అపాస్య సోదరాన్దారాన్పుత్రం క్షేత్రం గృహం వసు
తమ్ముళ్లు, భార్యలు, కుమారులు, భూమి, ఇల్లు, ధనం అన్నీ వదిలేసి,
మరణాదపి నో కాశ్యాం భయం యత్ర మనాగపి
కాశీలో మరణ భయం అసలు లేదు.
మరణం మంగలం యత్ర విభూతిర్యత్ర భూషణమ్
అక్కడ మరణమే మంగళకరం, మహిమే అలంకారం.
నిర్వాణరమణీ యత్ర రంకం వాఽరంకమేవ వా
అక్కడ మోక్షమే ఆనందదాయకం, అది పేదవాడికైనా, ఎంతటి పేదవాడికైనా సరే.
మృతానాం యత్ర జంతూనాం నిర్వాణపదమృచ్ఛతామ్
ఎక్కడ మృతులైన ప్రాణులు మోక్ష స్థితిని పొందుతారో,
యత్ర కాశ్యాం మృతో జంతుర్బ్రహ్మనారాయణాదిభిః 4.2.53.
ఎక్కడ, కాశీలో, మరణించిన ప్రాణికి బ్రహ్మ, నారాయణుడు మరియు ఇతర దేవతలు తోడుగా ఉంటారో,
యత్ర కాశ్యాం శవత్వేపి జంతుర్నాశుచితాం వ్రజేత్
ఎక్కడ, కాశీలో, శవ స్థితిలో ఉన్నా ఆ ప్రాణికి అపవిత్రత రాదు,
యస్తు కాశీతి కాశీతి ద్విస్త్రిర్జపతి పుణ్యవాన్
ధర్మవంతుడు 'కాశీ, కాశీ' అని రెండు లేదా మూడు సార్లు జపిస్తే,
యేన కాశీ హృది ధ్యాతా యేన కాశీహ సేవితా
ఎవడు హృదయంలో కాశీని ధ్యానించాడో, ఎవడు ఇక్కడ కాశీకి సేవ చేశాడో,
కాశీం యః సేవతే జంతుర్నిర్వికల్పేన చేతసా
ఎవడు ఏకాగ్రతతో కాశీకి సేవ చేస్తాడో,
స్వయం వస్తుమశక్తోపి వాసయేత్తీర్థవాసినమ్
తానే అక్కడ నివసించలేకపోయినా, కనీసం ఆ తీర్థంలో నివసించే వాడిని అక్కడ ఉండేలా చేయాలి,
కాశ్యాం వసంతి యే ధీరా ఆపంచత్వ వినిశ్చయాః
ఎవరు ధైర్యంగా, మరణ సమయం దగ్గరపడుతున్నదని తెలుసుకొని కాశీలో నివసిస్తారో,
ఇత్థం విమృశ్య బహుశః స్థాణుర్వారాణసీగుణాన్
ఇలా, వారణాసి మహిమను ఎన్నోసార్లు ఆలోచించి, స్థాణువు అయిన శివుడు,
తారకత్వం సమాగచ్ఛ గచ్ఛాతి స్వచ్ఛమానస
పరిశుద్ధమైన మనస్సుతో విమోచన స్థితిని పొందుతాడు,
తిలపర్ణ స్ధూలకర్ణ దృమిచండ ప్రభామయ
తిలపర్ణుడు, ధూలకర్ణుడు, దృమిచండుడు, ప్రకాశవంతులై,
వీరభద్ర కిరాతాఖ్య చతుర్ముఖ నికుంభక 4.2.53.
వీరభద్రుడు, కిరాతుడు అనే పేరుగలవాడు, చతుర్ముఖుడు, నికుంభకుడు,
నాద్రీణాం న సముద్రాణాం న ద్రుమాణాం మహీయసామ్ 4.2.53.
పర్వతాలకు కాదు, సముద్రాలకు కాదు, గొప్ప వృక్షాలకు కాదు,
తారకేశం మహాలింగం తారకాఖ్యో గణోత్తమః 4.2.53.
తారకేశుడు అనే మహాలింగం, తారక అనే గణాధిపతి,
స్కంద ఉవాచ కుంభసంభవ వక్ష్యామి శృణోత్వవహితో భవాన్
స్కందుడు ఇలా అన్నాడు: కుంభుని కుమారుడా, నేను నీకు చెబుతాను, నీవు శ్రద్ధగా విను.
కపర్దీ నామ గణపః శంభోరత్యంతవల్లభః
కపర్దీ అనే గణపతి, శంభువుకు ఎంతో ప్రియమైనవాడు.
కుండం చఖాన తస్యాగ్రే విమలోదక సంజ్ఞకమ్
అతని ముందుగా, విమలోదకము అనే పేరుగల చెరువు త్రవ్వించాడు.
ఇతిహాసం ప్రవక్ష్యామి తత్ర త్రేతాయుగే పురా
అక్కడ త్రేతాయుగంలో జరిగిన పురాతన కథను నేను చెప్పబోతున్నాను.
ఏకః పాశుపత శ్రేష్ఠో వాల్మీకిరితి సంజ్ఞితః
పాశుపతులలో అగ్రగణ్యుడైన వాల్మీకి అనే పేరుతో ప్రసిద్ధి చెందినవాడు ఒకడు ఉండేవాడు.
ఏకదా స హి హేమంతే మార్గే మాసి తపోధనః
ఒకసారి, హేమంత ఋతువులో, మార్గశీర్ష మాసంలో ఆ తపస్సు చేసే వాడు తపస్సు ఆచరించేవాడు.
చకార భస్మనా స్నానమాపాదతలమస్తకమ్
ఆయన తన పాదాల నుంచి తల వరకు బస్మంతో స్నానం చేశాడు.
న్యస్తమస్తకపాంసుశ్చ సంధ్యామాధ్యాత్మికీం స్మరన్
తలను నేలవైపు వంచి, ఆధ్యాత్మిక సంధ్యను మనసులో ధ్యానించాడు.
కృత్వా సంహారమార్గేణ సప్రమాణం ప్రదక్షిణామ్
ఆయన నియమించిన విధంగా సంహార మార్గంలో ప్రదక్షిణ చేశాడు.
ప్రణవం పురతః కృత్వా షడ్జాదిస్వరభేదతః 4.2.54.
ఓం అనే పవిత్ర అక్షరాన్ని ముందుంచి, షడ్జాది స్వరాలను వేరు చేసి పఠించాడు.
అంగహారైర్మనోహారి చారీ మండలసంయుతమ్
ఆయన ఆకర్షణీయమైన హస్తచలనలు, సుందరమైన నడక, వలయాకారమైన అడుగులతో నాట్యం చేశాడు.
అద్రాక్షీద్రాక్షసం ఘోరమతీవ వికృతాకృతిమ్
అతడు భయంకరమైన, అతి వికృత రూపంలో ఉన్న ఒక రాక్షసుణ్ని చూశాడు.