
నితరాం పరితృప్తోస్మి హృది చాపి విధారితమ్
నేను పూర్తిగా తృప్తిపడాను, ఇది నా హృదయంలో స్థిరంగా ఉంది.
అనుక్రమణికాధ్యాయం తథా మాహాత్మ్యముత్తమమ్
అనుక్రమణికా అధ్యాయాన్ని, అలాగే అత్యుత్తమమైన మహిమను కూడా తెలుసుకున్నాను.
శుకవైశంపాయనాద్యాః శృణ్వంత్వపి చ బాలకాః
శుకుడు, వైశంపాయనుడు మొదలైన బాలురు కూడా వినాలి.
అనుక్రమణికాధ్యాయం మాహాత్మ్యం చాపి ఖండజమ్
అనుక్రమణికా అధ్యాయాన్ని, అలాగే ఈ ఖండానికి సంబంధించిన మహిమను కూడా తెలుసుకోవాలి.
వింధ్యనారదసంవాదః ప్రథమే పరికీర్తితః
మొదట విన్ధ్యుడు, నారదుడు మధ్య సంభాషణ వివరించబడింది.
అగస్తేరాశ్రమపదే దేవానామాగమస్తతః
తర్వాత అగస్త్యుని ఆశ్రమంలో దేవతలు వచ్చారు.
తీర్థప్రశంసా చ తతః సప్తపుర్యస్తతః స్మృతాః
ఆ తరువాత తీర్థాల మహిమను, ఆపై ఏడు పురులు గుర్తు చేశారు.
ఇంద్రాగ్న్యోర్లోకసంప్రాప్తిస్తతశ్చ శివశర్మణః
తర్వాత ఇంద్రుడు, అగ్ని లోకాలను పొందిన విషయం, తరువాత శివశర్ముని కథ వచ్చింది.
గంధవత్యలకాపుర్యోరీశయోస్తు సముద్భవః
గంధవతి, అలకా నగరాల పాలకుల ఉద్భవం వివరించబడింది.
ఉడులోక కథా తస్మాత్తతః శుక్రసముద్భవః 4.2.100.
అంతటితో ఉడులोक కథ, తరువాత శుక్రుని ఉద్భవం వివరించబడింది.
సప్తర్షీణాం తతో లోకా ధ్రువస్య చ తపస్తతః
తర్వాత సప్తర్షుల లోకాలు, తరువాత ధ్రువుని తపస్సు వివరించబడింది.
దర్శనం సత్యలోకస్య తస్య వై శివశర్మణః
శివశర్ముడు సత్యలోకాన్ని దర్శించిన విషయం వివరించబడింది.
స్కందాగస్త్యోశ్చ సంవాదో మణికర్ణ్యాః సముద్భవః
కుమారస్వామి, అగస్త్యుల మధ్య సంభాషణ, మణికర్ణికా జనన కథ.
ప్రభావశ్చాపి గంగాయా గంగానామసహస్రకమ్
గంగా మహిమ, గంగా సహస్రనామాలు.
దండపాణేః సముద్భూతిర్జ్ఞానవాప్యుద్భవస్తతః
దండపాణి జననం, ఆ తరువాత జ్ఞానవాపి ఉద్భవం.
బ్రహ్మచారి ప్రకరణం తతః స్త్రీలక్షణాని చ
బ్రహ్మచర్యం గురించి వివరణ, తరువాత స్త్రీల లక్షణాలు.
తతో గృహస్థధర్మాశ్చ తతో యోగనిరూపణమ్
తర్వాత గృహస్థుని కర్తవ్యాలు, తరువాత యోగ వివరణ.
కాశ్యాశ్చ వర్ణనం తస్మాద్యోగినీవర్ణనం తతః
తర్వాత కాశీ వర్ణన, ఆ తరువాత యోగినీల కథ.
సాంబాదిత్యస్య మహిమా ద్రుపదాదిత్య శంసనమ్
సాంబాదిత్యుని మహిమ, ద్రుపదాదిత్యుని స్తోత్రం.
దశాశ్వమేధికం తీర్థం మందరాచ్చ గణాగమః 4.2.100.
పది అశ్వమేధ తీర్థం, మందర పర్వతం నుండి గణ సమూహం రాక.
మాయాగణపతేశ్చాథ ఢుంఢిప్రాదుర్భవస్తతః
తర్వాత మాయా గణపతి కథ, తరువాత ఢుండి అవతరణం.
తతః పంచనదోత్పత్తిర్బిందుమాధవసంభవః
తర్వాత పంచనదుల ఉద్భవం, బిందుమాధవ జననం.
ప్రయాణం మందరాత్కాశీం వృషభధ్వజశూలినః
వృషభధ్వజుడు, శూలధారి మందర నుంచి కాశీకి ప్రయాణం.
తతః క్షేత్రరహస్యస్య కథనం పాపనాశనమ్
తర్వాత క్షేత్ర రహస్య కథనం, పాపనాశనం.