ఉక్తా వినతయైవైషా తాపోపహతలోచనా
ఈ మాటలను వినతే తానే, వేడి వల్ల కన్నులు బాధపడుతూ చెప్పింది.
కద్రు త్వయా జితం భద్రే యత ఉచ్చైఃశ్రవా హయః
భాగ్యవంతురాలా! ఉచ్చైఃశ్రవా అనే గుర్రం కద్రూకే చెందినదని, నీవు ఆమె చేతిలో ఓడిపోయావు.
విధిర్బలీయాన్భుజగి చిత్రం జయపరాజయే
భుజంగినీ! విధి బలవంతం, విజయం, ఓటమి ఎంత విచిత్రంగా ఉంటాయో చూడు.
వినతావినతాధారా వదంతీతి యథాగతమ్
వినతా వినయ ప్రవాహం అని వారు అంటారు, అది ఎలా వచ్చిందో అలా సాగుతుంది.
కదాచిద్వినతాదర్శి సుపర్ణనాశ్రులోచనా
ఒకసారి, సుపర్ణుడు కన్నీళ్లతో కళ్లు నిండిన వినతను చూశాడు.
సుపర్ణ ఉవాచ ప్రాతఃప్రాతరహో మాతః క్వ యాసి త్వం దినేదినే
సుపర్ణుడు ఇలా అడిగాడు: 'తల్లి! ప్రతి ఉదయం నీవు ప్రతిరోజూ ఎక్కడికి వెళ్తున్నావు?'
కుతో నిఃశ్వసిసి ప్రోచ్చైరశ్రుపూర్ణ విలోచనా
'నీ కన్నీళ్లతో కళ్లు నిండిపోయి, ఎందుకు అంత పెద్దగా ఊపిరి విడిచిపెడుతున్నావు?'
బ్రూహి మాతర్ఝటిత్యద్య కుతో దూనాసి పత్త్రిణి
'తల్లి! నీవు ఎందుకు ఇంత బాధపడుతున్నావో నేడు వెంటనే చెప్పు, ఓ రెక్కలవాడా!'
అశ్రునిర్మాణకరణే కారణం కిం తపస్విని
'తపస్సు చేసే వాడివి, నీ కన్నీళ్లు ఎప్పుడూ ఎందుకు వస్తున్నాయి, దానికి కారణం ఏమిటి?'
ధిక్తాంశ్చ పుత్రాన్యన్మాతా తేషు జీవత్సు దుఃఖభాక్ 4.1.50.
'తల్లికి బాధలు ఉంటే, ఆమె బతికున్న పిల్లలకు అది లజ్జాకరం.'
ఇత్యూర్జస్వలమాకర్ణ్య వచః సూనోర్గరుత్మతః
తన కుమారుడు గరుత్మంతుడు చెప్పిన ఆ బలమైన మాటలు వినగానే,
అహం దాస్యస్మి రే బాల కద్ర్వాశ్చ క్రూరచేతసః
ఆమె ఇలా చెప్పింది: 'బాలా! నేను కద్రూకు దాసిగా మారిపోతాను, ఆమె హృదయం క్రూరంగా ఉంది.'
కదాచిన్మందరం యామి కదాచిన్మలయాచలమ్
కొన్నిసార్లు నేను మందరపర్వతానికి వెళ్తాను, మరికొన్నిసార్లు మలయాచలానికి వెళ్తాను.
యత్రయత్ర నయేయుస్తే కాద్రవేయాః సుదుర్మదాః
కాద్రువు కుమారులు ఎంత గర్వంతో ఉన్నా, వారు నిన్ను ఎక్కడికి తీసుకెళ్లినా నేను అక్కడికి వెళ్తాను.
గరుడ ఉవాచ దాసీత్వకారణం మాతః కిం తే జాతం సులక్షణే
గరుడుడు ఇలా అడిగాడు: తల్లి, నీకు ఈ దాసీవృత్తి ఎందుకు వచ్చింది? నీకు ఏమి జరిగిందో చెప్పు.
వినతోవాచ గరుడం పురావృత్తమశేషతః
వినతా గరుడునికి గతంలో జరిగిన సంగతులన్నీ పూర్తిగా వివరంగా చెప్పింది.
శ్రుత్వేతి గరుడః ప్రాహ మాతరం సత్వరం వ్రజ
అది విన్న గరుడుడు ఇలా అన్నాడు: తల్లి, వెంటనే వెళ్లిపో.
యద్దుర్లభం హి భవతాం యత్రాత్యంతరుచిశ్చ వః
మీకు దొరకడం చాలా కష్టమైనది ఎక్కడైతే ఉంటుందో, మీ మనసులో లోతైన కోరిక ఎక్కడైతే ఉంటుందో, అక్కడికి వెళ్ళు.
తథాకరోచ్చ వినతా తేపి శ్రుత్వా తదీరితమ్
వినతా అతను చెప్పినట్లే చేసింది. ఆమె మాటలు విన్న వారు కూడా అలాగే చేశారు.
మాతృశాపవిమోక్షాయ యది దాస్యతి నః సుధామ్ 4.1.50.
మన తల్లిని శాపం నుంచి విముక్తి చేయడానికి వారు మనకు అమృతాన్ని ఇస్తే బాగుంటుంది.
ఇత్యోంకృత్య సమాపృచ్ఛ్య కద్రూం ద్రుతగతిః ఖగీ
ఓం అని పలికి, వీడ్కోలు చెప్పి, ఆ వేగంగా ఎగిరే పక్షి కద్రువును దగ్గరికి వెళ్లింది.
నాగాంతకస్తతః ప్రాహ మాతరం చింతయాతురామ్
తర్వాత పాములను సంహరించేవాడు తన మనసులో ఆందోళనతో ఉన్న తల్లితో ఇలా మాట్లాడాడు.
వినతా ప్రాహ తం పుత్రం సంప్రహృష్టతనూరుహా
వినతా తన కుమారునితో ఆనందంతో ఒంట్లో రోమాలు నిక్కబొడుచుకున్నట్టుగా మాట్లాడింది.
సంతి తత్రాపి బహుశో నిషాదా మత్స్యఘాతినః
అక్కడ కూడా ఎన్నోసార్లు మత్స్యాలను చంపే నిషాదులు ఉంటారు.
పరప్రాణైర్నిజప్రాణాన్యే పుష్ణంతీహ దుర్ధియః
తప్పుదారి పట్టిన వారు, ఇతరుల ప్రాణాలు తీసి తమ ప్రాణాలను పోషించుకుంటారు.
బహుహింసాకృతాం హింసా భవేత్స్వర్గస్య సాధనమ్
చాలా హింస చేసినవారిని హింసించడం స్వర్గానికి దారి అని అంటారు.
నిషాదేష్వపి చేద్విప్రః కశ్చిద్భవతి పుత్రక
కానీ, నిషాదుల్లో ఎవైనా బ్రాహ్మణుడు ఉంటే, కుమారా—
అభక్ష్యో యస్త్వయా ప్రోక్తస్తచ్చిహ్నం కిం చనాత్థ మే
అతన్ని తినకూడదని నువ్వు చెప్పావు. అతడిని ఎలా గుర్తించాలో నాకు చెప్పు.
యజ్ఞసూత్రం గలే యస్య సోత్తరీయం సునిర్మలమ్
ఎవరికి మెడలో యజ్ఞసూత్రం, మెరిసే ఉత్తరీయం ఉంటుందో,
సపవిత్రౌ కరౌ యస్య యన్నీవీ కుశగర్భిణీ 4.1.50.
ఎవరికి చేతుల్లో పవిత్రపు వలయాలు, జలపాత్ర ఉంటాయో, ఎవరి నీవీ లో కుశ త్రినములు ఉంటాయో,