సర్వేషామేవ తీర్థానాం స్నానాద్యల్లభ్యతే ఫలమ్
అన్ని తీర్థాలలో స్నానం మొదలైన వాటితో కలిగే ఫలం—
నార్థవాదోయముదితః స్తుతివాదో న వై మునే
ఇది పొగడ్త కాదు, అతిశయోక్తి కాదు, మునీంద్రా!
యత్ర విశ్వేశ్వరః సాక్షాద్యత్ర స్వర్గతరంగిణీ
అక్కడ విశ్వేశ్వరుడు ప్రత్యక్షంగా ఉన్నాడు, అక్కడే స్వర్గపు గంగా ప్రవహిస్తోంది.
ఉదాహరంతి యే మూఢాః కుతర్కబలదర్పితాః
అయినా, తప్పుడు తర్కంతో గర్వపడే మూర్ఖులు ఉదాహరణలు చెబుతారు.
కస్యచిత్కాశితీర్థస్య మహిమ్నో మహతస్తులామ్
వారు కాశీకి ఉన్న అపారమైన మహిమతో పోల్చుతూ, ఇంకెక్కడో ఉన్న తీర్థ స్థలాన్ని గొప్పదిగా చెప్పే ప్రయత్నం చేస్తారు.
నాస్తికా వేదబాహ్యాశ్చ శిశ్నోదరపరాయణాః
అలాంటి వారు నాస్తికులు, వేదాలకు బాహ్యులు, ఇంద్రియ సుఖాలకే బానిసలు.
లోలార్కకరనిష్టప్తా అసిధార విఖండితాః
వారు భయంకరమైన ఎండలో కాలిపోతారు, ఖడ్గపు అంచుతో కోయబడతారు.
మహిమానమిమం శ్రుత్వా లోలార్కస్య నరోత్తమః
ఓ ఉత్తమ పురుషా! ఈ భయంకరమైన సూర్యుని మహిమను విని,
తత్ర నామ్నోత్తరార్కేణ రశ్మిమాలీ వ్యవస్థితః
అక్కడ ఉత్తరార్క అనే పేరుతో ప్రకాశవంతుడైన సూర్యుడు స్థిరంగా ఉన్నాడు.
తాపయన్దుఃఖసంఘాతం సాధూనాప్యాయయన్రవిః
ఆ సూర్యుడు వేడి వల్ల కలిగే బాధలను సమీకరించి, సద్గుణుల్ని పోషించాడు.
తత్రేతిహాసో యో వృత్తస్తం నిశామయ సువ్రత
అక్కడ జరిగిన పురాతన కథను, ఓ సువ్రతా! నీవు శ్రద్ధగా విను.
ఆసీత్కాశ్యాం శుభాచారః సదాతిథిజనప్రియః
కాశీలో మంచి ఆచారంతో, ఎప్పుడూ అతిథులకు ప్రియమైన ఒక మనిషి ఉండేవాడు.
భర్తృశుశ్రూషణరతా గృహకర్మసుపేశలా
ఆయన భార్య భర్త సేవలో నిమగ్నంగా, ఇంటి పనుల్లో నిపుణురాలిగా ఉండేది.
మూలర్క్షప్రథమేపాదే తథా కేంద్రే బృహస్పతౌ
ఆ సమయంలో మూలరాశిలో మొదటి పాదం, బృహస్పతి మధ్యలో ఉన్నప్పుడు,
సురూపా వినయాచారా పిత్రోశ్చ ప్రియకారిణీ
ఆమె అందంగా, వినయంగా ప్రవర్తించే, తల్లిదండ్రులకు ప్రీతికరమైన పనులు చేసేవారు.
యథాయథా సమైధిష్ట సా కన్యా పితృమందిరే
కాలక్రమేణ, ఆ యువతి తండ్రి ఇంట్లో పెద్దదైంది.
కస్మై దేయా వరా కన్యా సురమ్యేయం సులక్షణా
ఈ మంచి లక్షణాలున్న అందమైన అమ్మాయిని ఎవరికిచ్చితే మంచిదో అని తలంచారు.
కులేన వయసా చాపి శీలేనాపి శ్రుతేన చ 4.1.47.
కుటుంబం, వయస్సు, స్వభావం, విద్య — ఇవన్నీ పరిగణించాలి.
ఇతి చింతయతస్తస్య జ్వరోభూదతిదారుణః
ఇలా ఆలోచిస్తూ ఉండగా, అతనికి తీవ్రమైన జ్వరము వచ్చింది.
తన్మూలర్క్షవిపాకేన చింతాఖ్యేన జ్వరేణ చ
ఆ మూలరాశి ఫలితంతో, ఆందోళన అనే జ్వరంతో అతను బాధపడ్డాడు.
పితర్యుపరతే తస్యాః కన్యాయాః సా జనన్యపి
ఆమె తండ్రి మరణించిన తరువాత, ఆ యువతికి తల్లి కూడా విడిచిపెట్టింది.
ధర్మోయం సహచారిణ్యా జీవతాజీవతాపి వా
జీవితం లో సతీమణితో కలసి ఉండటం, లేక మరణించినా — ఇదే ధర్మం.
నాపత్యం పాతి నో మాతా న పితా నైవ బాంధవాః
పిల్లలు, తల్లి, తండ్రి, బంధువులు — వీరెవరూ కూడా రక్షించలేరు.
సులక్షణాపి దుఃఖార్తా పిత్రోః పంచత్వమాప్తయోః
ఆమె మంచి లక్షణాలు ఉన్నవారైనా, తల్లిదండ్రులు ఇద్దరూ చనిపోవడంతో తీవ్ర దుఃఖంలో మునిగిపోయింది.
చింతామవాప మహతీమనాథా దైన్యమాగతా
తల్లిదండ్రులు లేని అనాథగా, ఆమె గొప్ప ఆందోళన, దుఃఖంలో పడిపోయింది.
దుస్తరం పారమాప్స్యామి స్త్రీత్వం సర్వాభిభావి యత్
ఈ దుర్లఘ్యమైన స్త్రీ జీవితం నుండి నేను ఎలా బయటపడగలను? ఇది అందరినీ అధిక్రమిస్తుంది.
తదదత్తా కథం స్వైరమహమన్యం వరం వృణే
ఎవరూ నన్ను ఇచ్చిపెట్టని ఈ స్థితిలో, నేను స్వేచ్ఛగా ఇంకొక వరుణిని ఎలా ఎంచుకోగలను?
స్వాధీనోపి న తత్తేన వృతేనాపి హి కిం భవేత్ 4.1.47.
నేను స్వతంత్రంగా ఉన్నా, అలా ఎంచుకున్నా దానివల్ల ఏమి లాభం?
యువభిర్బహుభిర్నిత్యం ప్రార్థితాపి ముహుర్ముహుః
మీరు అందరూ, యవ్వనంతో ఉన్నవారు, ఎన్నోసార్లు నన్ను కోరినా,
పిత్రోరుపరతిం దృష్ట్వా వాత్సల్యం చ తథావిధమ్
నా తల్లిదండ్రులు చనిపోయిన దుఃఖాన్ని, వారి అపారమైన ప్రేమను చూసిన తరువాత,