తావద్గర్జంతి పాపాని తావద్గర్జేద్యమో నృపః
పాపాలు గర్జించేంత కాలం, యమధర్మరాజు కూడా గర్జిస్తూనే ఉంటాడు, ఓ రాజా.
ప్రాప్తవిశ్వేశ్వరావాసః పీతోత్తరవహాపయాః
ఎవరైతే పీతవస్త్రధారి విశ్వేశ్వరుని నివాసాన్ని చేరుతారో—
కరిష్యేత్కుపితఃకాలః కింకాశీవాసినాం నృణామ్
కాశీలో నివసించే వారికి కోపించిన కాలం ఏమి చేయగలదు?
యథా ప్రయాతి శిశుతా కౌమారం చ యథా గతమ్
బాల్యం ఎలా కౌమార్యంలోకి మారిపోతుందో, అలాగే పోయినది పోయినట్టే.
యావన్నహి జరాక్రాంతిర్యావన్నేంద్రియవైక్లవమ్
వృద్ధాప్యం రాకుండా, ఇంద్రియాలు బలహీనపడక ముందే—
అన్యాని కాలలక్ష్మాణి తిష్ఠంతు కలశోద్భవ
ఇంకా ఇతర కాల లక్షణాలు ఉండనీ, ఓ కుంభసంభూతుడా.
పరాభూతో హి జరయా సర్వైశ్చ పరిభూయతే
వృద్ధాప్యానికి లోనైనవాడిని అందరూ తక్కువగా చూస్తారు.
సుతావాక్యం న కుర్వంతి పత్నీ ప్రేమాపి ముంచతి
కొడుకులు మాట వినరు, భార్య ప్రేమను వదిలేస్తుంది.
ఆశ్లిష్టం జరయా దృష్ట్వా పరయోషిద్విశంకితా 4.1.42.
వృద్ధాప్యం అతన్ని ఆవరించిందని చూసి, ఇతర స్త్రీలు దూరంగా ఉంటారు.
న జరా సదృశో వ్యాధిర్న దుఃఖం జరయా సమమ్
వృద్ధాప్యానికి సమానమైన వ్యాధి లేదు, దానికి సమానమైన బాధ కూడా లేదు.
న జీయతే తథా కాలస్తపసా యోగయుక్తిభిః
తపస్సు లేదా యోగ సాధనలతో కాలాన్ని జయించలేరు.
వినాయజ్ఞైర్వినాదానైర్వినా వ్రతజపాదిభిః
యజ్ఞాలతో, దానాలతో, వ్రతపఠనాలతో కూడా కాదు.
కాశీప్రాప్తిరయం యోగఃకాథీప్రాప్తిరిదం తపః
కాశీని చేరడం యోగం, కాఠీని చేరడం తపస్సు.
కః కలికోథవా కాలః కా జరా కిం చ దుష్కృతమ్
కలియుగానికి దోషం ఏమిటి? కాలం అంటే ఏమిటి? వృద్ధాప్యం ఏమిటి? దుష్క్రుతం అంటే ఏమిటి?
కలిస్తానేవ బాధేత కాలస్తాంశ్చ జిఘాంసతి
కాళియుగం కాశీలోనే ప్రజలను బాధిస్తుంది, కాలం వారిని నాశనం చేయాలని చూస్తుంది.
ఏనాంసి తాంశ్చ బాధంతే యే న కాశీం సమాశ్రితాః తారకం జ్ఞానమాసాద్య తే ముక్తాః కర్మపాశతః
కాశీ ఆశ్రయించని వారికి పాపాలు, బాధలు కలుగుతాయి. కానీ తారక జ్ఞానం పొందినవారు కర్మబంధాల నుండి విముక్తి పొందుతారు.
ధనినో న తథా సౌఖ్యం ప్రాప్నువంతి నరాః క్వచిత్
ధనవంతులు ఎక్కడైనా నిజమైన ఆనందాన్ని పొందలేరు.
వరం కాశీసమావాసీ నాసీనో ద్యుసదాం పదమ్
దేవతల లోకంలో కూర్చోవడం కన్నా కాశీలో నివసించడం మేలైనది.
స్థితోపి భగవనీశో మందరం చారుకందరమ్ 4.1.42.
భగవంతుడు అందమైన మందర పర్వతంపై నిలిచివున్నాడు.
కాశీం సంత్యాజయామాస కథమాగాచ్చ మందరాత్
ఆయన కాశీని విడిపించించాడు. ఆయన మందర పర్వతం నుండి ఎలా వచ్చాడు?
తపసా తస్య సంతుష్టో మందరస్యైవ భూభృతః
మందర పర్వతాధిపతి తపస్సుతో భగవంతుడు సంతోషించాడు.
గతే విశ్వేశ్వరే దేవే మందరం గిరిసుందరమ్
విశ్వేశ్వరుడు వెళ్లిన తరువాత, అందమైన మందర పర్వతం అక్కడే మిగిలింది.
క్షేత్రాణి వైష్ణవానీహ త్యక్త్వా విష్ణురపి క్షితేః
విష్ణువు కూడా భూమిపై ఉన్న వైష్ణవ క్షేత్రాలను విడిచిపెట్టాడు.
స్థానాని గాణపత్యాని గణేశోపి తతో వ్రజత్
తర్వాత గణేశుడు కూడా గణపత్య స్థలాలను వదిలి వెళ్లిపోయాడు.
సూరః సౌరాణి సంత్యజ్య గతశ్చాయతనాదరమ్
సూర్యుడు సౌర క్షేత్రాలను వదిలి తన ఆలయం నుండి వెళ్లిపోయాడు.
గతేషు దేవసంఘేషు పృథివ్యాః పృథివీపతిః
దేవతల సమూహం వెళ్లిన తరువాత, భూమి అధిపతి—
విధాయ రాజధానీం స వారాణస్యాం సునిశ్చలామ్
వారాణసిలో స్థిరమైన రాజధానిని స్థాపించాడు.
సూర్యవత్స ప్రతపితా దుర్హృదాం హృది నేత్రయోః
సూర్యుడిలా, దుష్టుల హృదయాలు, కళ్లను కాల్చాడు.
అఖండమాఖండలవత్కోదండకలయన్రణే 4.1.43.
అఖండుడు లాగా, వంకర విల్లు చేతబట్టి యుద్ధంలో నిలిచాడు.
స ధర్మరాజవజ్జాతో ధర్మాధర్మవివేచకః
ధర్మరాజు వలె, ధర్మాధర్మాలను తేడా చెప్పగలవాడిగా జన్మించాడు.