కాని తీర్థాని ముఖ్యాని హ్యర్బుదే సంతి పర్వతే
అర్భుద పర్వతంలో ప్రధానమైన తీర్థాలు ఏవి ఉన్నాయి?
అర్బుదస్య ద్విజశ్రేష్ఠా మాహాత్మ్యం చ యథా శ్రుతమ్ ॥ 7.3.1.
ఓ ద్విజశ్రేష్ఠా! అర్భుద పర్వత మహిమ యథాశ్రుతంగా చెప్పబడింది.
వసిష్ఠో నామ దేవర్షిః పితామహసముద్భవః
వసిష్ఠుడు అనే ఒక దివ్య ఋషి ఉండేవాడు. ఆయన బ్రహ్మదేవుని మనసులోంచి పుట్టినవాడు.
నియతో నియతాహారః సర్వభూతహితే రతః
ఆయన నియమంగా ఉండేవాడు, తినే విషయంలో మితంగా ఉండేవాడు, అన్ని జీవుల శ్రేయస్సు కోసం నిత్యం కృషి చేసేవాడు.
పంచాగ్నిసాధకో గ్రీష్మే జపహోమపరాయణః నందినీతి సువిఖ్యాతా సా వై కామదుఘా శుభా
వసిష్ఠుడు వేసవిలో పంచాగ్ని వ్రతం ఆచరించేవాడు, జపం, హోమం చేయడంలో నిమగ్నుడై ఉండేవాడు. ఆయన దగ్గర నందినీ అనే ప్రసిద్ధమైన, మంగళకరమైన, కోరిన కోరికలు తీరే ఆవు ఉండేది.
సా కదాచిద్ధరాపృష్ఠే భ్రమమాణా తృణాశయా
ఒకసారి ఆ నందినీ భూమిమీద తిరుగుతూ, గడ్డి తింటూ వెళ్తోంది.
ఏతస్మిన్నేవ కాలే తు భగవాంస్తీక్ష్ణదీధితిః
అదే సమయంలో భాస్కరుడు, దివ్య కాంతులతో కూడినవాడు, అక్కడికి వచ్చాడు.
తస్యాః క్షీరేణ నిత్యం స సాయం ప్రాతర్ద్విజో మునిః
ఆ ముని ప్రతి రోజు సాయంత్రం, ఉదయం నందినీ పాలను తీసుకునేవాడు.
అథ చింతాపరో విప్రః ప్రాయశ్చిత్తభయాద్ధ్రువమ్
ఆ బ్రాహ్మణుడు ఏదో ఆలోచనలో మునిగిపోయి, expiation భయంతో మనసులో కలవరపడుతున్నాడు.
స తచ్ఛ్వభ్రమథాసాద్య భూంభారావమథాశృణోత్
ఆయన ఆ లోతైన బిలాన్ని చేరుకుని, భూమి భారంతో బాధపడుతూ అరవడం విన్నాడు.
అహం హోమస్య చోద్వేగాన్నిఃసృతస్త్వామవేక్షితుమ్
"హోమంలో కలిగిన కలవరంతో నేను బయటకు వచ్చాను, నిన్ను చూడటానికి వచ్చాను."
పతితాత్ర విభో త్రాహి కృచ్ఛ్రాదస్మాత్సుదుఃసహాత్ 7.3.1.
"ప్రభూ! నేను ఇక్కడ పడి పోయాను. ఈ భయంకరమైన, భరించలేని కష్టాల నుంచి నన్ను కాపాడు."
సరస్వతీం సమాదధ్యౌ నదీం త్రైలోక్యపావనీమ్
ఆయన మూడు లోకాల్ని పవిత్రం చేసే సరస్వతీ నదిని ధ్యానించాడు.
శ్వభ్రం తత్పూరయామాస సమంతాద్విమలైర్జలైః
ఆ సరస్వతీ ఆ బిలాన్ని చుట్టూ శుద్ధమైన నీటితో నింపింది.
సంహృష్టా మునినా సార్ద్ధం యయావాశ్రమసమ్ముఖమ్
ఆ మునితో కలిసి ఆనందంగా, ఆమె ఆశ్రమం వైపు వెళ్లింది.
స దృష్ట్వా శ్వభ్రమధ్యం తం గంభీరం చ మహామునిః
ఆ గొప్ప ముని ఆ లోతైన బిలాన్ని చూసి ఆశ్చర్యపోయాడు.
తస్య చింతయతో విప్రా బుద్ధిరేషోదపద్యత తస్మాద్గచ్ఛామ్యహం శీఘ్రం హిమవన్తం నగోత్తమమ్
ఆ బ్రాహ్మణుడు ఆలోచిస్తూ ఉండగా, అతని మనసులో ఇలా తలపొచ్చింది: 'అందుకే నేను త్వరగా హిమవంతు అనే గొప్ప పర్వతానికి వెళ్ళాలి.'
స ఏవ పర్వతం చాత్ర ప్రేషయిష్యతి భూధరః
'ఆ భూధరుడు ఇక్కడికి ఒక పర్వతాన్ని పంపిస్తాడు.'
తతో జగామ స మునిర్హిమవన్తం నగోత్తమమ్ అర్ఘ్యపాద్యాదిసంస్కారైః సంపూజ్య ఇదమబ్రవీత్
తర్వాత ఆ ముని హిమవంతు అనే గొప్ప పర్వతానికి వెళ్లి, అర్ఘ్యం, పాద్యం మొదలైన ఆచారాలతో గౌరవించి ఇలా అన్నాడు:
స్వాగతం తే మునిశ్రేష్ఠ సఫలం మేఽద్య జీవితమ్
"మహర్షీ! నీకు స్వాగతం. ఈ రోజు నా జీవితం సార్థకమైంది."
బ్రూహి కార్యం మునిశ్రేష్ఠ అపి జీవితమాత్మనః
మహర్షీ, మీరు చెప్పండి — ఏం చేయాలో, అది మీ ప్రాణాలకు సంబంధించినదైనా సరే.
అగాధం నన్దినీ తత్ర పతితా ధేనురుత్తమా ॥ 7.3.1.
అక్కడ నందినీ అనే గొప్ప ఆవు లోతైన గుంతలో పడిపోయింది.
యత్నాదాకర్షితా తస్మాద్భూయః పతనజాద్భయాత్
ఆమెను పడిపోవడం వల్ల కలిగిన భయంతో, శ్రమతో బయటకు లాగారు.
తస్మాత్కఞ్చిన్నగశ్రేష్ఠం తత్ర ప్రేషయ భూధరమ్
కాబట్టి, శిఖరాల అధిపతీ, అక్కడికి ఒక గొప్ప కొండను పంపించండి.
తత్ప్రమాణం నగం కంచిత్ప్రేషయామి విచింత్య చ
దాని కొలతను బట్టి, నేను ఒక కొండను పంపిస్తాను.
న సంఖ్యా విద్యతేఽధస్తాత్తస్య పర్వతసత్తమ
అదిగో, పర్వతశ్రేష్ఠా, అక్కడ దిగువన ఎన్ని ఉన్నాయో లెక్కే లేదు.
అభూత్కౌతూహలం తేన సర్వం విస్తరతో వద
దాంతో అతనికి ఆసక్తి కలిగింది. అందరినీ వివరంగా చెప్పు.
అహిల్యా దయితా తస్య ధర్మపత్నీ యశస్వినీ
అహిల్యా అతని ప్రియమైన, ధర్మానికి అంకితమైన, ఖ్యాతిగల భార్య.
శిష్యానధ్యాపయామాస స మునిః శతశస్తదా
ఆ సమయంలో ఆ ముని వందలాది శిష్యులకు బోధించేవాడు.
తస్యాన్యోఽపి చ యః శిష్యో గురుభక్తిపరాయణః
వారిలో మరొక శిష్యుడు గురుభక్తిలో నిబద్ధుడై ఉండేవాడు.