అంబరీషస్య రాజర్షేరైశాన్యాం పాపనాశనమ్
ఈశాన్య దిశలో అంబరీష మహారాజు పవిత్ర స్థలం పాపాలను తొలగిస్తుంది.
యత్ర స్వయం హృషీకేశః కాలే చ కలిసంజ్ఞకే
అక్కడే హృషీకేశుడు స్వయంగా కలియుగంలో ప్రత్యక్షమయ్యాడు.
పురాసీత్పృథివీపాలో హ్యంబరీషో యుగే కృతే
పురాతన కాలంలో, కృతయుగంలో అంబరీషుడు భూమిని పాలించాడు.
తస్మింస్తీర్థే స రాజేన్ద్రో మితభక్షో జితేన్ద్రియః
ఆ తీర్థంలో, ఆ రాజు తక్కువ తినేవాడు, ఇంద్రియాలను జయించేవాడు.
సహస్రే ద్వే తతో రాజఞ్ఛీర్ణపర్ణాశనోఽభవత్
రాజా! ఆ తరువాత రెండు వేల సంవత్సరాలు, ఆయన ఆకులే ఆహారంగా జీవించాడు.
సహస్రత్రితయం రాజన్వాయుభక్షో బభూవ హ
మూడు వేల సంవత్సరాలు, రాజా! ఆయన గాలి మాత్రమే తీసుకుని జీవించాడు.
దశ వర్షసహస్రాన్తే తతశ్చ నృపసత్తమ
పది వేల సంవత్సరాలు పూర్తయ్యాక, రాజులలో శ్రేష్ఠుడా,
కృత్వా దేవపతే రూపమారుహ్యైరావతం గజమ్
అప్పుడు దేవేంద్రుని రూపం ధరించి, ఐరావతం అనే ఏనుగు మీద ఎక్కాడు.
త్వాం దృష్ట్వా భక్తిసంయుక్తమాగతోఽహమసంశయమ్
నీ భక్తిని చూసి, ఎటువంటి సందేహం లేకుండా నేను వచ్చాను.
అంబరీష ఉవాచ ముక్తిం దాతుమశక్తోసి త్వం చ వృత్రనిషూదన స్వాగతం గచ్ఛ దేవేశ న వరో రోచతే మమ ॥ 7.3.13.
అంబరీషుడు ఇలా అన్నాడు: వృత్రాసురుని సంహారకా! నీవు ముక్తిని ఇవ్వలేవు. దేవేంద్రా! స్వాగతం, నాకు వరం అవసరం లేదు.
సర్వథా దాస్యతే మహ్యం వరం తుష్టశ్చతుర్భుజః
ఏదైనా, నాలుగు చేతులవాడైన ఆయన సంతోషించి నాకు తప్పక వరం ఇస్తాడు.
బ్రహ్మవిష్ణుత్రినేత్రాణామహమీశో నృపోతమ
రాజులలో శ్రేష్ఠుడా! నేను బ్రహ్మ, విష్ణు, త్రినేత్రుడు (శివుడు) అందరికీ అధిపతిని.
అన్యేషాం చైవ దేవానాం త్రైలోక్యస్యాప్యహం విభుః
ఇంకా, మిగతా దేవతలకు, మూడు లోకాలకు కూడా నేను అధిపతినే.
ప్రసన్నే మయి రాజేన్ద్ర ప్రసన్నాః సర్వదేవతాః
రాజేంద్రా! నేను సంతోషిస్తే, అన్ని దేవతలు కూడా సంతోషిస్తారు.
సప్తద్వీపవతీ రాజా అహం వృత్రనిషూదన
వృత్రుని సంహరించినవాడా, నేను ఏడు ద్వీపాలతో కూడిన భూమికి రాజును.
హషీకేశస్య సద్భక్తం విద్ధి మాం తాత నిశ్చయమ్
తండ్రీ, నన్ను హృషీకేశుని నిజమైన భక్తుడిగా నిశ్చయంగా తెలుసుకో.
వజ్రం త్వాం ప్రేరయిష్యామి వధాయ కృతనిశ్చయః
నీ నాశనానికి నేను దృఢంగా నిర్ణయించి వజ్రాయుధాన్ని నీ మీద విసురుతాను.
ఏవముక్త్వా సహస్రాక్షః సృక్కిణీ పరిలేలిహన్
ఇలా చెప్పిన అనంతరం, సహస్రాక్షుడు తన నాలుకతో పెదవులను లేపాడు.
తస్యేవం భ్రామ్యమాణస్య మహోత్పాతా బభూవిరే
అతడు అలా తిరుగుతూ ఉండగా, గొప్ప అపశకునాలు కనబడినవి.
ఆవృతం గగన మేఘైర్విధున్వానైర్మహీం తదా 7.3.13.
ఆ సమయంలో, ఆకాశం మేఘాలతో కప్పబడి, భూమిని కంపింపజేసింది.
ఏతస్మిన్నేవ కాలే తు స రాజా హరివత్సలః
అదే సమయంలో, హరివత్సుడైన ఆ రాజు అక్కడ ఉన్నాడు.
తతస్తుష్టో జగన్నాథ సాక్షాత్ప్రత్యక్షతాం గతః
తర్వాత, జగన్నాథుడు సంతోషంతో ప్రత్యక్షంగా అతని ఎదుట ప్రత్యక్షమయ్యాడు.
తమువాచ హృషీకేశో మేఘగంభీరయా గిరా
హృషీకేశుడు మేఘాలా ధ్వనిలా గంభీరమైన స్వరంతో అతనితో మాట్లాడాడు.
వరం వరయ భద్రం తే యద్యపి స్యాత్సుదుర్లభమ్
నీకు శుభం కలగాలి, ఎంత దుర్లభమైనదైనా, నీవు కోరిన వరాన్ని అడుగు.
అంబరీష ఉవాచ యది ప్రసన్నో భగవన్యది దేయో వరో మమ
అంబరీషుడు ఇలా అన్నాడు: ప్రభూ, మీరు సంతోషంగా ఉంటే, నాకు వరం ఇవ్వాలనుకుంటే—
జ్ఞానయోగం సువిస్తీర్ణం సంసారక్షయకారణమ్
ఈ సంసారాన్ని నశింపజేసే విస్తృతమైన జ్ఞానయోగాన్ని నాకు అనుగ్రహించండి.
యస్మిఞ్జాతే నరః సద్యః సంసారాన్ముచ్యతే నృప
రాజా, దాన్ని పొందినవాడు వెంటనే సంసార బంధనాల నుండి విముక్తి పొందుతాడు.
దుర్జ్ఞేయః స నృణాం దేవ విశేషాచ్చ కలౌ యుగే
దేవా, అది మనుషులకు తెలుసుకోవడం చాలా కష్టం, ముఖ్యంగా కలియుగంలో.
అపి చేత్సుప్రసన్నోఽసి క్రియాయోగం బ్రవీహి మే
మీరు నిజంగా సంతోషంగా ఉంటే, నాకు కర్మయోగాన్ని కూడా వివరించండి.
యథాయోగ్యం నృపశ్రేష్ఠ కథయామాస కేశవః ॥ 7.3.13.
అప్పుడు కేశవుడు, రాజులలో శ్రేష్ఠుడైనవాడికి యోగ్యంగా వివరించాడు.