అప్యహాసీదితోలోకాజ్జగామ చ సురాలయమ్
అతడు అందరి చూపులకు కనిపించకుండా పోయి, దేవతల లోకానికి వెళ్లిపోయాడు.
తేషామేవవిచారాచ్చ హానిరేషా సుపర్వణామ్
వాళ్లకు వివేచన లేకపోవడం వల్లే ఈ నష్టం సుపర్ణులకు కలిగింది.
పితామహేన మహతో గౌరవాత్ప్రతిపాదితమ్
పితామహుడు గొప్ప గౌరవంతో దీనిని ప్రకటించాడు.
పౌరాః సమాగతా ద్వారి సహ జానపదైర్నరైః
పౌరులు, గ్రామాలవారు కలిసి రాజభవనం గుమ్మం వద్ద చేరారు.
దత్త్వోపదం యథార్హం తే ప్రణేముః క్షోణివజ్రిణమ్
వారు యథావిధిగా కానుకలు సమర్పించి, వజ్రాయుధాన్ని ధరించిన రాజుకు నమస్కరించారు.
కేచిచ్చ సముదా దృష్ట్యా కేచిచ్చ కరసంజ్ఞయా
కొంతమంది చూపుతో, మరికొంతమంది చేతి సంకేతంతో అభివాదం చేశారు.
తేజిరే భేజిరే సర్వే రత్నార్చిః పరిసేవితే రాజ్ఞః శతశలాకస్థచ్ఛత్రస్యచ్ఛాయయాశుభే
అందరూ రత్నాల కాంతితో మెరిసిపోతూ, రాజు వంద రెక్కల గొడుగు నీడలో సంతోషంగా చేరారు.
విశాంపతిరథోవాచ తన్ముఖచ్ఛాయయేరితమ్ 4.1.43.
ఆ తరువాత ప్రజల అధిపతి, ఆ గొడుగు నీడలో తన ముఖాన్ని దాచుకొని పలికాడు.
అస్మత్కులే మూలభూతో భాస్కరో మాన్య ఏవ నః 4.1.43.
మా వంశంలో భాస్కరుడు మూలంగా, ఎప్పుడూ గౌరవించబడతాడు.
అథ మందరకందరోదరోల్లసద సమద్యుతి రత్నమందిరే
తర్వాత, మందరపర్వతపు గుహలు, కొండలు పోలిన, వెలుగు వెదజల్లే రత్నాల మేడలో—
నివసఞ్జగదీశ్వరో హరః కృశరజనీశ కలామనోహరః
అక్కడ జగదీశ్వరుడు హరుడు, కృష్ణవర్ణమైన శరీరంపై చంద్రకళతో ఆకర్షణీయంగా నివసించాడు.
విరహానలశాంతయే తదా సమలేపి త్రిపురారిణాపి యః ।। మలయోద్భవ పంక ఏష స ప్రతిపేదేహ్యధునా పిపాంసుతామ్ । ౩ పరితాపహరాణి పద్మినీనాం మృదులాన్యపి కంకణీకృతాని
విడిపోవడపు వేడిని శాంతిపర్చేందుకు, త్రిపురారి స్వయంగా మలయ పర్వతాల నుండి వచ్చిన చందనాన్ని పూశాడు. ఇప్పుడు అదే చందనం అందరికీ కావాలని ఉంది. బాధను తీరుస్తున్న పద్మాల మృదువైన కంకణాలను కూడా ధరించాడు.
యదు దుగ్ధనిధిం నిమథ్యదేవైర్మృదుసారః సమకర్షి పూర్ణచంద్రః
దేవతలు పాలసముద్రాన్ని మథించగా, అందులో మృదువుగా, నిర్మలంగా, పూర్ణచంద్రుడు వెలువడాడు.
యదదీధరదేష జాతతాపః పృథులే మౌలిజటాని కుంజకోణే
పర్వతపు ఒడ్డున తాపం ఉద్భవించినప్పుడు, ఆ వేడిని శివుడు తన ముదురు జటల్లోని అడుగునే నిలిపాడు.
మహతో విరహస్య శంకరః ప్రసభంతస్యవశీ వశంగతః
శివుడు ఎంత స్వయంవశుడైనా, గొప్ప వియోగ బాధను తట్టుకోలేక, ఆ బాధకు లోనయ్యాడు.
అతిచిత్రమిదం యదాత్మనా శుచిరప్యేష కృపీటయోనినా
తన స్వభావంలో నిర్మలుడైన శివుడు, పర్వత కుమార్తె వల్ల బాధపడటం నిజంగా ఆశ్చర్యకరం.
నిజభాలతలం కలానిధేః కలయా నిత్యమలంకరోతి యః
కిరణాల నిలయమైన చంద్రుని ఒక భాగాన్ని ఎప్పుడూ తన నుదుటిపై అలంకరిస్తాడు.
గరలం గలనాలికాతలే విలసేదస్య న తేన తాపితః 4.1.44.
తన కంఠంలో మెరిసే విషం వల్ల శివుడు ఎప్పుడూ బాధపడలేదు.
విలసద్ధరిచందనోదకచ్ఛటయా తద్విరహాపనుత్తయే
సుగంధి గంధపు నీటి కాంతితో, వియోగ బాధను శివుడు తొలగిస్తాడు.
సకలభ్రమమేష నాశయేత్స్రగహిత్వాద్యపదేశజం హరః
హరుడు పుష్పమాలల వంటి ఉపదేశాల వల్ల కలిగే అన్ని మాయలను నాశనం చేస్తాడు.
స్మృతిమాత్రపథంగతోపి యస్త్రివిధ తాపమపాకరోత్యలమ్
జ్ఞాపక మార్గంలో కేవలం సంచరించినా కూడా, ఆయన మూడు విధాలైన బాధలను పూర్తిగా తొలగిస్తాడు.
అపి కాశి సమాగతోఽనిలో యది గాత్రాణి పరిష్వజేన్మమ
ఓ కాశీ, నీవద్దకు వచ్చిన గాలి నా శరీరాన్ని తాకినా కూడా,
అగమిష్యదహోకథం సతాపో నను దక్షాంగజయాయ ఏధితః
దక్ష కుమార్తె కోసం ఆ తాపం ప్రज్వలించబడినందున, ఆ బాధ రాకపోవడం ఎలా సాధ్యం?
న తథోజ్ఝితదేహయాతయా మమ దక్షోద్భవయామనోఽదునోత్
శరీరం విడిచిన బాధ కన్నా, దక్ష కుమార్తె వల్ల కలిగిన బాధ నాకు ఎక్కువగా బాధించింది.
అయి కాశి ముదా కదా పునస్తవ లప్స్యే సుఖమంగసంగజమ్
ఓ కాశీ, నీతో మళ్లీ శరీరసంగమం కలిగి, ఆనందంగా ఆ సుఖాన్ని ఎప్పుడు పొందగలను?
అయి కాశి వినాశితాఘసంఘే తవవిశ్లేషజఆశుశుక్షణిః
ఓ కాశీ, పాపాలన్నీ నశించినా, నీవు దూరమైన బాధలో నేను కాలిపోతున్నాను.
అగమన్మమ దక్షజా వియోగజో దవథుః ప్రాగ్ఘిమవత్సుతౌషధేన
దక్ష కుమార్తెతో వియోగం వల్ల కలిగిన జ్వరం నన్ను పట్టుకుంది; అది హిమవంతుని కుమారుడికి ఔషధంలా నివారణ లేనిది.
మనసేతి గృణంస్తదా శివః సుతరాం సంవృతతాపవైకృతః 4.1.44.
అప్పుడు శివుని మనసు తీవ్రంగా బాధతో మునిగిపోయి, దుఃఖంలో పూర్తిగా ఆవరించబడింది.
ప్రియయా వపుషోర్ధయానయాప్యపరిజ్ఞాత వియోగకారణః
ప్రియమైనవారి శరీరం దగ్గర ఉన్నా, వియోగానికి కారణం గ్రహించబడలేదు.
తవ భూతిరహో విభూతిదాత్రీ సకలాపత్కలికాపి భూతధాత్రీ
ఓ ఐశ్వర్యదాయిని, నీ మహిమ అన్ని అపదలను తొలగించేది, సమస్త భూతాలకు ఆధారంగా నిలిచింది.