స్మృతిమాత్రపథంగతోపి యస్త్రివిధ తాపమపాకరోత్యలమ్
జ్ఞాపక మార్గంలో కేవలం సంచరించినా కూడా, ఆయన మూడు విధాలైన బాధలను పూర్తిగా తొలగిస్తాడు.
అపి కాశి సమాగతోఽనిలో యది గాత్రాణి పరిష్వజేన్మమ
ఓ కాశీ, నీవద్దకు వచ్చిన గాలి నా శరీరాన్ని తాకినా కూడా,
అగమిష్యదహోకథం సతాపో నను దక్షాంగజయాయ ఏధితః
దక్ష కుమార్తె కోసం ఆ తాపం ప్రज్వలించబడినందున, ఆ బాధ రాకపోవడం ఎలా సాధ్యం?
న తథోజ్ఝితదేహయాతయా మమ దక్షోద్భవయామనోఽదునోత్
శరీరం విడిచిన బాధ కన్నా, దక్ష కుమార్తె వల్ల కలిగిన బాధ నాకు ఎక్కువగా బాధించింది.
అయి కాశి ముదా కదా పునస్తవ లప్స్యే సుఖమంగసంగజమ్
ఓ కాశీ, నీతో మళ్లీ శరీరసంగమం కలిగి, ఆనందంగా ఆ సుఖాన్ని ఎప్పుడు పొందగలను?
అయి కాశి వినాశితాఘసంఘే తవవిశ్లేషజఆశుశుక్షణిః
ఓ కాశీ, పాపాలన్నీ నశించినా, నీవు దూరమైన బాధలో నేను కాలిపోతున్నాను.
అగమన్మమ దక్షజా వియోగజో దవథుః ప్రాగ్ఘిమవత్సుతౌషధేన
దక్ష కుమార్తెతో వియోగం వల్ల కలిగిన జ్వరం నన్ను పట్టుకుంది; అది హిమవంతుని కుమారుడికి ఔషధంలా నివారణ లేనిది.
మనసేతి గృణంస్తదా శివః సుతరాం సంవృతతాపవైకృతః 4.1.44.
అప్పుడు శివుని మనసు తీవ్రంగా బాధతో మునిగిపోయి, దుఃఖంలో పూర్తిగా ఆవరించబడింది.
ప్రియయా వపుషోర్ధయానయాప్యపరిజ్ఞాత వియోగకారణః
ప్రియమైనవారి శరీరం దగ్గర ఉన్నా, వియోగానికి కారణం గ్రహించబడలేదు.
తవ భూతిరహో విభూతిదాత్రీ సకలాపత్కలికాపి భూతధాత్రీ
ఓ ఐశ్వర్యదాయిని, నీ మహిమ అన్ని అపదలను తొలగించేది, సమస్త భూతాలకు ఆధారంగా నిలిచింది.
త్వదనీక్షణతః క్షణాద్విభో ప్రలయం యాంతి జగంతి శోచ్యవత్
ప్రభూ, నీ దృష్టి లేకపోతే లోకాలు ఒక్క క్షణంలోనే నశించి పోతాయి, దుఃఖించదగ్గవిగా మారిపోతాయి.
భవతః పరితాపహేతవో న భవంతీందు దివాకరాగ్నయః
చంద్రుడు, సూర్యుడు, అగ్ని — ఇవేవీ నీకు బాధలు కలిగించవు.
భుజగాభుజగాః సదైవ తేఽమీ న విషం సంక్రమతే చ నీలకంఠ
నీలకంఠా, ఈ పాములు ఎప్పుడూ నీ దగ్గరే ఉంటాయి, అయినా వాటి విషం నీకు ఏమాత్రం హాని చేయదు.
ఇతి సంసృతిసంబీజజనన్యాభిహితే హితే
ఇలా జనన మరణాల కారణమైన తల్లి, మంగళకరమైన మాటలు చెప్పింది.
సత్వరం శివయాజ్ఞాయి ధ్రువం కాశ్యాహృతోహరః
తర్వాత శివుడు, యజ్ఞం కోసం కాశీ నుండి త్వరగా తీసుకువచ్చారు.
అథబాలసఖీ భూత తత్తత్కాననవీరుధమ్
లేదా, బాల్య స్నేహితులతో కలిసి ఆమె ఆ అడవి మొక్కలవైపు వెళ్లింది.
కృతపుండరీకశోభాం స్మరహరకాశీం పురీం యావః
వారు పద్మాలతో అలంకరించబడిన స్మరహరుని కాశీ నగరానికి చేరుకున్నారు.
ధరాధరేంద్రస్య ధరాతిసుందరా న మాం తథాస్యాపి ధినోతి ధూర్జటే 4.1.44.
ధూర్జటి, భూమిపై ఎంత అందమైన పర్వతాలు ఉన్నా, అవి నాకు ఆమె ఇచ్చే ఆనందాన్ని ఇవ్వలేవు.
న యత్ర కాశ్యాం కలికాలజం భయం న యత్ర కాశ్యాం మరణాత్పునర్భవః
కాశీలో కలియుగ భయం లేదు, మరణం తర్వాత మళ్లీ జన్మ కూడా ఉండదు.
కిమత్ర నో సంతి పురః సహస్రశః పదేపదే సర్వసమృద్ధిభూమయః
ఇక్కడ ఏది దొరకదని అనుకోవాలి? ప్రతి అడుగులోనూ వేలాది సంపదలు నిండిన ప్రదేశాలున్నాయి.
త్రివిష్టపే సంతి న కిం పురః శతం సమస్తకౌతూహలజన్మభూమయః
పరలోకంలో కూడా ఇలాంటి వందలు ప్రదేశాలు, అన్ని ఆశ్చర్యాలకు మూలమైనవి, లేవా?
న కేవలం కాశివియోగజో జ్వరః ప్రబాధతే త్వాం తు తథా యథాత్ర మామ్
కాశీ విడిపోవడం వల్ల కలిగే బాధ నిన్ను మాత్రమే కాదు, ఇక్కడ నన్ను కూడా బాధిస్తోంది.
మయా న మేనే మమజన్మభూమికా వియోగజన్మా పరిదాఘఈశితః
నా జన్మభూమి నుండి వేరుపడిన బాధ నాకు ఎంతగా తగులుతుందో నేను ఊహించలేదు.
న మోక్షలక్ష్మ్యోత్ర సమక్షమీక్షితాస్తనూభృతా కేనచిదేవ కుత్రచిత్
ఇక్కడ ముక్తి లక్ష్మిని ఎవరూ ప్రత్యక్షంగా ఎక్కడా చూడలేదు.
న ముక్తిరస్తీహ తథా సమాధినా స్థిరేంద్రియత్వోజ్ఝిత తత్సమాధినా
ఇక్కడ ఇంద్రియ నియమం లేని సమాధితో ముక్తి లభించదు.
న నాకలోకే సుఖమస్తి తాదృశం కుతస్తు పాతాలతలేఽతిసుందరే
అంతటి ఆనందం పరలోకంలో కూడా లేదు; మరి అద్భుతమైన పాతాళంలో ఎలా ఉంటుంది?
క్షేత్రే త్రిశూలిన్భవతోఽవిముక్తే విముక్తిలక్ష్మ్యా న కదాపి ముక్తే
త్రిశూలధారి, నీ అవిముక్త క్షేత్రంలో ముక్తులకూ ముక్తి లక్ష్మి ఎప్పుడూ లేనిది కాదు.
షడంగయోగాన్నహి తాదృశీ నృభిః శరీరసిద్ధిః సహసాత్ర లభ్యతే 4.1.44.
షడంగయోగం ద్వారా ఇలాంటి శరీర సిద్ధి మనుషులకు ఇక్కడ సులభంగా దొరకదు.
వరం హి తిర్యక్త్వమబుద్ధివైభవం న మానవత్వం బహుబుద్ధిభాజనమ్
మనిషిగా పుట్టి ఎన్నో ఆలోచనలకు గురయ్యే కన్నా, తెలివితక్కువ జంతువుగా పుట్టడం మేలే.
దృశౌ కృతార్థే కృతకాశిదర్శనే తనుఃకృతార్థా శివకాశివాసినీ
కాశీ దర్శనం చేసుకున్నప్పుడు కళ్లకు సార్థకత కలుగుతుంది; కాశీలో నివసించినప్పుడు శరీరానికి సార్థకత కలుగుతుంది.