మచ్చరిత్రమిదం శ్రుత్వా స్మృత్వా లింగమిదం హృది 4.2.65.
నా చరిత్రను విని, ఈ లింగాన్ని హృదయంలో గుర్తు చేసుకుంటూ,
ఇత్యుక్త్వా దేవదేవశస్తస్మిఁల్లింగే లయం యయౌ
అలా చెప్పి దేవతల దేవుడు ఆ లింగంలో లయమయ్యాడు.
జ్యేష్ఠేశాదుత్తరేభాగే దృష్టం స్పృష్టం భయాపహమ్
జ్యేష్ఠేశ్వరునికి ఉత్తరంగా ఉన్నదాన్ని చూడటం, తాకడం భయాన్ని తొలగిస్తుంది.
వ్యాఘ్రేశ్వరస్య యే భక్తాస్తేభ్యో బిభ్యతి కింకరాః
వ్యాఘ్రేశ్వరుని భక్తులను చూసి సేవకులు భయపడతారు.
పరాశరేశ్వరాదీనాం లింగానామిహ సంభవమ్
ఇక్కడ పరాశరేశ్వరుడు మొదలైన లింగాల ఉద్భవం ఉంది.
కందుకేశ సముత్పత్తిం వ్యాఘ్రే శావిర్భవం తథా
కందుకేశుని ఉద్భవం, అలాగే వ్యాఘ్రలో అవిర్భావం కూడా ఇక్కడే.
ఉటజేశ్వర లింగం తు వ్యాఘ్రేశాత్పశ్చిమే స్థితమ్
ఉటజేశ్వర లింగం వ్యాఘ్రేశ్వరునికి పడమరగా ఉంది.
తాని తే కథయిష్యామి శృణు వాతాపితాపన
ఆ విషయాలు నీకు చెబుతాను, వాతపిత్తాపనా, విను.
జ్యేష్ఠేశాద్దక్షిణే భాగే లింగమప్సరసాం శుభమ్
జ్యేష్ఠేశ్వరుని దక్షిణంగా అప్సరసల పవిత్ర లింగం ఉంది.
తత్కూపజలసుస్నాతో విలోక్యాప్సరసేశ్వరమ్
ఆ కూప జలంలో స్నానం చేసి, అప్సరసేశ్వరునిని దర్శించాలి.
తత్రైవ కుక్కుటేశాఖ్యం లింగం వాపీసమీపగమ్
అక్కడే వాపీ సమీపంలో కుక్కుటేశ అనే లింగం ఉంది.
పితామహేశ్వరం లింగం జ్యేష్ఠవాపీతటే శుభమ్
జ్యేష్ఠ వాపీ తీరంలో పితామహేశ్వరుని పవిత్ర లింగం ఉంది.
పితామహేశాన్నైర్ఋత్యాం పూజనీయం ప్రయత్నతః
పితామహేశ్వరుని లింగాన్ని నైరుతి దిశలో శ్రద్ధతో పూజించాలి.
దిశి పుణ్యజనాఖ్యాయాం లింగాజ్జ్యేష్ఠేశ్వరాన్మునే
మునీశ్వరా, పుణ్యజన అనే దిశలో జ్యేష్ఠేశ్వరుని దగ్గర లింగం ఉంది.
తత్ర వాసుకికుండే చ స్నానదానాదికాః క్రియాః
అక్కడ వాసుకి కుండంలో స్నానం చేయడం, దానం ఇవ్వడం వంటి పుణ్యకార్యాలు చేయాలి.
యః స్నాతో నాగపంచమ్యాం కుండే వాసుకిసంజ్ఞితే
నాగపంచమి రోజున వాసుకి అనే కుండంలో ఎవరైనా స్నానం చేస్తే—
కర్తవ్యా నాగపఞ్చమ్యాం యాత్రా వర్షాసు తత్ర వై 4.2.66.
నాగపంచమి రోజున, వర్షాకాలంలో అక్కడ యాత్ర చేయాలి.
తత్కుణ్డాత్పశ్చిమే భాగే లింగం వై తక్షకేశ్వరమ్
ఆ కుండానికి పడమర భాగంలో తక్షకేశ్వర లింగం ఉంది.
మునేస్తస్యోత్తరే భాగే కుణ్డం తక్షకసంజ్ఞితమ్
ఆ మునికి ఉత్తరంగా తక్షక అనే పేరుగల కుండం ఉంది.
తత్కుణ్డాదుత్తరే భాగే క్షేత్రం క్షేమకరః సదా
ఆ కుండానికి ఉత్తరంగా ఎప్పుడూ శుభాన్ని కలిగించే పొలం ఉంది.
భైరవస్య మహాక్షేత్రం తద్వై సాధకసిద్ధిదమ్
అది భైరవుని మహాక్షేత్రం, సాధకులకు సిద్ధిని ప్రసాదిస్తుంది.
తత్ర చణ్డీ మహాముణ్డా భక్తవిఘ్నోపశాంతిదా। బలిపూజోపహారాద్యైః పూజ్యా స్వాభీష్టసిద్ధయే
అక్కడ చండీ మహాముండా భక్తుల అడ్డంకులను తొలగిస్తుంది; ఆమెను బలి, పూజ, నైవేద్యాదులతో ఆరాధిస్తే కోరికలు నెరవేరుతాయి.
తస్యా యాత్రాం తు యః కుర్యాన్మహాష్టమ్యాం నరోత్తమః
ఎవరైనా మహాష్టమి రోజున ఆమె యాత్ర చేస్తే—
మహాముణ్డా ప్రతీచ్యాం తు చతుఃసాగరవాపికా
మహాముండా పడమర వైపున చతుఃసాగర అనే చెరువు ఉంది.
మహాప్రసిద్ధం తత్స్థానం చతుఃసాగరసంజ్ఞితమ్
ఆ స్థలం ఎంతో ప్రసిద్ధి చెందినది, దాన్ని చతుఃసాగర అని పిలుస్తారు.
తస్యా వాప్యాశ్చతుర్దిక్షు పూజితాని దహంత్యఘమ్
ఆ చెరువుకు నాలుగు దిశల్లో పూజించబడే దేవతలు పాపాలను దహించేస్తారు.
హరస్య వృషభేణైవ స్థాపితం తత్స్వభక్తితః 4.2.66.
అది హరుడు తన వృషభంతో, భక్తితో స్థాపించాడు.
వృషేశ్వరాదుదీచ్యాం తు గంధర్వేశ్వరసంజ్ఞితమ్
వృషేశ్వరానికి ఉత్తరంగా గంధర్వేశ్వర అనే స్థలం ఉంది.
గంధర్వేశ్వరమభ్యర్చ్య దత్త్వా దానాని శక్తితః
గంధర్వేశ్వరుని పూజించి, తన శక్తికి తగ్గట్టు దానం చేసినవారు—
కర్కోటనామా నాగోస్తి గన్ధర్వేశ్వరపూర్వతః
గంధర్వేశ్వరుని తూర్పున కర్కోట అనే నాగుడు ఉన్నాడు.