దుర్లభం జన్మ మానుష్యం దుర్లభా కాశికాపురీ 4.2.94.
మానవ జన్మ దుర్లభం, కాశీ నగరం మరింత దుర్లభం.
క్వ చ తాదృక్తపాంసీహ క్వ తాదృగ్యోగ ఉత్తమః
ఇక్కడ ఇంత గొప్ప తపస్సు ఎక్కడ దొరుకుతుంది? ఇంత ఉత్తమమైన యోగం ఇంకెక్కడ ఉంది?
సత్యం సత్యం పునః సత్యం సత్యపూర్వం పునఃపునః
నిజం, నిజం, మళ్లీ నిజమే — నిజమే మళ్లీ మళ్లీ, ఎప్పుడూ నిజమే.
విశ్వేశో ముక్తిదో నిత్యం ముక్త్యై చోత్తరవాహినీ
ప్రపంచాధిపతి ఎప్పుడూ మోక్షాన్ని ప్రసాదించేవాడు; మోక్షానికి దారి ఎప్పుడూ పైకి పోతుంది.
ఏక ఏవ హి విశ్వేశో ముక్తిదో నాన్య ఏవ హి
ప్రపంచాధిపతి ఒక్కడే మోక్షాన్ని ఇచ్చేవాడు; వేరొకరు లేరు.
సాయుజ్యముక్తిరత్రైవ సాన్నిధ్యాదిరథాన్యతః
సాయుజ్యమోక్షం ఇక్కడే లభిస్తుంది; సాన్నిధ్యాది మోక్షాలు వేరే విధంగా ఉంటాయి.
కృష్ణద్వైపాయనో వ్యాసోఽకథయద్యన్మహద్వచః
కృష్ణద్వైపాయన వ్యాసుడు ఈ గొప్ప మాటను చెప్పాడు.
వ్యాస ఉవాచ [। భవిష్యం మమ తస్యాగ్రే కుంభయోనే మహామతే
వ్యాసుడు ఇలా అన్నాడు: మహామతివంతుడా, కుంభయోని, భవిష్యత్తులో మనిద్దరిముందు ఇది జరుగుతుంది.
పారాశర్యో మునివరో యథా మోహముపైష్యతి
పారాశర్యుని కుమారుడు, ఆ మహర్షి, ఒకప్పుడు మాయలో పడతాడు.
వ్యస్య వేదాన్మహాబుద్ధిర్నానా శాఖా ప్రభేదతః
వేదాలను విభజించి, ఆ మహామతి అనేక శాఖలుగా వాటిని పంచుతాడు.
శ్రుతిస్మృతిపురాణానాం రహస్యం యస్త్వచీకరత్
వేదాలు, స్మృతులు, పురాణాల రహస్యాన్ని నీకు తెలియజేసినవాడు ఆయనే.
సర్వపాపప్రశమనం సర్వశాంతికరం పరమ్
అది పరమ జ్ఞానం, అన్ని పాపాలను తొలగిస్తుంది, సమస్త శాంతిని ఇస్తుంది.
ఏకదా స మునిః శ్రీమాన్పర్యటన్పృథివీతలే
ఒకసారి ఆ మహర్షి భూమిమీద సంచరించాడు.
అష్టాశీతిసహస్రాణి శౌనకాద్యాస్తపోధనాః
శౌనకుడు మొదలుకొని ఎనభై ఎనిమిది వేల మంది తపస్సుతో నిండిన మునులు అక్కడ ఉన్నారు.
విభూతిధారిణో భక్త్యా రుద్రసూక్తజపప్రియాన్
వారు ఐశ్వర్యంతో, భక్తితో, రుద్రసూక్తాన్ని జపించడం ఎంతో ఇష్టపడేవారు.
ఏక ఏవ హి విశ్వేశో ముక్తిదో నాన్య ఏవ హి
ప్రపంచాధిపతి ఒక్కడే మోక్షాన్ని ఇచ్చేవాడు; వేరొకరు లేరు.
విలోక్య స మునిర్వ్యాసస్తాసర్వాన్గిరిశాత్మనః 4.2.95.
వారందరినీ చూసి, శివాత్ముడైన వ్యాసమహర్షి ఆనందించాడు.
పరినిర్మథ్య వాగ్జాలం సునిశ్చిత్యాసకృద్బహు
పదజాలాన్ని పూర్తిగా పరిశీలించి, ఎన్నోసార్లు బలంగా నిర్ధారించాడు.
వేదే రామాయణే చైవ పురాణేషు చ భారతే
వేదంలో, రామాయణంలో, పురాణాల్లో, భారతంలో కూడా ఇదే ఉంది.
సత్యం సత్యం త్రిసత్యం పునః సత్యం న మృషా పునః
నిజం, నిజం, మూడుసార్లు నిజం, మళ్లీ నిజమే — అసత్యం కాదు, మళ్లీ నిజమే.
లక్ష్మీశః సర్వదో నాన్యో లక్ష్మీశోప్యపవర్గదః
లక్ష్మీదేవి భర్త మాత్రమే అన్నిటినీ ప్రసాదించగలడు; ఆయనే మోక్షాన్ని కూడా అనుగ్రహించేవాడు.
భుక్తేర్ముక్తేరిహాన్యత్ర నాన్యో దాతా జనార్దనాత్
ఇక్కడా, ఎక్కడా, అనుభవానికైనా, మోక్షానికైనా జనార్దనుడు తప్ప మరొకరు దాతలు లేరు.
విహాయ కేశవాదన్యం యే సేవంతేల్పమేధసః
కేశవుని వదిలి మరెవరినైనా సేవించేవారు తక్కువ బుద్ధిగలవారు.
ఏక ఏవ హి సర్వేశో హృషీకేశః పరాత్పరః
హృషీకేశుడు ఒకడే సర్వలోకాధిపతి, పరమాత్ముడు, అందరికీ అధికుడు.
ఏకో ధర్మప్రదో విష్ణుస్త్వేకో బహ్వర్థదో హరిః
విష్ణువు ఒక్కరే ధర్మాన్ని ప్రసాదిస్తాడు; హరిదేవుడు ఒక్కరే అనేక ఫలితాలను ఇస్తాడు.
శార్ఙ్గిణం యే పరిత్యజ్య దేవమన్యముపాసతే
శారంగధనుర్ధారి దేవుని విడిచి మరొక దేవుణ్ణి పూజించేవారు
శ్రుత్వేతి వాక్యం వ్యాసస్య నైమిషారణ్యవాసినః 4.2.95.
వ్యాసుని మాటలు విన్న నైమిశారణ్యవాసులు—
యతో వేదాస్త్వయా వ్యస్తాః పురాణాన్యపి వేత్తి యత్
నీ వల్లే వేదాలు క్రమబద్ధంగా ఏర్పడ్డాయి, పురాణాలన్నీ నీకు తెలుసు.
యతశ్చ కర్తా త్వమసి మహతో భారతస్య వై
భారతమహాగ్రంథాన్ని రచించినవాడు కూడా నువ్వే.
తత్త్వజ్ఞః కోపరశ్చాత్ర త్వత్తః సత్యవతీసుత
సత్యవతీ కుమారా! నీవే ఇక్కడ తత్వాన్ని తెలిసినవాడు, మాలో ప్రథముడు.