కలశోద్భవ తే ప్రీత్యా సర్వే సర్వాఘనాశనాః
కలశంలో పుట్టిన మీరు అందరినీ ప్రేమతో అన్ని పాపాలను తొలగించే వారిగా చేసారు.
ఖఖోల్కో నామ భగవానాదిత్య పరికీర్తితః
ఆదిత్యుడు ఖఖోల్క అనే పేరుతో ప్రసిద్ధి చెందాడు.
యథా ఖఖోల్క ఇత్యాఖ్యా తస్యాదిత్యస్య తచ్ఛృణు
ఆ ఆదిత్యునికి ఖఖోల్క అనే పేరు ఎందుకు వచ్చిందో ఇప్పుడు విను.
కశ్యపస్య చ తే పత్న్యౌ మారీచేః ప్రాక్ప్రజాపతేః
ప్రజాపతికి ముందుగా ఉన్న మారీచి, కశ్యపుల భార్యలు మీవే.
అఖండితా గతిస్తేస్తి యతో గగనమండలే
ఆకాశ మండలంలో నిరంతరంగా ప్రయాణం జరుగుతుండటంవల్ల ఆగకుండా కదలిక ఉంటుంది.
యోసావుచ్చైఃశ్రవా వాజీ శ్రూయతే సవితూరథే
ఉచ్చైఃశ్రవ అనే గుర్రం సవితకు చెందిన రథానికి జోడించబడిందని చెబుతారు.
పణం చ కురు కల్యాణి తుభ్యం యో రోచతేనఘే
ఓ మంగళకరమైనవాడా! నీకు నచ్చినది ఏదైనా పందెం పెట్టు, పాపరహితుడవు కదా.
త్వజ్జయే కా చ మే ప్రీతిర్మజ్జయే కిం ను తే సుఖమ్
నీ విజయంలో నాకు ఏమి ఆనందం? నా విజయంలో నీకు ఏమి సంతోషం?
జ్ఞాత్వా పణో న కర్తవ్యో మిథః స్నేహమభీప్సతా
ఇది తెలుసుకుని, పరస్పర ప్రేమ కోరేవారు పందెం పెట్టకూడదు.
కద్రూరువాచ ఖేలస్య వ్యవహారోయం పణే యత్కించిదుచ్యతే ।। 4.1.50.
కద్రూ ఇలా చెప్పింది: ఆటలో పందెం గురించి ఏది చెప్పినా అదే నిబంధన.
అథ తాం వినతామాహ కద్రూః కుటిలమానసా
తర్వాత వంకర మనసున్న కద్రూ, వినతతో ఇలా మాట్లాడింది.
తస్యాస్తు సా భవేద్దాసీ పరాజీయేత యా యయా
ఎవరికి ఓటమి వస్తే, ఆమె గెలిచినవారికి దాసిగా మారాలి.
ఇత్యన్యోన్యం పణీకృత్య సర్పిణ్యపి పతత్త్రిణీ
ఇలా పరస్పరం పందెం పెట్టుకుని, సర్పాలు మరియు పక్షిణీ కూడా అంగీకరించారు.
కదాగంతవ్యమితి చ చక్రాతే తే గమావధిమ్
ఎప్పుడు వెళ్లాలో నిర్ణయించుకుని, వారు ప్రయాణ సమయాన్ని నిర్ణయించారు.
వినతాయాం గతాయాం తు కద్రూరాహూయ చాంగజాన్
వినతా వెళ్లిన తర్వాత, కద్రూ తన పిల్లలను పిలిపించింది.
తురంగముచ్చైఃశ్రవసం ప్రోద్భూతం క్షీరనీరధేః
ఉచ్చైఃశ్రవ అనే గుర్రం పాల సముద్రం నుండి ఉద్భవించింది.
కార్యకారణరూపస్య సాదృశ్యమధిగచ్ఛతి
కారణం, ఫలితంగా ఉండే రూపానికి అతడు దగ్గరగా మారతాడు.
తస్య వాలధిమధ్యాస్య కృష్ణకుంతలతాం గతాః
ఆయన వాలధి మధ్యలోని జుట్టు నల్లని వంకర జుట్టులా మారింది.
ఇతి శ్రుత్వా వచో మాతుః కాద్రవేయాః పరస్పరమ్
తల్లి మాటలు విన్న కాద్రువు సంతానం పరస్పరం ఇలా మాట్లాడుకున్నారు.
ప్రాప్తాః ప్రహృష్టా మృష్టాన్నం దాస్యత్యద్య ప్రసూరితి ।। 4.1.50.
ఈ రోజు తల్లి మనకు రుచికరమైన భోజనం ఇస్తుందని ఆనందంతో ఉల్లాసపడ్డారు.
మృష్టం తిష్ఠతు తద్దూరం విషాదప్యధికం కటు
ఆ రుచికరమైన భోజనం దూరంగా ఉండిపోనీ, అది విషం కన్నా ఎక్కువ చేదుగా ఉంటుంది.
వయం న యామో యద్భావ్యం తదస్మాకం భవత్విహ
మేము అక్కడికి పోవం; మనకు ఏమి జరగాలో అదే ఇక్కడ జరగాలి.
అకర్ణాః కూరహృదయాః పితరౌ వ్రీడయంతి తే
మీరు వినిపించని వారు, కఠిన హృదయులు; తల్లిదండ్రులను మీరు అవమానపరుస్తున్నారు.
పిత్రోర్గిరం నిరాకృత్య యే తిష్ఠేయుః సుదుర్మదాః
తల్లిదండ్రుల మాటను పట్టించుకోకుండా ఉండేవారు నిజంగా గర్వంతో ఉన్నవారు.
తేషాం వచనమాకర్ణ్య నయామ ఇతి సోరగీ
వారి మాటలు విని, ఆమె కోపంగా 'వెళ్లిపోదాం' అని చెప్పింది.
తార్క్ష్యస్య భక్ష్యా భవత యూయం మద్వాక్యలంఘనాత్
నా మాటను లెక్కచేయకపోవడంతో, మీరు తార్క్ష్యునికి ఆహారంగా మారతారు.
ఇతి శాపానలాద్భీతైః కైశ్చిత్పాతాలమాశ్రితమ్
ఆమె శాపం వల్ల భయపడి, కొందరు పాతాళంలో ఆశ్రయం పొందారు.
తే పుచ్ఛమౌచ్చైఃశ్రవసమధిగమ్య మహాధియః
వారు, గొప్ప బుద్ధి కలవారు, ఉచ్చైఃశ్రవసు వాలధిని చేరుకున్నారు.
తత్క్ష్వేడానల ధూమౌఘైః ఫూత్కారభరనిఃసృతైః
వారి శ్వాసలతో వెలువడిన శబ్దం, అగ్ని, పొగలతో చుట్టూ అలజడి ఏర్పడింది.
వినతాపృష్ఠమారుహ్య కద్రూః స్నేహవశాత్తతః 4.1.50.
తన ప్రేమతో కద్రూ వినతా వెనుక ఎక్కింది.