నివసఞ్జగదీశ్వరో హరః కృశరజనీశ కలామనోహరః
అక్కడ జగదీశ్వరుడు హరుడు, కృష్ణవర్ణమైన శరీరంపై చంద్రకళతో ఆకర్షణీయంగా నివసించాడు.
విరహానలశాంతయే తదా సమలేపి త్రిపురారిణాపి యః ।। మలయోద్భవ పంక ఏష స ప్రతిపేదేహ్యధునా పిపాంసుతామ్ । ౩ పరితాపహరాణి పద్మినీనాం మృదులాన్యపి కంకణీకృతాని
విడిపోవడపు వేడిని శాంతిపర్చేందుకు, త్రిపురారి స్వయంగా మలయ పర్వతాల నుండి వచ్చిన చందనాన్ని పూశాడు. ఇప్పుడు అదే చందనం అందరికీ కావాలని ఉంది. బాధను తీరుస్తున్న పద్మాల మృదువైన కంకణాలను కూడా ధరించాడు.
యదు దుగ్ధనిధిం నిమథ్యదేవైర్మృదుసారః సమకర్షి పూర్ణచంద్రః
దేవతలు పాలసముద్రాన్ని మథించగా, అందులో మృదువుగా, నిర్మలంగా, పూర్ణచంద్రుడు వెలువడాడు.
యదదీధరదేష జాతతాపః పృథులే మౌలిజటాని కుంజకోణే
పర్వతపు ఒడ్డున తాపం ఉద్భవించినప్పుడు, ఆ వేడిని శివుడు తన ముదురు జటల్లోని అడుగునే నిలిపాడు.
మహతో విరహస్య శంకరః ప్రసభంతస్యవశీ వశంగతః
శివుడు ఎంత స్వయంవశుడైనా, గొప్ప వియోగ బాధను తట్టుకోలేక, ఆ బాధకు లోనయ్యాడు.
అతిచిత్రమిదం యదాత్మనా శుచిరప్యేష కృపీటయోనినా
తన స్వభావంలో నిర్మలుడైన శివుడు, పర్వత కుమార్తె వల్ల బాధపడటం నిజంగా ఆశ్చర్యకరం.
నిజభాలతలం కలానిధేః కలయా నిత్యమలంకరోతి యః
కిరణాల నిలయమైన చంద్రుని ఒక భాగాన్ని ఎప్పుడూ తన నుదుటిపై అలంకరిస్తాడు.
గరలం గలనాలికాతలే విలసేదస్య న తేన తాపితః 4.1.44.
తన కంఠంలో మెరిసే విషం వల్ల శివుడు ఎప్పుడూ బాధపడలేదు.
విలసద్ధరిచందనోదకచ్ఛటయా తద్విరహాపనుత్తయే
సుగంధి గంధపు నీటి కాంతితో, వియోగ బాధను శివుడు తొలగిస్తాడు.
సకలభ్రమమేష నాశయేత్స్రగహిత్వాద్యపదేశజం హరః
హరుడు పుష్పమాలల వంటి ఉపదేశాల వల్ల కలిగే అన్ని మాయలను నాశనం చేస్తాడు.
స్మృతిమాత్రపథంగతోపి యస్త్రివిధ తాపమపాకరోత్యలమ్
జ్ఞాపక మార్గంలో కేవలం సంచరించినా కూడా, ఆయన మూడు విధాలైన బాధలను పూర్తిగా తొలగిస్తాడు.
అపి కాశి సమాగతోఽనిలో యది గాత్రాణి పరిష్వజేన్మమ
ఓ కాశీ, నీవద్దకు వచ్చిన గాలి నా శరీరాన్ని తాకినా కూడా,
అగమిష్యదహోకథం సతాపో నను దక్షాంగజయాయ ఏధితః
దక్ష కుమార్తె కోసం ఆ తాపం ప్రज్వలించబడినందున, ఆ బాధ రాకపోవడం ఎలా సాధ్యం?
న తథోజ్ఝితదేహయాతయా మమ దక్షోద్భవయామనోఽదునోత్
శరీరం విడిచిన బాధ కన్నా, దక్ష కుమార్తె వల్ల కలిగిన బాధ నాకు ఎక్కువగా బాధించింది.
అయి కాశి ముదా కదా పునస్తవ లప్స్యే సుఖమంగసంగజమ్
ఓ కాశీ, నీతో మళ్లీ శరీరసంగమం కలిగి, ఆనందంగా ఆ సుఖాన్ని ఎప్పుడు పొందగలను?
అయి కాశి వినాశితాఘసంఘే తవవిశ్లేషజఆశుశుక్షణిః
ఓ కాశీ, పాపాలన్నీ నశించినా, నీవు దూరమైన బాధలో నేను కాలిపోతున్నాను.
అగమన్మమ దక్షజా వియోగజో దవథుః ప్రాగ్ఘిమవత్సుతౌషధేన
దక్ష కుమార్తెతో వియోగం వల్ల కలిగిన జ్వరం నన్ను పట్టుకుంది; అది హిమవంతుని కుమారుడికి ఔషధంలా నివారణ లేనిది.
మనసేతి గృణంస్తదా శివః సుతరాం సంవృతతాపవైకృతః 4.1.44.
అప్పుడు శివుని మనసు తీవ్రంగా బాధతో మునిగిపోయి, దుఃఖంలో పూర్తిగా ఆవరించబడింది.
ప్రియయా వపుషోర్ధయానయాప్యపరిజ్ఞాత వియోగకారణః
ప్రియమైనవారి శరీరం దగ్గర ఉన్నా, వియోగానికి కారణం గ్రహించబడలేదు.
తవ భూతిరహో విభూతిదాత్రీ సకలాపత్కలికాపి భూతధాత్రీ
ఓ ఐశ్వర్యదాయిని, నీ మహిమ అన్ని అపదలను తొలగించేది, సమస్త భూతాలకు ఆధారంగా నిలిచింది.
త్వదనీక్షణతః క్షణాద్విభో ప్రలయం యాంతి జగంతి శోచ్యవత్
ప్రభూ, నీ దృష్టి లేకపోతే లోకాలు ఒక్క క్షణంలోనే నశించి పోతాయి, దుఃఖించదగ్గవిగా మారిపోతాయి.
భవతః పరితాపహేతవో న భవంతీందు దివాకరాగ్నయః
చంద్రుడు, సూర్యుడు, అగ్ని — ఇవేవీ నీకు బాధలు కలిగించవు.
భుజగాభుజగాః సదైవ తేఽమీ న విషం సంక్రమతే చ నీలకంఠ
నీలకంఠా, ఈ పాములు ఎప్పుడూ నీ దగ్గరే ఉంటాయి, అయినా వాటి విషం నీకు ఏమాత్రం హాని చేయదు.
ఇతి సంసృతిసంబీజజనన్యాభిహితే హితే
ఇలా జనన మరణాల కారణమైన తల్లి, మంగళకరమైన మాటలు చెప్పింది.
సత్వరం శివయాజ్ఞాయి ధ్రువం కాశ్యాహృతోహరః
తర్వాత శివుడు, యజ్ఞం కోసం కాశీ నుండి త్వరగా తీసుకువచ్చారు.
అథబాలసఖీ భూత తత్తత్కాననవీరుధమ్
లేదా, బాల్య స్నేహితులతో కలిసి ఆమె ఆ అడవి మొక్కలవైపు వెళ్లింది.
కృతపుండరీకశోభాం స్మరహరకాశీం పురీం యావః
వారు పద్మాలతో అలంకరించబడిన స్మరహరుని కాశీ నగరానికి చేరుకున్నారు.
ధరాధరేంద్రస్య ధరాతిసుందరా న మాం తథాస్యాపి ధినోతి ధూర్జటే 4.1.44.
ధూర్జటి, భూమిపై ఎంత అందమైన పర్వతాలు ఉన్నా, అవి నాకు ఆమె ఇచ్చే ఆనందాన్ని ఇవ్వలేవు.
న యత్ర కాశ్యాం కలికాలజం భయం న యత్ర కాశ్యాం మరణాత్పునర్భవః
కాశీలో కలియుగ భయం లేదు, మరణం తర్వాత మళ్లీ జన్మ కూడా ఉండదు.
కిమత్ర నో సంతి పురః సహస్రశః పదేపదే సర్వసమృద్ధిభూమయః
ఇక్కడ ఏది దొరకదని అనుకోవాలి? ప్రతి అడుగులోనూ వేలాది సంపదలు నిండిన ప్రదేశాలున్నాయి.