రత్నాకరే రత్నసంఖ్యా సంఖ్యావిద్భిరపీష్యతే
రత్నాల సముద్రంలో ఉన్న రత్నాల సంఖ్యను గణితజ్ఞులే తెలుసుకోవాలని కోరుకుంటారు.
అహో ఉదర్క ఏతస్య న కైశ్చిత్ప్రతిపద్యతే 4.2.58.
అయ్యో! దీని ఫలితం ఎవ్వరూ గ్రహించలేరు.
విలోక్య కాశీం పరితో మాయాద్విజవపుర్హరిః 4.2.58.
హరి బ్రాహ్మణ రూపాన్ని మాయతో ధరించి, కాశీని చుట్టూ చూశాడు.
అభిషిచ్య మహాబుద్ధిః పౌరాఞ్జానపదానపి 4.2.58.
ఆ మహాబుద్ధి వారు పౌరులను, గ్రామస్తులను అభిషేకించి పవిత్రం చేశారు.
దివ్యైర్దుకూలనేపథ్యైరలంచక్రే ముదాన్వితైః 4.2.58.
దివ్యమైన పట్టు వస్త్రాలు, అలంకారాలతో ఆనందంగా వారిని అలంకరించారు.
అస్యాఖ్యానస్య పఠనాద్విష్ణోరివ మనోరథాః
ఈ కథను పఠించటం వల్ల, విష్ణువు తీరుస్తాడని చెప్పినట్లే, మన కోరికలు నెరవేరతాయి.
అగస్త్య ఉవాచ సర్వజ్ఞ హృదయానంద గౌరీచుంబితమూర్ధజ
అగస్త్యుడు ఇలా అన్నాడు: సర్వజ్ఞుడా, హృదయానందమా, గౌరీ ముద్దుపెట్టిన జటలు కలవాడా!
సర్వజ్ఞాననిధే తుభ్యం నమః సర్వజ్ఞసూనవే
సర్వజ్ఞుడైనవాడా, సర్వజ్ఞుని కుమారుడా, నీకు వందనం.
కామారిమర్ధనారీశం వీక్ష్య కామకృతం కిల
కామారిమర్దనుడైన దేవతాధిపతిని చూసి, అక్కడే కాముడు ఉద్భవించాడని అంటారు.
యదుక్తం భవతా స్కంద మాయాద్విజవపుర్హరిః
స్కందా, మాయతో బ్రాహ్మణ రూపం ధరించిన హరి, నీవు చెప్పింది ఇదే.
భూర్భువఃస్వః ప్రదేశేషు కాశీపరమపావనమ్
భూ, భువః, స్వః లోకాలలో కాశీ అత్యంత పవిత్రమైనది.
కుతః పంచనదం నామ తస్య తీర్థస్య షణ్ముఖ
షణ్ముఖా, ఆ తీర్థానికి పంచనదం అనే పేరు ఎందుకు వచ్చింది?
కథం చ భగవాన్విష్ణురంతరాత్మా జగత్పతిః
భగవంతుడు విష్ణువు, లోకానికి అధిపతి, అంతరాత్మగా ఎలా ఉన్నాడో చెప్పండి.
అరూపో రూపమాపన్నో హ్యవ్యక్తో వ్యక్తతాం గతః
ఆయనకు రూపం లేదు, అయినా రూపాన్ని ధరిస్తాడు; కనిపించడు, అయినా ప్రత్యక్షమవుతాడు.
అజన్మానేకజన్మా చ త్వనామాస్ఫుటనామభృత్
ఆయన జన్మించడు, అయినా అనేక జన్మలు పొందుతాడు; నీకు స్పష్టమైన పేర్లు, అస్పష్టమైన పేర్లు రెండూ ఉన్నాయి.
అహృషీకోహృషీకేశో ప్యనంఘ్రిరపిసర్వగః 4.2.59.
ఇంద్రియాలు లేవు, అయినా హృషీకేశుడు అని పిలవబడతాడు; పాదాలు లేవు, అయినా అన్నిచోట్లా వ్యాపించి ఉంటాడు.
స్కంద ఉవాచ కథయామి కథామేతాం నమస్కృత్య మహేశ్వరమ్
స్కందుడు ఇలా అన్నాడు: మహేశ్వరునికి నమస్కరించి ఈ కథను చెబుతాను.
యథా పంచనదం తీర్థం కాశ్యాం ప్రథితిమాగతమ్
పఞ్చనదం అనే తీర్థం ఎలా కాశీలో ప్రసిద్ధి పొందిందో చెప్పబడింది.
ప్రయాగోపి చ తీర్థేశో యత్ర సాక్షాత్స్వయం స్థితః
ప్రయాగంలో కూడా తీర్థాధిపతి స్వయంగా ప్రత్యక్షంగా నిలిచివున్నాడు.
హరంతి సర్వతీర్థాని ప్రయాగస్య బలేన హి
ప్రయాగశక్తితో అన్ని తీర్థాలు అక్కడికి ఆకర్షించబడతాయి.
ప్రత్యబ్దం నిర్మలాని స్యుస్తీర్థరాజ సమాగమాత్
ప్రతి సంవత్సరం, తీర్థరాజు సమాగమంతో అవన్నీ పవిత్రంగా మారతాయి.
మహాఘినాం మహాఘం చ హరేత్పాంచనదాద్బలాత్ తమేకమజ్జనాదూర్జే త్యజేత్పంచనదే ధ్రువమ్
పఞ్చనదం శక్తితో మహాపాపులు చేసిన పెద్దపాపాలు తొలగిపోతాయి; ఒక్కసారి పఞ్చనదంలో స్నానం చేస్తే అవి నిశ్చయంగా విడిపోతాయి.
యథా పంచనదోత్పత్తిస్తథా చ కథయామ్యహమ్
పఞ్చనదం ఎలా పుట్టిందో నేను ఇప్పుడు చెప్పబోతున్నాను.
పురా వేదశిరా నామ మునిరాసీన్మహాతపాః
పూర్వకాలంలో వేదశిరా అనే మహాతపస్వి ఉన్నాడు.
తపస్యతస్తస్య మునేః పురోదృగ్గోచరం గతా 4.2.59.
ఆ ముని తపస్సు చేస్తుండగా, ఒక స్త్రీ అతని ముందు ప్రత్యక్షమైంది.
తస్యా దర్శనమాత్రేణ పరిక్షుబ్ధం మునేర్మనః
ఆమెను చూసిన క్షణంలోనే ఆ మునికి మనస్సు కలవరపడింది.
దూరాదేవ నమస్కృత్య తమృషిం సాభ్యభాషత
ఆమె దూరం నుంచే ఆ మునికి నమస్కరించి మాట్లాడింది.
నాపరాధ్నోమ్యహం కించిన్మహోగ్రతపసాంనిధే
ఓ ఘోర తపస్సు కలిగినవాడా, నేను ఏ తప్పూ చేయలేదు.
మునీనాం మానసం ప్రాయో యత్పద్మాదపి తన్మృదు
మునుల మనస్సు సాధారణంగా కమలానికి కూడా మృదువుగా ఉంటుంది.
ఇతి శ్రుత్వా వచస్తస్యాః శుచేరప్సరసో మునిః
ఆ పవిత్రమైన అప్సరసు మాటలు విని ఆ ముని...