ధనంజయ ఇవాధాక్షీత్పరారణ్యాన్యనేకశః
ధనంజయుడు లాగా, అనేక పరదేశాలను జయించాడు.
సోభూత్పుణ్యజనాధీశో రిపురాక్షసవర్ధనః
పుణ్యజనుల అధిపతిగా, రాక్షసులను పెంచే వారికి శత్రువుగా మారాడు.
రాజరాజః స ఏవాభూత్సర్వేషాం ధనదః సతామ్
అతనే రాజుల రాజుగా, సత్పురుషులకు ధనం ఇచ్చేవాడిగా నిలిచాడు.
విశ్వేషాం స హి దేవానాం తపసా రూపధృగ్యతః
తన తపస్సుతో, దేవతలందరికీ కావలసిన రూపాలను ధరించాడు.
అసాధ్యః స హి సాధ్యానాం వసుభ్యో వసునాధికః
సాధ్యులకు కూడా అతను అందని వాడు, వసువులకన్నా ధనవంతుడు.
మరుద్గణానగణయంస్తుషితాంస్తోషయన్గుణైః
మరుత్ గణాలను లెక్కచేయకుండా, తన సద్గుణాలతో తుషితులను సంతోషపరిచాడు.
అగర్వానేవ గంధర్వాన్యశ్చక్రే నిజగీతిభిః
అహంకారం లేకుండా, తన పాటలతో గంధర్వులను ఆకట్టుకున్నాడు.
నాగానాగాంసి చక్రుశ్చ తస్య నాగబలీయసః
బలమైన నాగులు కూడా అతని అధీనంలోకి వచ్చారు.
జాతా గుహ్యచరా యస్య గుహ్యకాః పరితో నృషు 4.1.43.
రహస్యంగా సంచరించే గుహ్యకులు, మనుషుల మధ్య అతని చుట్టూ పుట్టారు.
వయం యతస్త్వద్విషయే సురావాసోఽపి దుర్లభః ఆశుగశ్చాశుగామిత్వం పావమానే పథిస్థితః
నీ రాజ్యంలో దేవతల నివాసం కూడా దుర్లభం; పవమాన మార్గంలో నిలిచినవాడు వేగంగా ప్రయాణిస్తాడు.
అగజాన్యస్య తు గజాన్నగవర్ష్మసువర్ష్మణః
పర్వతాల ఏనుగులను మించి అతని ఏనుగులు పెద్దవిగా ఉంటాయి.
సదోజిరే చ బోద్ధారో యోద్ధారశ్చరణాజిరే
అతని అశ్వశాలలో జ్ఞానులు, యుద్ధ ప్రాంగణంలో యోధులు ఉంటారు.
న నేత్రవిషయే జాతా విషయే యస్యభూభృతః
భూమిని పాలించే ఆ రాజు రాజ్యంలో, అతని కంటికి కనిపించే వారెవరూ జన్మించలేదు.
కలావానేక ఏవాస్తి త్రిదివేపి దివౌకసామ్
దేవతలలో కూడా, కళల్లో నిపుణుడు ఒక్కరే ఉన్నాడు.
ఏక ఏవ హి కామోస్తి స్వర్గే సోప్యంగవర్జితః
స్వర్గంలో కోరిక ఒక్కటే ఉంది, అది కూడా లోపం లేనిది.
తస్యోపవర్తనేప్యేకో న శ్రుతో గోత్రభిత్క్వచిత్
అతని వంశానికి శత్రువు దగ్గరికి వచ్చినట్టు ఎప్పుడూ ఎవ్వరూ వినలేదు.
క్షయీ చ తస్య విషయే కోప్యాకర్ణి న కేనచిత్
అతని రాజ్యంలో క్షయం జరిగిందని ఎవరూ ఎప్పుడూ వినలేదు.
నాకే నవగ్రహాః సంతి దేశాస్తస్యాఽనవగ్రహాః
ఆకాశంలో నవగ్రహాలు లేవు; అతని దేశాలు గ్రహబాధల నుండి విముక్తం.
హిరణ్యగర్భః స్వర్లోకేప్యేక ఏవ ప్రకాశతే 4.1.43.
హిరణ్యగర్భుడు స్వర్గలోకంలో ఒక్కరే ప్రకాశిస్తాడు.
సప్తాశ్వ ఏకః స్వర్లోకే నితరాం భాసతేంఽశుమాన్
ఏడు గుర్రాలు కలిగిన సూర్యుడు, స్వర్గలోకంలో ఒంటరిగా ప్రకాశిస్తాడు.
సదప్సరా యథాస్వర్భూస్తత్పుర్యపిసదప్సరాః
యథా స్వర్గంలో అప్సరసలు ఉంటారో, అలాగే ఆ పట్టణంలో కూడా అప్సరసలు ఉండేవారు.
అనీతయశ్చ తద్గ్రామానారాజపురుషాః క్వచిత్
ఆ గ్రామాల్లో కొన్ని సార్లు రాజు వారి మనుషులు ఉండరు.
దివోదాసస్య తస్యైవం కాశ్యాం రాజ్యం ప్రశాసతః
అలా కాశీలో దివోదాసుడు రాజ్యం పాలిస్తూ ఉండగా,
గీర్వాణా విప్రతీకారమథ తస్య చికీర్షవః
అప్పుడు దేవతలు అతనికి అపకారం చేయాలని సంకల్పించారు.
భవాదృశామివ మునే ప్రాయశో ధర్మచారిణామ్
మహర్షీ, నీలాంటి ధర్మపరులకు ఎప్పుడూ జరిగేవిధంగానే,
యద్యప్యసౌ ధరాధీశో వ్యాధినోద్దుర్ధరాధ్వరైః
అతడు భూమిపై రాజు అయినా, తీవ్రమైన కష్టాలు, కఠినమైన యజ్ఞాలతో బాధపడేవాడు.
స్వభావ ఏవ ద్యుసదాం పరోత్కర్షాసహిష్ణుతా
ఇతరుల గొప్పతనాన్ని దేవతలు సహించలేకపోవడం వారి సహజ స్వభావమే.
అంతరాయా భవంత్యేవ ధర్మస్యాపి పదేపదే
ధర్మమార్గంలో కూడా ప్రతి అడుగునా అడ్డంకులు వస్తూనే ఉంటాయి.
అధర్మిణః సమేధంతే ధనధాన్యసమృద్ధిభిః 4.1.43.
అధర్ములు ధనం, ధాన్యంలో సమృద్ధిగా ఉండి, ఒకచోట చేరుతారు.
ప్రజాః పాలయతస్తస్య పుత్రానివ నిజౌరసాన్
అతడు తన ప్రజలను తన సొంత కుమారుల్లా కాపాడేవాడు.