స్కన్దపురాణమ్

హస్త్యశ్వరథపత్త్యాఢ్యా సంపదుచ్చా చ సంస్థితా

అక్కడ ఏనుగులు, కుదిరాళ్లు, రథాలు, కాలాళ్లు సమృద్ధిగా ఉన్నాయి; గొప్ప ఐశ్వర్యంతో నిలిచిఉంది.

సానూపవేషైః సర్వత్ర సువిభక్తచతుష్టయా

ప్రతి చోటా బాగుగా విభజించిన నాలుగు ప్రాంతాలతో, సుందరంగా ఏర్పాటుచేయబడింది.

పద్మోత్ఫుల్లశుభోదాభిర్వాపీభిరుపశోభితా

పద్మాలు వికసించి మెరిసే చెరువులతో ఆ నగరం అలంకరించబడి ఉంది.

వీణావేణుమృదంగాదిశబ్దైరుత్కృష్టతాం గతా। శాలైస్తాలైర్నాలికేరైః పనసామలకైస్తథా

వీణ, వేణు, మృదంగాది వాద్యాల శబ్దాలతో ప్రతిధ్వనిస్తూ, శాల, తాళ, కొబ్బరి, పనస, ఆమలక వంటి చెట్లతో అలంకరించబడి ఉంది.

తథైవామ్రకపిత్థాద్యైరశోకైరుపశోభితా

అలాగే, మామిడి, బిల్వం, అశోక మొదలైన చెట్లతోనూ ఆ నగరం అలంకరించబడి ఉంది.

మాలతీజాతిబకులపాటలీనాగచంపకైః

మాలతీ, జాతి, బకుల, పాటలీ, నాగ, చంపక వృక్షాలతో అలంకరించబడి,

నిమ్బజంవీరకదలీమాతులింగమహాఫలైః

నింబ, జంబీర, అరటి, మామిడి, ఇతర గొప్ప ఫలాలతో కూడి,

దేవతుల్యప్రభాయుక్తైర్నృపపుత్రైశ్చ సంయుతా

దేవతలకు సమానమైన కాంతి కలిగిన రాజకుమారులతో కూడి,

శ్రేష్ఠైః సత్కవిభిర్యుక్తా బృహస్పతిసమైర్ద్విజైః 2.8.1.

ఉత్తమమైన, గౌరవనీయమైన కవులు, బృహస్పతి సమానమైన బ్రాహ్మణులతో కూడి,

అశ్వైరుచ్చైఃశ్రవస్తుల్యైర్దంతిభిర్దిగ్గజైరివ

ఉచ్చైఃశ్రవసు వంటి గుఱ్ఱాలు, దిక్కులను కాపాడే ఏనుగులతో కూడి,

యస్యాం జాతా మహీపాలాః సూర్యవంశసముద్భవాః

ఆ తీరంలో సూర్యవంశంలో పుట్టిన రాజులు జన్మించారు,

యస్యాస్తీరే పుణ్యతోయా కూజద్భృంగవిహంగమా

ఆ తీరంలో పవిత్రమైన నీటితో, మ్రోగుతున్న తేనెటీగలు, పక్షులు కూస్తూ ఉంటాయి,

ధర్మద్రవపరీతా సా ఘర్ఘరోత్తమసంగమా

ధర్మమయమైన, ఉత్తమమైన ప్రవాహంతో నిండినది,

దక్షిణాచ్చరణాంగుష్ఠాన్నిఃసృతా జాహ్నవీ హరేః

దక్షిణ పాదపు బొటనవేలి నుండి హరిదేవునికి చెందిన జాహ్నవీ నది ఉద్భవించింది,

తస్మాదిమే పుణ్యతమే నద్యౌ దేవనమస్కృతే

అందువల్ల, ఈ రెండు నదులు అత్యంత పవిత్రమైనవి, దేవతలు నమస్కరించేవి,

తామయోధ్యామథ ప్రాప్తోఽగస్త్యః కుమ్భోద్భవో మునిః

తర్వాత కుంభంలో జన్మించిన అగస్త్య మహర్షి అయోధ్యకు వచ్చాడు,

ఆగత్య తు ఇతః సోఽపి కృఽత్వా యాత్రాం క్రమేణ చ

అక్కడి నుండి వచ్చి, క్రమంగా యాత్రను నిర్వహించాడు,

పూజయిత్వా యథాన్యాయం దేవతాః సకలా అపి

అన్ని దేవతలను యథావిధిగా పూజించాడు,

కృతకృత్యోర్జ్జితానన్దస్తీర్థమాహాత్మ్యదర్శనాత్ 2.8.1.

తీర్థ మహిమను చూసి, తన కార్యాన్ని పూర్తిచేసి, ఆనందంతో నిండిపోయాడు,

స త్రిరాత్రం స్థితస్తత్ర యాత్రాం కృత్వా యథావిధి

అక్కడ మూడు రాత్రులు ఉండి, యథావిధిగా యాత్రను నిర్వహించాడు,

తమాయాంతం విలోక్యాశు బహులానన్దసున్దరమ్

అతన్ని వచ్చి చేరినదాన్ని చూసి, అపారమైన ఆనందంతో, అందంగా కనిపించాడు,

పరమానందసందోహః సమభూత్సాంప్రతం తవ

ఆ సమయంలో నీలో పరమానందం ఉప్పొంగింది,

కస్మాదానందపోషోఽభూత్తవ బ్రహ్మన్వదస్వ మే

బ్రహ్మన్, నీలో ఈ ఆనందపుష్టి ఎందుకు కలిగింది? దయచేసి నాకు చెప్పు.

అగస్త్య ఉవాచ అహో మహదథాశ్చర్య్యం విస్మయో మునిసత్తమ

అగస్త్యుడు ఇలా అన్నాడు: మునిశ్రేష్ఠా! ఇదెంత అద్భుతం! ఎంత ఆశ్చర్యకరం!

తస్మాదానందసందోహః సమభూన్మమ సాంప్రతమ్

కాబట్టి, ఈ క్షణంలో నా హృదయంలో ఆనందం ఉప్పొంగిపొర్లుతోంది.

అయోధ్యాయా మహాపుర్యా మహిమానం గుణాధికమ్

అయోధ్య అనే మహానగరానికి ఉన్న గొప్పతనం, అనేక గుణాలు—

కః క్రమస్తీర్థయాత్రాయాః కాని తీర్థాని కో విధిః ఏతత్సర్వం సమాచక్ష్వ విస్తరాద్వదతాం వర

తీర్థయాత్ర క్రమం ఏమిటి? ఏయే తీర్థాలు ఉన్నాయి? ఏ విధంగా చేయాలి? ఇవన్నీ నాకు వివరంగా చెప్పండి, వాక్కులలో శ్రేష్ఠుడవైనవాడా.

దృశ్యతే యేన పృచ్ఛా తే హ్యయోధ్యామహిమాశ్రితా

నీ ప్రశ్న వలన అయోధ్య మహిమ నిజంగా వెలుగులోకి వచ్చింది.

అకారో బ్రహ్మ చ ప్రోక్తం యకారో విష్ణురుచ్యతే 2.8.1.

'అ' అనే అక్షరం బ్రహ్మ అని, 'య' అనే అక్షరం విష్ణువు అని చెప్పబడింది.