న జీయతే తథా కాలస్తపసా యోగయుక్తిభిః
తపస్సు లేదా యోగ సాధనలతో కాలాన్ని జయించలేరు.
వినాయజ్ఞైర్వినాదానైర్వినా వ్రతజపాదిభిః
యజ్ఞాలతో, దానాలతో, వ్రతపఠనాలతో కూడా కాదు.
కాశీప్రాప్తిరయం యోగఃకాథీప్రాప్తిరిదం తపః
కాశీని చేరడం యోగం, కాఠీని చేరడం తపస్సు.
కః కలికోథవా కాలః కా జరా కిం చ దుష్కృతమ్
కలియుగానికి దోషం ఏమిటి? కాలం అంటే ఏమిటి? వృద్ధాప్యం ఏమిటి? దుష్క్రుతం అంటే ఏమిటి?
కలిస్తానేవ బాధేత కాలస్తాంశ్చ జిఘాంసతి
కాళియుగం కాశీలోనే ప్రజలను బాధిస్తుంది, కాలం వారిని నాశనం చేయాలని చూస్తుంది.
ఏనాంసి తాంశ్చ బాధంతే యే న కాశీం సమాశ్రితాః తారకం జ్ఞానమాసాద్య తే ముక్తాః కర్మపాశతః
కాశీ ఆశ్రయించని వారికి పాపాలు, బాధలు కలుగుతాయి. కానీ తారక జ్ఞానం పొందినవారు కర్మబంధాల నుండి విముక్తి పొందుతారు.
ధనినో న తథా సౌఖ్యం ప్రాప్నువంతి నరాః క్వచిత్
ధనవంతులు ఎక్కడైనా నిజమైన ఆనందాన్ని పొందలేరు.
వరం కాశీసమావాసీ నాసీనో ద్యుసదాం పదమ్
దేవతల లోకంలో కూర్చోవడం కన్నా కాశీలో నివసించడం మేలైనది.
స్థితోపి భగవనీశో మందరం చారుకందరమ్ 4.1.42.
భగవంతుడు అందమైన మందర పర్వతంపై నిలిచివున్నాడు.
కాశీం సంత్యాజయామాస కథమాగాచ్చ మందరాత్
ఆయన కాశీని విడిపించించాడు. ఆయన మందర పర్వతం నుండి ఎలా వచ్చాడు?
తపసా తస్య సంతుష్టో మందరస్యైవ భూభృతః
మందర పర్వతాధిపతి తపస్సుతో భగవంతుడు సంతోషించాడు.
గతే విశ్వేశ్వరే దేవే మందరం గిరిసుందరమ్
విశ్వేశ్వరుడు వెళ్లిన తరువాత, అందమైన మందర పర్వతం అక్కడే మిగిలింది.
క్షేత్రాణి వైష్ణవానీహ త్యక్త్వా విష్ణురపి క్షితేః
విష్ణువు కూడా భూమిపై ఉన్న వైష్ణవ క్షేత్రాలను విడిచిపెట్టాడు.
స్థానాని గాణపత్యాని గణేశోపి తతో వ్రజత్
తర్వాత గణేశుడు కూడా గణపత్య స్థలాలను వదిలి వెళ్లిపోయాడు.
సూరః సౌరాణి సంత్యజ్య గతశ్చాయతనాదరమ్
సూర్యుడు సౌర క్షేత్రాలను వదిలి తన ఆలయం నుండి వెళ్లిపోయాడు.
గతేషు దేవసంఘేషు పృథివ్యాః పృథివీపతిః
దేవతల సమూహం వెళ్లిన తరువాత, భూమి అధిపతి—
విధాయ రాజధానీం స వారాణస్యాం సునిశ్చలామ్
వారాణసిలో స్థిరమైన రాజధానిని స్థాపించాడు.
సూర్యవత్స ప్రతపితా దుర్హృదాం హృది నేత్రయోః
సూర్యుడిలా, దుష్టుల హృదయాలు, కళ్లను కాల్చాడు.
అఖండమాఖండలవత్కోదండకలయన్రణే 4.1.43.
అఖండుడు లాగా, వంకర విల్లు చేతబట్టి యుద్ధంలో నిలిచాడు.
స ధర్మరాజవజ్జాతో ధర్మాధర్మవివేచకః
ధర్మరాజు వలె, ధర్మాధర్మాలను తేడా చెప్పగలవాడిగా జన్మించాడు.
ధనంజయ ఇవాధాక్షీత్పరారణ్యాన్యనేకశః
ధనంజయుడు లాగా, అనేక పరదేశాలను జయించాడు.
సోభూత్పుణ్యజనాధీశో రిపురాక్షసవర్ధనః
పుణ్యజనుల అధిపతిగా, రాక్షసులను పెంచే వారికి శత్రువుగా మారాడు.
రాజరాజః స ఏవాభూత్సర్వేషాం ధనదః సతామ్
అతనే రాజుల రాజుగా, సత్పురుషులకు ధనం ఇచ్చేవాడిగా నిలిచాడు.
విశ్వేషాం స హి దేవానాం తపసా రూపధృగ్యతః
తన తపస్సుతో, దేవతలందరికీ కావలసిన రూపాలను ధరించాడు.
అసాధ్యః స హి సాధ్యానాం వసుభ్యో వసునాధికః
సాధ్యులకు కూడా అతను అందని వాడు, వసువులకన్నా ధనవంతుడు.
మరుద్గణానగణయంస్తుషితాంస్తోషయన్గుణైః
మరుత్ గణాలను లెక్కచేయకుండా, తన సద్గుణాలతో తుషితులను సంతోషపరిచాడు.
అగర్వానేవ గంధర్వాన్యశ్చక్రే నిజగీతిభిః
అహంకారం లేకుండా, తన పాటలతో గంధర్వులను ఆకట్టుకున్నాడు.
నాగానాగాంసి చక్రుశ్చ తస్య నాగబలీయసః
బలమైన నాగులు కూడా అతని అధీనంలోకి వచ్చారు.
జాతా గుహ్యచరా యస్య గుహ్యకాః పరితో నృషు 4.1.43.
రహస్యంగా సంచరించే గుహ్యకులు, మనుషుల మధ్య అతని చుట్టూ పుట్టారు.
వయం యతస్త్వద్విషయే సురావాసోఽపి దుర్లభః ఆశుగశ్చాశుగామిత్వం పావమానే పథిస్థితః
నీ రాజ్యంలో దేవతల నివాసం కూడా దుర్లభం; పవమాన మార్గంలో నిలిచినవాడు వేగంగా ప్రయాణిస్తాడు.