అహో ధార్ష్ట్యం మహద్దృష్టం జటిలస్యాద్య చాద్భుతమ్ 4.2.87.
ఓహో! ఈ జటాధారికి ఈరోజు ఎంత గొప్ప ధైర్యం, ఎంత ఆశ్చర్యం కనిపిస్తోంది!
ఏవంభూతా భవంత్యేవ మాతాపితృవివర్జితాః
తల్లిదండ్రులు లేని వారు ఇలానే ఉంటారు.
స్వచ్ఛందచారిణోఽనాథాః సర్వత్ర స్వాభిమానినః
తలదాపు లేని వారు తమ ఇష్టానుసారం తిరుగుతారు, ఎక్కడైనా గర్వంగా ఉంటారు.
జామాతౄణాం స్వభావోయం ప్రాయశో గర్వభాజనమ్
జామాతుల స్వభావమే ఇదే, సాధారణంగా వారు గర్వానికి కారణం.
ద్విజరాజః స గర్విష్ఠో రోహిణీప్రేమనిర్భరః
ఆ ద్విజరాజు అత్యంత గర్విష్టుడు, రోహిణికి అపారమైన ప్రేమతో నిండిపోయాడు.
అస్యాహం గర్వసర్వస్వం హరిష్యామ్యేవ శూలినః
ఈ త్రిశూలధారికి ఉన్న గర్వాన్ని పూర్తిగా నేను తీసేస్తాను.
తథాస్యాహం కరిష్యామి మానహానిం చ సర్వతః
అతని గౌరవాన్ని పూర్తిగా పోగొట్టేలా నేను చేస్తాను.
ప్రాప్య స్వభవనం దేవానాజుహావ సవాసవాన్
తన ఇంటికి చేరిన తరువాత, దేవతలను ఇంద్రునితో కలిసి పిలిచాడు.
భవంతు యజ్ఞసంభారానానయంతు త్వరాన్వితాః
యజ్ఞానికి కావలసిన వస్తువులు త్వరగా తీసుకొచ్చండి.
మహాక్రతూపద్రష్టారం యజ్ఞపూరుషమేవ చ
మహా యజ్ఞాలను పర్యవేక్షించే వాడిని, యజ్ఞస్వరూపుడైన వాడిని కూడా తీసుకొచ్చండి.
ప్రావర్తత తతస్తస్య దక్షస్య చ మహాధ్వరః 4.2.87.
అప్పుడే దక్షుని గొప్ప యజ్ఞం ప్రారంభమైంది.
అనీశ్వరాంస్తతో వేధా వ్యాజం కృత్వా గృహం యయౌ
తర్వాత సృష్టికర్త, ఏదో ఒక بہానాతో, శక్తిలేని వాడిగా తన ఇంటికి వెళ్లిపోయాడు.
దక్షయజ్ఞే సమాయాతాన్సతీశ్వరవివర్జితాన్
దక్షుని యజ్ఞానికి వచ్చినవారు, శివుడు మరియు సతీ లేకుండా ఉన్నారు.
దక్షస్య హి శుభోదర్కమిచ్ఛన్ప్రోవాచ చేతి వై దధీచిరువాచ
దక్షునికి మేలు కలగాలని ఆశించి దధీచి ఇలా అన్నాడు.
న చాస్తి తవ సామర్థ్యం క్వాపి కస్యాపి నిశ్చితమ్
నీకు ఎక్కడా, ఏ విషయంలోనూ శక్తి లేదు అని ఖచ్చితంగా చెప్పగలం.
న తాదృఙ్నేదసి ప్రాయః క్వాపి జ్ఞాతో మహామతే
ఓ మహాజ్ఞాని, నువ్వు ఇలాంటి పని ఎక్కడా చేయడాన్ని ఎవరూ చూడలేదు.
కర్తవ్యశ్చేత్తదాకార్యః స్యాచ్చేత్సంపత్తి రీదృశీ
ఏదైనా చేయాల్సి ఉంటే, అది చేయాలి; అదృష్టం ఉంటే ఫలితం వస్తుంది.
సాక్షాచ్చ సర్వే మంత్రా వై సాక్షాద్యజ్ఞపుమానసౌ సాక్షాద్బ్రహ్మా స్వయం చైష భృగుర్వై కర్మకాండవిత్
ఇక్కడ అన్ని మంత్రాలు ప్రత్యక్షంగా ఉన్నాయి, యజ్ఞస్వరూపుడూ ఉన్నాడు, బ్రహ్మా స్వయంగా ఉన్నాడు, భృగువు కర్మలను బాగా తెలిసినవాడు.
అయం పూషా భగస్త్వేష ఇయం దేవీ సరస్వతీ
ఇక్కడ పూషణుడు ఉన్నాడు, భగుడు ఉన్నాడు, ఈమె సరస్వతీ దేవి.
త్వం చ దీక్షాం శుభాం ప్రాప్తో దేవ్యా చ శతరూపయా
నువ్వు శుభమైన దీక్షను, శతరూపాలైన దేవితో కలసి పొందావు.
స్వయమేవ హి కుర్వీత ధర్మకార్యం ప్రయత్నతః 4.2.87.
ధర్మమైన పనిని మనమే శ్రద్ధగా చేయాలి.
సప్తవింశతిభిః సార్ధం పత్నీభిస్తవ కార్యకృత్
నీవు ఏడు ఇరవై ఏడు భార్యలతో కలిసి పని పూర్తిచేశావు.
దీక్షితో రాజసూయస్య దత్తత్రైలోక్యదక్షిణః త్రయోదశమితాభిశ్చ భార్యాభిస్తవ కార్యకృత్
రాజసూయ యజ్ఞానికి దీక్ష పొందిన నీవు, మూడు లోకాలను దక్షిణగా ఇచ్చి, పదమూడు భార్యలతో పని పూర్తిచేశావు.
హవిః కామదుఘా సూతే కల్పవృక్షః సమిత్కుశాన్
కామధేను హవిస్సును ఇస్తుంది, కల్పవృక్షం సమిధలు, దర్భలు ఇస్తుంది.
విశ్వకర్మాప్యలంకారాన్కురుతేభ్యాగతర్త్విజామ్
విశ్వకర్మా వచ్చిన ఋత్విజులకు అలంకారాలు తయారు చేస్తాడు.
స్వయంలక్ష్మీరలంకుర్యాద్యావై చాత్ర సువాసినీః
ఇక్కడ ఉన్న సువాసినులందరినీ లక్ష్మీదేవి స్వయంగా అలంకరించాలి.
సర్వే సుఖాయ మే దక్ష వీక్షమాణస్య సర్వతః
దక్షా! నేను ఎక్కడ చూసినా అన్నీ నాకు ఆనందాన్ని కలిగిస్తున్నాయి.
జీవహీనో యథా దేహో భూషితోపి న శోభతే
ప్రాణం లేని శరీరం ఎంత అందంగా అలంకరించినా ఆకర్షణీయంగా ఉండదు.
ఇత్థం దధీచివచనం శ్రుత్వా దక్షః ప్రజాపతిః
దధీచి మాటలు విన్న తరువాత ప్రజాపతి దక్షుడు
పూర్వస్తుత్యాతి సంహృష్టో దృష్టో యోసౌ దధీచినా
మునుపటి ప్రశంసలు విని, దధీచిని చూసి ఆనందంతో ఉల్లాసపడ్డాడు.