ఇదమేవ తపోత్యుగ్రం యదింద్రియ విలోలతామ్
ఇంద్రియాల చంచలత్వాన్ని అదుపులో పెట్టడం ఇదే ఘోర తపస్సు.
మాసి మాసి యదాప్యేత వ్రతాచ్చాంద్రాయణాత్ఫలమ్
ప్రతి నెల చాంద్రాయణ వ్రతం వల్ల వచ్చే ఫలితం—
మాసోపవాసాదన్యత్ర యత్ఫలం సముపార్జ్యతే
ప్రతి నెల ఉపవాసం వల్ల ఎక్కడైనా వచ్చే ఫలితం—
చాతుర్మాస్య వ్రతాత్ప్రోక్తం యదన్యత్ర మహాఫలమ్
చాతుర్మాస్య వ్రతం వల్ల ఎక్కడైనా చెప్పిన గొప్ప ఫలితం—
షణ్మాసాన్న పరిత్యాగాద్యదన్యత్ర ఫలం లభేత్
ఆరు నెలలు అన్నం త్యాగం వల్ల ఎక్కడైనా లభించే ఫలితం—
వర్షం కృత్వోపవాసాని లభేదన్యత్ర యద్వ్రతీ
ఒక సంవత్సరం ఉపవాసాలు చేసిన వ్రతధారి ఎక్కడైనా పొందే ఫలితం—
మాసిమాసి కుశాగ్రాంబు పానాదన్యత్ర యత్ఫలమ్
ప్రతి నెల కుశగ్రాసపు నీరు మాత్రమే తాగడం వల్ల ఎక్కడైనా వచ్చే ఫలితం—
అనంతో మహిమా కాశ్యాః కస్తం వర్ణయితుం ప్రభుః
కాశీ మహిమ అంతులేనిది; దాన్ని వివరించగలవాడు ఎవరు?
శంభుస్తత్కించిదాచష్టే మ్రియమాణస్య జన్మినః
శంభుడు మరణించే వ్యక్తికి కాశీ మహిమలో కొంత మాత్రమే చెబుతాడు.
స్మారం స్మారం స్మరరిపోః పురీం త్వమివ శంకరః 4.1.39.
కామద్వేషి నగరాన్ని మళ్లీ మళ్లీ స్మరించేవాడవు; నీవు నిజంగా శంకరుడివే.
అగస్త్య ఉవాచ త్యాజితోహం పురీం కాశీం హరో త్యాక్షీత్కుతః ప్రభుః
అగస్త్యుడు అన్నాడు: నేను కాశీ నగరంనుండి వెళ్లిపోవలసి వచ్చింది; హరుడు, ప్రభువు, నన్ను ఎందుకు పంపించాడో?
పరాధీనోహమివ కిం దేవదేవః పినాకవాన్
నేను ఎవరి ఆధీనంలో ఉన్నవాడినిలా ఉన్నానా? లేక దేవదేవుడు, పినాకధారి, ఆయనే అలా ఉన్నాడా?
తత్యాజ చ యథా స్థాణుః కాశీం విధ్యుపరోధతః
విద్యున్మాలి అడ్డంకి వల్ల శివుడు ఎలా కాశిని వదిలిపెట్టాడో,
ప్రార్థితస్త్వం యథా లేఖైః పరోపకృతయే మునే
అలాగే, మునీంద్రా! ఇతరులకు మేలు చేయాలని నిన్ను లేఖల ద్వారా కోరారు.
ప్రార్థితోభూత్కిమర్థం చ తన్మే బ్రూహి షడానన
ఓ షడానన! నిన్ను ఎందుకు కోరారో నాకు చెప్పు.
అనావృష్టిరభూద్విప్ర సర్వభూతప్రకంపినీ
ఓ బ్రాహ్మణా! అన్ని జీవులను వణికించిన పొడిబారిన కాలం వచ్చింది.
తయా తు షష్టిహాయిన్యా పీడితాః ప్రాణినోఽఖిలాః
ఆ అరవై ఏళ్ల కరువుతో అన్ని ప్రాణులు తీవ్రంగా బాధపడ్డారు.
మహానిమ్నేషు కచ్ఛేషు మునివృత్త్యా జనాః స్థితాః
ప్రజలు లోతైన లోయల్లో, మడుగుల్లో మునుల్లా జీవించేవారు.
క్రవ్యాదా ఏవ సర్వేషు నగరేషు పురేషు చ
అన్ని పట్టణాల్లో, నగరాల్లో మిగిలింది కేవలం మాంసాహారులు మాత్రమే.
చౌరా ఏవ మహాచౌరైరుల్లుఠ్యంత ఇతస్తతః 4.1.39.
దొంగలు, పెద్ద దొంగలతో కలిసి ఇక్కడ అక్కడ దోచుకుంటూ తిరిగారు.
అరాజకే సముత్పన్నే లోకేఽత్యాహితశంసిని
ప్రపంచంలో రాజ్యం లేకుండా పెద్ద అపాయాన్ని తెచ్చిన అराजకత వచ్చింది.
చింతామవాప మహతీ జగద్యోనిః ప్రజాక్షయాత్
జీవులు నశించడంతో జగత్తుకు మూలమైనవాడు గొప్ప ఆందోళనకు లోనయ్యాడు.
తాసు క్షీణాసు సంక్షీణాః సర్వే యజ్ఞభుజోఽభవన్
అవి క్షీణించగా, యజ్ఞఫలాన్ని పొందే వారు అందరూ తగ్గిపోయారు.
అవిముక్తే మహాక్షేత్రే తపస్యన్నిశ్చలేంద్రియః
అవిముక్తం అనే పవిత్ర క్షేత్రంలో, అతడు ఇంద్రియాలను నియంత్రిస్తూ తపస్సు చేశాడు.
రిపుంజయ ఇతి ఖ్యాతో రాజా పరపురంజయః
శత్రు నగరాలను జయించిన రిపుంజయుడు అనే రాజు ఆ పేరుతో ప్రసిద్ధి పొందాడు.
ఉవాచ వచనం రాజన్రిపుంజయ మహామతే
ఓ రాజా! ఆ మహామతి రిపుంజయుడు ఇలా అన్నాడు:
నాగకన్యాం నాగరాజః పత్న్యర్థం తే ప్రదాస్యతి
నాగరాజు నీకు భార్యగా నాగకన్యను ఇస్తాడు.
దివోపి దేవా దాస్యంతి రత్నాని కుసుమాని చ
దేవలోకంలో దేవతలు కూడా నీకు రత్నాలు, పుష్పాలు ఇస్తారు.
దివోదాస ఇతి ఖ్యాతమతో నామ త్వమాప్స్యసి
అందుచేత, నీవు దివోదాసుడు అనే పేరుతో ప్రసిద్ధి అవుతావు.
పరమేష్ఠివచః శ్రుత్వా తతోసౌ రాజసత్తమః 4.1.39.
పరమేశ్వరుని మాటలు విని, ఆ మహారాజు తర్వాత ఇలా చేశాడు.