తైః సురాః పూజితాః సర్వే బ్రహ్మవిష్ణుముఖా మఖైః
వారు చేసిన యజ్ఞాల ద్వారా బ్రహ్మ, విష్ణువు మొదలైన దేవతలందరిని పూజించినవారవుతారు.
అహం తేనోమయా సార్ధం దీక్షాం సంప్రాప్య శాంభవీమ్
వారితో పాటు, ఉమాతో కలిసి నేను శాంభవ దీక్షను పొందాను.
తపాంసి తేన తప్తాని శీర్ణపర్ణాదినా చిరమ్
వారు పతితపత్రాలు మొదలైన వాటితో దీర్ఘకాలం తపస్సు చేశారు.
దత్త్వా దానాని భూరీణి మఖానిష్ట్వా తు భూరిశః
వారు అనేక దానాలు ఇచ్చి, అనేక యజ్ఞాలు నిర్వహించారు, ఓ ధనాధిపతీ!
విపులేత్ర మహీపృష్ఠే పంచక్రోశ్యాం మనోహరా
విస్తారమైన భూమిపై, ఐదు క్రోశాల పరిమాణంలో ఉన్న ఆహ్లాదకరమైన ప్రాంతంలో,
దానానాం చ వ్రతానాం చ క్రతూనాం తపసామపి 4.2.84.
దానం, వ్రతాలు, యజ్ఞాలు, తపస్సు — ఇవన్నింటిలోనూ,
ఏతేషామపి తీర్థానాం చతుర్ణామపి సత్తమ 4.2.84.
ఈ నాలుగు తీర్థాల మధ్యలోనూ, ఓ ఉత్తముడా,
ఇతి వీరేశ్వరాఖ్యానం తీర్థాఖ్యానప్రసంగతః
ఈ విధంగా, వీరేశ్వరుని కథ, పవిత్ర స్థలాల వివరంలో చెప్పబడింది.
యథాఖ్యాయి కథా పుణ్యా తథా తే కథయామ్యహమ్
ఎలా పవిత్రమైన కథ చెప్పబడిందో, అలా నేనూ నీకు వివరంగా చెబుతున్నాను.
పురా మహీమిమాం సర్వాం ససముద్రాద్రికాననామ్
పూర్వం సముద్రాలు, పర్వతాలు, అరణ్యాలతో కూడిన ఈ భూమంతటినీ నేను సంచరించాను.
పరిభ్రమ్య మహాతేజా మహామర్షో మహాతపాః
అన్ని చోట్ల తిరిగినవాడిగా, గొప్ప తేజస్సుతో, సహనంతో, తపస్సుతో ఉన్నాను.
విలోక్యాక్రీడమఖిలం బహుప్రాసాదమండితమ్ । పదేపదే మునీనాం చ జితకాల మహాభియామ్
అక్కడ అన్ని చోట్లను చూడగా, అనేక అద్భుతమైన ప్రాసాదాలతో అలంకరించబడి, ప్రతి అడుగులో కాలాన్ని జయించిన మహాశక్తి కలిగిన మునులు కనిపించారు.
సర్వర్తుకుసుమాన్వృక్షాన్సుచ్ఛాయస్నిగ్ధపల్లవాన్
అక్కడ అన్ని ఋతువుల్లో పుష్పించే చెట్లు, చల్లని నీడతో, మృదువైన ఆకులతో కనిపించాయి.
దుర్వాసాశ్చాతిహృష్టోభూ్ద్దృష్ట్వా పాశుపతోత్తమాన్
పశుపతికి అగ్రభక్తులైన వారిని చూసి, దుర్వాసుడు ఎంతో ఆనందపడ్డాడు.
కౌపీనమాత్ర వసనాన్స్మరారి ధ్యాన తత్పరాన్
కౌపీనమొకటే ధరించి, కామదుర్మార్గునిపై ధ్యానంలో లీనమై ఉన్నారు.
కరండదండపానీయ పాత్రమాత్రపరిగ్రహాన్
వారికి కేవలం నీళ్లు పోసుకునే పాత్ర, దండం మాత్రమే ఉండి, ఇంకేమీ లేవు.
కాలాదపి నిరాతంకాన్విశ్వేశశరణం గతాన్ 4.2.85.
కాలానికీ భయపడకుండా, జగన్నాధుని ఆశ్రయాన్ని పొందినవారు.
విలోక్య కాశ్యాం దుర్వాసా బ్రాహ్మణాన్ముముదేతరామ్
కాశీలో బ్రాహ్మణులను చూసి, దుర్వాసుడు మరింత ఆనందించాడు.
పశుష్వపి చ యా తుష్టిర్మృగేష్వపి చ యా ద్యుతిః
పశువుల్లో కనిపించే సంతృప్తి, మృగాల్లో కనిపించే కాంతి కూడా ఇక్కడ ఉంది.
ఇదం సుశ్రేయసో వ్యుష్టిః క్వామరేషు త్రివిష్టపే
ఇది పరమోన్నతమైన సౌఖ్యం; అమరుల లోకాల్లో కూడా ఇలాంటి ఆనందం ఎక్కడ?
వరమేతేపి పశవ ఆనందవనచారిణః
ఈ ఆనందవనంలో సంచరించే పశువులకైనా ఇక్కడ భాగ్యం కలదు.
వరం కాశీపురీవాసీ మ్లేచ్ఛోపి హి శుభాయతిః
కాశీలో నివసించే వాడెవడైనా, విదేశీయుడైనా, అతడు శుభాన్ని పొందుతాడు.
వైశ్వేశ్వరీ పురీ చైషా యథా మే చిత్తహారిణీ
వైశ్వేశ్వరీ నగరం నా మనసును ఆకట్టుకుంటోంది.
స్థైర్యం బబంధ న క్వాపి భ్రమతో మే మనోగతిః
నా మనసు ఎక్కడా స్థిరంగా ఉండలేదు, ఎక్కడికక్కడ తిరుగుతూ.
రమ్యా పురీ భవేదేషా బ్రహ్మాండాదఖిలాదపి
ఈ నగరం మొత్తం బ్రహ్మాండంతో పోల్చినా ఎంతో అందంగా ఉంది.
తప్యమానోపి హి తపః సుచిరం స మహాతపాః
ఎంతకాలం కఠిన తపస్సు చేసినా, ఆ మహాతపస్వికి—
ధిక్చ మాం తాపసం దుష్టం ధిక్చ మే దుశ్చరం తపః 4.2.85.
నన్ను వంటి చెడ్డ తపస్విని చూసి నాకే సిగ్గేస్తోంది; నా కఠిన తపస్సుకూ సిగ్గు.
యథా న ముక్తిరత్ర స్యాత్కస్యాపి కరవై తథా
ఇక్కడ ఎవరికీ మోక్షం కలగకుండా నేను ప్రయత్నించాలి.
తత్ర లింగమభూదేకం ఖ్యాతం ప్రహసితేశ్వరమ్
అక్కడ ఒక్క లింగం ప్రత్యక్షమైంది, అది ప్రహసితేశ్వరంగా ప్రసిద్ధి పొందింది.
ఉవాచ విస్మయావిష్టో మనస్యేవ మహేశితా
ఆశ్చర్యంతో మునిగిపోయిన మహేశ్వరుడు తన మనసులోనే ఇలా అనుకున్నాడు.