శ్రుతి స్మృతి పురాణం చ విద్యోపనిషదస్తథా
వేదాలు, స్మృతులు, పురాణాలు, అలాగే ఉపనిషత్తులు కూడా జ్ఞానానికి మార్గాలు.
వేదానువచనం జ్ఞాత్వా బ్రహ్మచర్య తపో దమః 4.1.41.
వేదపఠనం నేర్చుకున్న తర్వాత, బ్రహ్మచర్యం, తపస్సు, దమము పాటించాలి.
స హి సర్వైర్విజిజ్ఞాస్య ఆత్మైవాశ్రమవర్తిభిః
అన్ని ఆశ్రమాలలో ఉండేవారికి, ఆత్మనే తెలుసుకోవాల్సినది.
ఆత్మజ్ఞానేన ముక్తిః స్యాత్తచ్చ యోగాదృతే నహి
ఆత్మజ్ఞానంతోనే ముక్తి లభిస్తుంది, అది యోగం లేకుండా సాధ్యం కాదు.
నారణ్యసంశ్రయాద్యోగో న నానాగ్రంథ చింతనాత్
అరణ్యంలో నివసించడం వల్ల, లేదా ఎన్నో గ్రంథాలు ఆలోచించడం వల్ల యోగం కలగదు.
న చ పద్మాసనాద్యోగో న వా ఘ్రాణాగ్రవీక్షణాత్
పద్మాసనం వేశం వల్ల, లేక ముక్కు చివర చూపు నిలిపే సాధన వల్ల కూడా యోగం రాదు.
అభియోగాత్సదాభ్యాసాత్తత్రైవ చ వినిశ్చయాత్
కానీ, నిరంతర సాధన, పట్టుదల, దృఢనిశ్చయం వల్ల యోగం సిద్ధిస్తుంది.
ఆత్మక్రీడస్య సతతం సదాత్మమిథునస్య చ
ఎప్పుడూ ఆత్మలో ఆనందించటం, ఆత్మతో ఏకత్వం కలిగించటం వల్ల యోగం కలుగుతుంది.
అత్రాత్మవ్యతిరేకేణ ద్వితీయం యో న పశ్యతి
ఇక్కడ, ఆత్మను తప్ప మరొకటి కనిపించనివాడు యోగిని.
సంయోగస్త్వాత్మమనసోర్యోగ ఇత్యుచ్యతే బుధైః
ఆత్మ మరియు మనస్సు ఏకమయ్యే స్థితిని జ్ఞానులు యోగం అంటారు.
విషయేంద్రియ సంయోగో యోగ ఇత్యప్యపండితైః
ఇంద్రియాలు విషయాలతో కలవడం యోగమని అజ్ఞానులు అంటారు.
దుర్నివారా మనోవృత్తిర్యావత్సా న నివర్తతే 4.1.41.
మనస్సు ప్రవృత్తి ఆగకపోతే, దాన్ని నియంత్రించడం చాలా కష్టం.
వృత్తిహీనం మనః కృత్వా క్షేత్రజ్ఞే పరమాత్మని
మనస్సును ప్రవృత్తి లేకుండా చేసి, క్షేత్రజ్ఞుడైన పరమాత్మలో నిలిపించాలి.
బహిర్ముఖాని సర్వాణి కృత్వా ఖాన్యంతరాణి వై
బయటకు పోయే అన్ని ఇంద్రియాలను లోపలికి మళ్లించాలి.
సర్వభావవినిర్ముక్తం క్షేత్రజ్ఞం బ్రహ్మణి న్యసేత్
అన్ని భావాల నుండి విముక్తుడైన క్షేత్రజ్ఞుని బ్రహ్మంలో స్థాపించాలి.
యన్నాస్తి సర్వలోకేషు తదస్తీతి విరుధ్యతే
ప్రపంచాలన్నిటిలో లేనిది ఉందని చెప్పడం విరుద్ధంగా ఉంటుంది.
స్వసంవేద్యం హి తద్బ్రహ్మ కుమారీ స్త్రీ సుఖం యథా
బ్రహ్మం అనుభవంతో మాత్రమే తెలిసేది, ఒక కుమార్తె తన ఆనందాన్ని తానే ఎలా తెలుసుకుంటుందో అలా.
నిత్యాభ్యసనశీలస్య స్వసంవేద్యం హి తద్భవేత్
ఎవరైనా ఎప్పుడూ సాధన చేస్తే, అది కూడా స్వయంగా అనుభవించదగినదిగా మారుతుంది.
క్షణమప్యేకముదకం యథా న స్థిరతామియాత్
నీరు ఒక్క క్షణం కూడా స్థిరంగా ఉండదు కదా.
అతోఽనిలం నిరుంధీత చిత్తస్య స్థైర్య హేతవే
అందుకే మనస్సు స్థిరంగా ఉండేందుకు శ్వాసను నియంత్రించాలి.
ఆసనం ప్రాణసంరోధః ప్రత్యాహారశ్చ ధారణా
ఆసనం, శ్వాస నియంత్రణ, ఇంద్రియాలను వశపరచడం, మనస్సు ఏకాగ్రత — ఇవన్నీ అవసరం.
ఆసనానీహ తావంతి యావంత్యో జీవయో నయః 4.1.41.
ఇక్కడ ఎంత మంది జీవులు ఉన్నాయో అంతే రకాల ఆసనాలు ఉన్నాయి.
ఏతదభ్యసనాన్నిత్యం వర్ష్మదార్ఢ్యమవాప్నుయాత్
ఇవి నిత్యం సాధన చేస్తే శరీరం దృఢంగా మారుతుంది.
దక్షిణం చరణం న్యస్య వామోరూపరి యోగవిత్
యోగాన్ని తెలిసినవాడు కుడి కాలును ఎడమ తొడపై పెట్టాలి.
కరాభ్యాం ధారయేత్పశ్చాదంగుష్ఠౌ దృఢబంధవిత్
తర్వాత చేతులతో పెద్దవేళ్లను బలంగా పట్టుకుని గట్టిగా బంధించాలి.
అథవా హ్యాసనే యస్మిన్సుఖమస్యోపజాయతే
లేదా, ఎవరికైనా ఎలాంటి ఆసనంలో కూర్చుని సౌకర్యంగా ఉంటే ఆ ఆసనంలో ఉండవచ్చు.
న తోయవహ్నిసామీప్యే న జీర్ణారణ్యగోష్ఠయోః
నీరు లేదా అగ్ని దగ్గర, పాడైన అడవులు లేదా గోశాలలో ఉండకూడదు.
కేశభస్మతుషాంగార కీకసాది ప్రదూషితే
జుట్టు, బూడిద, పొట్టు, బొగ్గు, ఇలా మలినమైన ప్రదేశాల్లో ఉండకూడదు.
సర్వబాధావిరహితే సర్వేంద్రియసుఖావహే
అన్ని ఆటంకాలు లేని, అన్ని ఇంద్రియాలకు సుఖమిచ్చే ప్రదేశంలో ఉండాలి.
నాతితృప్తః క్షుధార్తో న న విణ్మూత్రప్రబాధితః
తినిపోతూ ఉండకూడదు, ఆకలితో ఉండకూడదు, మలమూత్ర బాధతో ఉండకూడదు.