తిగ్మరశ్మిప్రభావేణ వ్యాకులీభూతమానసా
తీవ్రమైన కాంతి వల్ల ఆమె మనసు కలవరపడింది.
ఉష్ణగోరుష్ణగోభిర్మే తాప్యతే నితరాం తనుః
ఎండ కిరణాల తీవ్రత వల్ల నా శరీరం బాగా కాలిపోతోంది.
స్వరూపేణ పతంగీ త్వం పతంగోసౌ సహస్రగుః
నీవు సహజంగా పక్షి, అతడు సహస్రగు కూడా పక్షే.
వియత్సరసి హంసోయం భవతీ హంసగామినీ
ఆకాశ సరస్సులో ఇతడు హంస, నీవు హంసను అనుసరించేవాడివి.
ఖగీముద్గీయమానాం ఖే పునరూచే బిలేశయా
ఆ పక్షి ఆకాశంలో ప్రశంసలు పొందుతుంటే, బిలంలో ఉన్న ఆమే మళ్లీ మాట్లాడింది.
వినతే వినతాం మాం త్వం కిం నావసి పతత్త్రిణీ
వినతా! నీవు కూడా పక్షినే కదా, నీతోటి నేను, నన్ను ఎందుకు కాపాడటం లేదు?
యావజ్జీవమహం భూయాం త్వత్పాదోదకపాయినీ
నేను బ్రతికినంతకాలం నీ పాదజలాన్ని తాగే భాగ్యం నాకు కలగాలని కోరుకుంటున్నాను.
మూర్చ్ఛాం గతవతీ పక్షపుటౌ ధృత్వా బిడోరగీ
అవిస్మృతి చెందిన ఆ పాము పక్షిని రెక్కల మధ్య పట్టుకున్నారు.
ఖఖోల్కేతి యదుక్తా గీః కద్ర్వా సంభ్రాతచేతసా
‘ఖఖోల్క’ అనే మాటలను కలవరపడ్డ మనసుతో కద్రూ పలికింది.
మనాగతిగ్మతాం ప్రాప్తే ఖే ప్రయాతి వివస్వతి 4.1.50.
మనస్సు పదునైనపుడు, అది ఆకాశంలో సూర్యుని వైపు ప్రయాణిస్తుంది.
ఉక్తా వినతయైవైషా తాపోపహతలోచనా
ఈ మాటలను వినతే తానే, వేడి వల్ల కన్నులు బాధపడుతూ చెప్పింది.
కద్రు త్వయా జితం భద్రే యత ఉచ్చైఃశ్రవా హయః
భాగ్యవంతురాలా! ఉచ్చైఃశ్రవా అనే గుర్రం కద్రూకే చెందినదని, నీవు ఆమె చేతిలో ఓడిపోయావు.
విధిర్బలీయాన్భుజగి చిత్రం జయపరాజయే
భుజంగినీ! విధి బలవంతం, విజయం, ఓటమి ఎంత విచిత్రంగా ఉంటాయో చూడు.
వినతావినతాధారా వదంతీతి యథాగతమ్
వినతా వినయ ప్రవాహం అని వారు అంటారు, అది ఎలా వచ్చిందో అలా సాగుతుంది.
కదాచిద్వినతాదర్శి సుపర్ణనాశ్రులోచనా
ఒకసారి, సుపర్ణుడు కన్నీళ్లతో కళ్లు నిండిన వినతను చూశాడు.
సుపర్ణ ఉవాచ ప్రాతఃప్రాతరహో మాతః క్వ యాసి త్వం దినేదినే
సుపర్ణుడు ఇలా అడిగాడు: 'తల్లి! ప్రతి ఉదయం నీవు ప్రతిరోజూ ఎక్కడికి వెళ్తున్నావు?'
కుతో నిఃశ్వసిసి ప్రోచ్చైరశ్రుపూర్ణ విలోచనా
'నీ కన్నీళ్లతో కళ్లు నిండిపోయి, ఎందుకు అంత పెద్దగా ఊపిరి విడిచిపెడుతున్నావు?'
బ్రూహి మాతర్ఝటిత్యద్య కుతో దూనాసి పత్త్రిణి
'తల్లి! నీవు ఎందుకు ఇంత బాధపడుతున్నావో నేడు వెంటనే చెప్పు, ఓ రెక్కలవాడా!'
అశ్రునిర్మాణకరణే కారణం కిం తపస్విని
'తపస్సు చేసే వాడివి, నీ కన్నీళ్లు ఎప్పుడూ ఎందుకు వస్తున్నాయి, దానికి కారణం ఏమిటి?'
ధిక్తాంశ్చ పుత్రాన్యన్మాతా తేషు జీవత్సు దుఃఖభాక్ 4.1.50.
'తల్లికి బాధలు ఉంటే, ఆమె బతికున్న పిల్లలకు అది లజ్జాకరం.'
ఇత్యూర్జస్వలమాకర్ణ్య వచః సూనోర్గరుత్మతః
తన కుమారుడు గరుత్మంతుడు చెప్పిన ఆ బలమైన మాటలు వినగానే,
అహం దాస్యస్మి రే బాల కద్ర్వాశ్చ క్రూరచేతసః
ఆమె ఇలా చెప్పింది: 'బాలా! నేను కద్రూకు దాసిగా మారిపోతాను, ఆమె హృదయం క్రూరంగా ఉంది.'
కదాచిన్మందరం యామి కదాచిన్మలయాచలమ్
కొన్నిసార్లు నేను మందరపర్వతానికి వెళ్తాను, మరికొన్నిసార్లు మలయాచలానికి వెళ్తాను.
యత్రయత్ర నయేయుస్తే కాద్రవేయాః సుదుర్మదాః
కాద్రువు కుమారులు ఎంత గర్వంతో ఉన్నా, వారు నిన్ను ఎక్కడికి తీసుకెళ్లినా నేను అక్కడికి వెళ్తాను.
గరుడ ఉవాచ దాసీత్వకారణం మాతః కిం తే జాతం సులక్షణే
గరుడుడు ఇలా అడిగాడు: తల్లి, నీకు ఈ దాసీవృత్తి ఎందుకు వచ్చింది? నీకు ఏమి జరిగిందో చెప్పు.
వినతోవాచ గరుడం పురావృత్తమశేషతః
వినతా గరుడునికి గతంలో జరిగిన సంగతులన్నీ పూర్తిగా వివరంగా చెప్పింది.
శ్రుత్వేతి గరుడః ప్రాహ మాతరం సత్వరం వ్రజ
అది విన్న గరుడుడు ఇలా అన్నాడు: తల్లి, వెంటనే వెళ్లిపో.
యద్దుర్లభం హి భవతాం యత్రాత్యంతరుచిశ్చ వః
మీకు దొరకడం చాలా కష్టమైనది ఎక్కడైతే ఉంటుందో, మీ మనసులో లోతైన కోరిక ఎక్కడైతే ఉంటుందో, అక్కడికి వెళ్ళు.
తథాకరోచ్చ వినతా తేపి శ్రుత్వా తదీరితమ్
వినతా అతను చెప్పినట్లే చేసింది. ఆమె మాటలు విన్న వారు కూడా అలాగే చేశారు.
మాతృశాపవిమోక్షాయ యది దాస్యతి నః సుధామ్ 4.1.50.
మన తల్లిని శాపం నుంచి విముక్తి చేయడానికి వారు మనకు అమృతాన్ని ఇస్తే బాగుంటుంది.