మృష్టం తిష్ఠతు తద్దూరం విషాదప్యధికం కటు
ఆ రుచికరమైన భోజనం దూరంగా ఉండిపోనీ, అది విషం కన్నా ఎక్కువ చేదుగా ఉంటుంది.
వయం న యామో యద్భావ్యం తదస్మాకం భవత్విహ
మేము అక్కడికి పోవం; మనకు ఏమి జరగాలో అదే ఇక్కడ జరగాలి.
అకర్ణాః కూరహృదయాః పితరౌ వ్రీడయంతి తే
మీరు వినిపించని వారు, కఠిన హృదయులు; తల్లిదండ్రులను మీరు అవమానపరుస్తున్నారు.
పిత్రోర్గిరం నిరాకృత్య యే తిష్ఠేయుః సుదుర్మదాః
తల్లిదండ్రుల మాటను పట్టించుకోకుండా ఉండేవారు నిజంగా గర్వంతో ఉన్నవారు.
తేషాం వచనమాకర్ణ్య నయామ ఇతి సోరగీ
వారి మాటలు విని, ఆమె కోపంగా 'వెళ్లిపోదాం' అని చెప్పింది.
తార్క్ష్యస్య భక్ష్యా భవత యూయం మద్వాక్యలంఘనాత్
నా మాటను లెక్కచేయకపోవడంతో, మీరు తార్క్ష్యునికి ఆహారంగా మారతారు.
ఇతి శాపానలాద్భీతైః కైశ్చిత్పాతాలమాశ్రితమ్
ఆమె శాపం వల్ల భయపడి, కొందరు పాతాళంలో ఆశ్రయం పొందారు.
తే పుచ్ఛమౌచ్చైఃశ్రవసమధిగమ్య మహాధియః
వారు, గొప్ప బుద్ధి కలవారు, ఉచ్చైఃశ్రవసు వాలధిని చేరుకున్నారు.
తత్క్ష్వేడానల ధూమౌఘైః ఫూత్కారభరనిఃసృతైః
వారి శ్వాసలతో వెలువడిన శబ్దం, అగ్ని, పొగలతో చుట్టూ అలజడి ఏర్పడింది.
వినతాపృష్ఠమారుహ్య కద్రూః స్నేహవశాత్తతః 4.1.50.
తన ప్రేమతో కద్రూ వినతా వెనుక ఎక్కింది.
తిగ్మరశ్మిప్రభావేణ వ్యాకులీభూతమానసా
తీవ్రమైన కాంతి వల్ల ఆమె మనసు కలవరపడింది.
ఉష్ణగోరుష్ణగోభిర్మే తాప్యతే నితరాం తనుః
ఎండ కిరణాల తీవ్రత వల్ల నా శరీరం బాగా కాలిపోతోంది.
స్వరూపేణ పతంగీ త్వం పతంగోసౌ సహస్రగుః
నీవు సహజంగా పక్షి, అతడు సహస్రగు కూడా పక్షే.
వియత్సరసి హంసోయం భవతీ హంసగామినీ
ఆకాశ సరస్సులో ఇతడు హంస, నీవు హంసను అనుసరించేవాడివి.
ఖగీముద్గీయమానాం ఖే పునరూచే బిలేశయా
ఆ పక్షి ఆకాశంలో ప్రశంసలు పొందుతుంటే, బిలంలో ఉన్న ఆమే మళ్లీ మాట్లాడింది.
వినతే వినతాం మాం త్వం కిం నావసి పతత్త్రిణీ
వినతా! నీవు కూడా పక్షినే కదా, నీతోటి నేను, నన్ను ఎందుకు కాపాడటం లేదు?
యావజ్జీవమహం భూయాం త్వత్పాదోదకపాయినీ
నేను బ్రతికినంతకాలం నీ పాదజలాన్ని తాగే భాగ్యం నాకు కలగాలని కోరుకుంటున్నాను.
మూర్చ్ఛాం గతవతీ పక్షపుటౌ ధృత్వా బిడోరగీ
అవిస్మృతి చెందిన ఆ పాము పక్షిని రెక్కల మధ్య పట్టుకున్నారు.
ఖఖోల్కేతి యదుక్తా గీః కద్ర్వా సంభ్రాతచేతసా
‘ఖఖోల్క’ అనే మాటలను కలవరపడ్డ మనసుతో కద్రూ పలికింది.
మనాగతిగ్మతాం ప్రాప్తే ఖే ప్రయాతి వివస్వతి 4.1.50.
మనస్సు పదునైనపుడు, అది ఆకాశంలో సూర్యుని వైపు ప్రయాణిస్తుంది.
ఉక్తా వినతయైవైషా తాపోపహతలోచనా
ఈ మాటలను వినతే తానే, వేడి వల్ల కన్నులు బాధపడుతూ చెప్పింది.
కద్రు త్వయా జితం భద్రే యత ఉచ్చైఃశ్రవా హయః
భాగ్యవంతురాలా! ఉచ్చైఃశ్రవా అనే గుర్రం కద్రూకే చెందినదని, నీవు ఆమె చేతిలో ఓడిపోయావు.
విధిర్బలీయాన్భుజగి చిత్రం జయపరాజయే
భుజంగినీ! విధి బలవంతం, విజయం, ఓటమి ఎంత విచిత్రంగా ఉంటాయో చూడు.
వినతావినతాధారా వదంతీతి యథాగతమ్
వినతా వినయ ప్రవాహం అని వారు అంటారు, అది ఎలా వచ్చిందో అలా సాగుతుంది.
కదాచిద్వినతాదర్శి సుపర్ణనాశ్రులోచనా
ఒకసారి, సుపర్ణుడు కన్నీళ్లతో కళ్లు నిండిన వినతను చూశాడు.
సుపర్ణ ఉవాచ ప్రాతఃప్రాతరహో మాతః క్వ యాసి త్వం దినేదినే
సుపర్ణుడు ఇలా అడిగాడు: 'తల్లి! ప్రతి ఉదయం నీవు ప్రతిరోజూ ఎక్కడికి వెళ్తున్నావు?'
కుతో నిఃశ్వసిసి ప్రోచ్చైరశ్రుపూర్ణ విలోచనా
'నీ కన్నీళ్లతో కళ్లు నిండిపోయి, ఎందుకు అంత పెద్దగా ఊపిరి విడిచిపెడుతున్నావు?'
బ్రూహి మాతర్ఝటిత్యద్య కుతో దూనాసి పత్త్రిణి
'తల్లి! నీవు ఎందుకు ఇంత బాధపడుతున్నావో నేడు వెంటనే చెప్పు, ఓ రెక్కలవాడా!'
అశ్రునిర్మాణకరణే కారణం కిం తపస్విని
'తపస్సు చేసే వాడివి, నీ కన్నీళ్లు ఎప్పుడూ ఎందుకు వస్తున్నాయి, దానికి కారణం ఏమిటి?'
ధిక్తాంశ్చ పుత్రాన్యన్మాతా తేషు జీవత్సు దుఃఖభాక్ 4.1.50.
'తల్లికి బాధలు ఉంటే, ఆమె బతికున్న పిల్లలకు అది లజ్జాకరం.'