హవ్యకవ్యనియుక్తౌ తు భక్ష్యౌ పాఠీనరోహితౌ
దేవతలకు, పితృదేవతలకు నివేదించడానికి మాత్రమే అనుమతించిన పాఠీన, రోహిత అనే చేపలు—
శ్వావిద్గోధే ప్రశస్తే చ జ్ఞాతాశ్చ మృగపక్షిణః
కుక్కపంది, గోదె, అలాగే ఉత్తమమైనవి, తెలిసిన జంతువులు, పక్షులు ఇవన్నీ—
యజ్ఞార్థం పశుహింసా యా సా స్వర్గ్యా నేతరా క్వచిత్
యజ్ఞం కోసం జంతువులను బలి ఇవ్వడం పుణ్యంగా ఉంటుంది, అది స్వర్గానికి దారి తీస్తుంది. కాని, వేరే ఉద్దేశ్యంతో చేస్తే అలాంటిది కాదు.
ప్రాణాత్యయే క్రతౌ శ్రాద్ధే భైషజే విప్రకామ్యయా
ప్రాణాలకు ముప్పు వచ్చినప్పుడు, యజ్ఞాల్లో, పితృకర్మల్లో, ఔషధంగా, లేక బ్రాహ్మణుని కోరికకు —
న తాదృశం భవేత్పాపం మృగయావృత్తికాంక్షిణః
వేటను జీవనోపాధిగా కోరేవారికి అలాంటి పాపం ఉండదు.
మఖార్థం బ్రహ్మణా సృష్టాః పశు ద్రుమ మృగౌషధీః
యజ్ఞార్ధంగా బ్రహ్మ దేవుడు జంతువులు, చెట్లు, మృగాలు, ఔషధాలను సృష్టించాడు.
పితృదేవక్రతుకృతే మధుపర్కార్థమేవ చ 4.1.40.
పితృదేవతలకు నైవేద్యం కోసం, అలాగే మధుపర్కం కోసం కూడా ఇవన్నీ ఏర్పడ్డాయి.
యో జంతూనాత్మపుష్ట్యర్థం హినస్తి జ్ఞానదుర్బలః
తన శరీర పోషణ కోసం, అవగాహన లేకుండా, ఎవడు ప్రాణులను హింసిస్తాడో —
భోక్తానుమంతా సంస్కర్తా క్రయివిక్రయి హింసకాః
తినేవాడు, అనుమతిచ్చేవాడు, తయారుచేసేవాడు, కొనేవాడు, అమ్మేవాడు, హింసించేవాడు —
ప్రత్యబ్దమశ్వమేధేన శతం వర్షాణి యో యజేత్
ప్రతి సంవత్సరం శతవత్సరాలు అశ్వమేధ యజ్ఞం చేసే వాడు —
యథైవాత్మా పరస్తద్వద్ద్రష్టవ్యః సుఖమిచ్ఛతా
ఎలా మనం మనను మనం చూస్తామో, అలాగే సుఖాన్ని కోరే ఇతరులను కూడా చూడాలి.
సుఖం వా యది వా చాన్యద్యత్కించిత్క్రియతే పరే
ఇతరులకు సుఖం కలిగించడమైనా, వేరే ఏదైనా చేయడమైనా —
న క్లేశేన వినా ద్రవ్యమర్థహీనే కుతః క్రియాః
కష్టపడకుండా ధనం రాదు; ధనం లేకపోతే పనులు ఎలా జరుగుతాయి?
సుఖం హి సర్వైరాకాంక్ష్యం తచ్చ ధర్మసముద్భవమ్
సుఖం అందరికీ కావాలనిపిస్తుంది, అది ధర్మం వల్లే కలుగుతుంది.
న్యాయాగతేన ద్రవ్యేణ కర్తవ్యం పారలౌకికమ్
న్యాయంగా సంపాదించిన ధనంతోనే పరలోక కార్యాలు చేయాలి.
విధిహీనం తథాఽపాత్రే యో దదాతి ప్రతిగ్రహమ్
విధిని పాటించకుండా, అర్హత లేని వారికి దానం ఇచ్చేవాడు లేదా తీసుకునేవాడు —
వ్యసనార్థే కుటుంబార్థే యదృణార్థే చ దీయతే 4.1.40.
అపదలో, కుటుంబ అవసరానికి, లేదా ఋణం తీర్చడానికి ఇచ్చిన దానం —
మాతాపితృవిహీనం యో మౌంజీపాణిగ్రహాదిభిః
తల్లిదండ్రులు లేని వాడు, మౌంజీబంధనం లేదా పెళ్లి వంటి కార్యాలు చేస్తే —
అగ్నిహోత్రైర్న తచ్ఛ్రేయో నాగ్నిష్టోమాదిభిర్మఖైః
అలాంటి కార్యాలకు, అగ్నిహోత్రాలు లేదా అగ్నిష్టోమాది యజ్ఞాలు కూడా శ్రేయస్సు ఇవ్వవు.
యో హ్యనాథస్య విప్రస్య పాణిం గ్రాహయతే కృతీ
ఎవడు అనాథ బ్రాహ్మణునికి పెళ్లి చేయిస్తాడో, సరిగ్గా ఆచరిస్తాడో —
పితృగేహే తు యా కన్యా రజః పశ్యేదసంస్కృతా
తండ్రి ఇంట్లో ఉన్న కూతురు, ఆమెకు రజస్వలిగా మారిన తరువాత కూడా పెళ్లి కాలేకపోతే, ఇంకా శుద్ధి చేయబడకపోతే,
యస్తాం పరిణయేన్మోహాత్స భవేద్వృషలీపతిః
ఎవరైనా తెలియకపోతే అలాంటి అమ్మాయిని పెళ్లి చేసుకుంటే, అతడు తక్కువ స్థితిలో ఉన్న మహిళ భర్త అవుతాడు.
విజ్ఞాయ దోషముభయోః కన్యాయాశ్చ వరస్య చ
అమ్మాయిలోనూ, వరుడిలోనూ ఉన్న తప్పును గుర్తించి,
స్త్రియః పవిత్రాః సతతం నైతా దుష్యంతి కేనచిత్
మహిళలు ఎప్పుడూ పవిత్రులే; వారిని ఎవ్వరూ అపవిత్రం చేయలేరు.
పూర్వం స్త్రియః సురైర్భుక్తాః సోమగంధర్వ వహ్నిభిః
పూర్వకాలంలో మహిళలను సోముడు, గంధర్వులు, అగ్ని దేవుడు అనుభవించారు.
స్త్రీణాం శౌచం దదౌ సోమః పావకః సర్వమేధ్యతామ్
మహిళలకు పవిత్రతను సోముడు ఇచ్చాడు; అగ్ని దేవుడు సమస్త పవిత్రతను ప్రసాదించాడు.
కన్యాం భుంక్తే రజఃకాలేఽగ్నిః శశీ లోమదర్శనే 4.1.40.
రజస్వలిగా ఉన్నప్పుడు అగ్ని అమ్మాయిని అనుభవిస్తాడు; శరీరంపై రోమాలు కనిపించినప్పుడు చంద్రుడు అనుభవిస్తాడు.
దృశ్యరోమాత్వపత్యఘ్నీ కులఘ్న్యుద్గతయౌవనా
బయట కనిపించే రోమాలు, బిడ్డలు కలగకపోవడం, వంశం నాశనం కావడం, యువత వచ్చిపోవడం—
కన్యాదానఫలప్రేప్సుస్తస్మాద్ద ద్యాదనగ్నికామ్
కన్యాదానం వల్ల ఫలం పొందాలని కోరేవాడు, అగ్ని ద్వారా పవిత్రత పొందని అమ్మాయిని ఇవ్వకూడదు.
కన్యామభుక్తాం సోమాద్యైర్దదద్దానఫలం లభేత్
సోముడు మొదలైనవారు అనుభవించని అమ్మాయిని ఇచ్చినవాడు, దానం ఫలం పొందుతాడు.